Edebî metnin sinerjetik yapısı: Nizâmî Gencevî’nin İskendernâme’sinde Hz. Hızır
Bu makale, Nizâmî Gencevî’nin “İskendernâme” mesnevisinde yer alan Hz. Hızır’ı sinerjetik bir yaklaşımla incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın amacı, Hızır’ın mitolojik statüsünün ve işlevlerinin edebî metin bağlamındaki yerini belirlemek, mitolojik imgelerin metin içindeki dağılımını ve karmaşık s...
Saved in:
| Main Author: | |
|---|---|
| Format: | Article |
| Language: | English |
| Published: |
Ahmet Taşğın
2025-05-01
|
| Series: | Edeb Erkan |
| Subjects: | |
| Online Access: | https://edeberkan.com/dergi/article/view/169 |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| _version_ | 1849762800735354880 |
|---|---|
| author | Pervane İsayeva (Bekirkızı) |
| author_facet | Pervane İsayeva (Bekirkızı) |
| author_sort | Pervane İsayeva (Bekirkızı) |
| collection | DOAJ |
| description |
Bu makale, Nizâmî Gencevî’nin “İskendernâme” mesnevisinde yer alan Hz. Hızır’ı sinerjetik bir yaklaşımla incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın amacı, Hızır’ın mitolojik statüsünün ve işlevlerinin edebî metin bağlamındaki yerini belirlemek, mitolojik imgelerin metin içindeki dağılımını ve karmaşık sistemdeki rollerini analiz etmektir. Çalışmada, sinerjinin doğrusal olmayan açıklık ve bağlılık ilkeleri temel alınarak edebî metin incelenmiştir. Yöntem olarak disiplinler arası bir yaklaşım benimsenmiş; mitolojik unsurların edebî metinlerdeki işlevlerini anlamak için edebiyat bilimi, mitoloji ve sinerjetik teorilerin kesişiminden yararlanılmıştır. Hızır’ın ölümsüzlük suyu ile ilişkisi, yol göstericilik fonksiyonu ve mitolojik statüsü, “İskendernâme”nin çeşitli bölümleri üzerinden analiz edilmiştir. Bulgular, Hızır’ın “İskendernâme”de geçici bir unsur olmayıp, metnin felsefi ve estetik yapısının ayrılmaz bir parçası olduğunu göstermektedir. Hızır’ın bilgelik, rehberlik ve yenilenme gibi mitolojik özelliklerinin, metindeki diğer mitolojik unsurlarla etkileşim içinde olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, Hızır’ın doğası gereği doğrusal olmayan bir yapıya sahip olduğu, metnin disiplinler arası analizle daha kapsamlı bir şekilde anlaşılmasını sağladığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, bu çalışma, mitolojik unsurların edebî metinlerde disiplinler arası yöntemlerle incelenmesinin, metnin hem estetik hem de kültürel derinliklerini anlamaya önemli katkılar sunduğunu ortaya koymaktadır.
|
| format | Article |
| id | doaj-art-fd8b3e2ae5384e2993b439cc05f60fd2 |
| institution | DOAJ |
| issn | 2980-1567 2980-1095 |
| language | English |
| publishDate | 2025-05-01 |
| publisher | Ahmet Taşğın |
| record_format | Article |
| series | Edeb Erkan |
| spelling | doaj-art-fd8b3e2ae5384e2993b439cc05f60fd22025-08-20T03:05:38ZengAhmet TaşğınEdeb Erkan2980-15672980-10952025-05-01710.59402/EE007202502Edebî metnin sinerjetik yapısı: Nizâmî Gencevî’nin İskendernâme’sinde Hz. HızırPervane İsayeva (Bekirkızı)0Azerbaijan National Academy of Sciences Bu makale, Nizâmî Gencevî’nin “İskendernâme” mesnevisinde yer alan Hz. Hızır’ı sinerjetik bir yaklaşımla incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın amacı, Hızır’ın mitolojik statüsünün ve işlevlerinin edebî metin bağlamındaki yerini belirlemek, mitolojik imgelerin metin içindeki dağılımını ve karmaşık sistemdeki rollerini analiz etmektir. Çalışmada, sinerjinin doğrusal olmayan açıklık ve bağlılık ilkeleri temel alınarak edebî metin incelenmiştir. Yöntem olarak disiplinler arası bir yaklaşım benimsenmiş; mitolojik unsurların edebî metinlerdeki işlevlerini anlamak için edebiyat bilimi, mitoloji ve sinerjetik teorilerin kesişiminden yararlanılmıştır. Hızır’ın ölümsüzlük suyu ile ilişkisi, yol göstericilik fonksiyonu ve mitolojik statüsü, “İskendernâme”nin çeşitli bölümleri üzerinden analiz edilmiştir. Bulgular, Hızır’ın “İskendernâme”de geçici bir unsur olmayıp, metnin felsefi ve estetik yapısının ayrılmaz bir parçası olduğunu göstermektedir. Hızır’ın bilgelik, rehberlik ve yenilenme gibi mitolojik özelliklerinin, metindeki diğer mitolojik unsurlarla etkileşim içinde olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, Hızır’ın doğası gereği doğrusal olmayan bir yapıya sahip olduğu, metnin disiplinler arası analizle daha kapsamlı bir şekilde anlaşılmasını sağladığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, bu çalışma, mitolojik unsurların edebî metinlerde disiplinler arası yöntemlerle incelenmesinin, metnin hem estetik hem de kültürel derinliklerini anlamaya önemli katkılar sunduğunu ortaya koymaktadır. https://edeberkan.com/dergi/article/view/169Nizâmî Gencevî, İskendernâme, Hızır, Sinerjetik Analiz, Mitolojik İmgeler. |
| spellingShingle | Pervane İsayeva (Bekirkızı) Edebî metnin sinerjetik yapısı: Nizâmî Gencevî’nin İskendernâme’sinde Hz. Hızır Edeb Erkan Nizâmî Gencevî, İskendernâme, Hızır, Sinerjetik Analiz, Mitolojik İmgeler. |
| title | Edebî metnin sinerjetik yapısı: Nizâmî Gencevî’nin İskendernâme’sinde Hz. Hızır |
| title_full | Edebî metnin sinerjetik yapısı: Nizâmî Gencevî’nin İskendernâme’sinde Hz. Hızır |
| title_fullStr | Edebî metnin sinerjetik yapısı: Nizâmî Gencevî’nin İskendernâme’sinde Hz. Hızır |
| title_full_unstemmed | Edebî metnin sinerjetik yapısı: Nizâmî Gencevî’nin İskendernâme’sinde Hz. Hızır |
| title_short | Edebî metnin sinerjetik yapısı: Nizâmî Gencevî’nin İskendernâme’sinde Hz. Hızır |
| title_sort | edebi metnin sinerjetik yapisi nizami gencevi nin iskendername sinde hz hizir |
| topic | Nizâmî Gencevî, İskendernâme, Hızır, Sinerjetik Analiz, Mitolojik İmgeler. |
| url | https://edeberkan.com/dergi/article/view/169 |
| work_keys_str_mv | AT pervaneisayevabekirkızı edebimetninsinerjetikyapısınizamigencevininiskendernamesindehzhızır |