Türkiye’nin insani gelişmişlik ve çevresel baskılar arasındaki ilişkilerinin kanonik korelasyon analizi: Sosyoekonomik ve ekolojik göstergelerin incelenmesi
Bu çalışma, Türkiye'nin insani gelişmişlik endeksi (İGE) ile çevresel baskılar (karbondioksit emisyonları ve malzeme ayak izi) arasındaki ilişkileri kanonik korelasyon analizi yöntemi ile incelemektedir. Sürdürülebilir kalkınma, ekonomik büyüme ve sosyal gelişim ile çevresel bozulmanın dengelen...
Saved in:
| Main Author: | |
|---|---|
| Format: | Article |
| Language: | English |
| Published: |
Afyon Kocatepe University
2025-06-01
|
| Series: | Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi |
| Subjects: | |
| Online Access: | https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4308073 |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| _version_ | 1850118018149908480 |
|---|---|
| author | Tuğba Yılmaz |
| author_facet | Tuğba Yılmaz |
| author_sort | Tuğba Yılmaz |
| collection | DOAJ |
| description | Bu çalışma, Türkiye'nin insani gelişmişlik endeksi (İGE) ile çevresel baskılar (karbondioksit emisyonları ve malzeme ayak izi) arasındaki ilişkileri kanonik korelasyon analizi yöntemi ile incelemektedir. Sürdürülebilir kalkınma, ekonomik büyüme ve sosyal gelişim ile çevresel bozulmanın dengelenmesini hedeflemektedir. Ancak, bu iki alan arasındaki ilişkilerin karmaşıklığı, özellikle gelişmekte olan ülkelerde sürdürülebilir kalkınma politikalarının başarısı için kritik bir öneme sahiptir. Bu çalışmada, 1990-2022 yılları arasında Türkiye'nin İGE verileri ile çevresel göstergeler arasındaki ilişkiler değerlendirilmiştir. Analiz sonuçlarına göre, Türkiye'de ekonomik büyüme ile çevresel baskılar arasında güçlü bir ilişki tespit edilmiştir. Özellikle karbondioksit emisyonları ve malzeme ayak izi, ekonomik büyüme ile artış eğilimindedir. Çalışma, ekonomik büyümenin çevresel sürdürülebilirliği tehdit edebileceğini ortaya koymakta ve Türkiye'nin sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşabilmesi için çevre dostu politikaların hayata geçirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Enerji verimliliği, çevre dostu teknolojilerin kullanımı ve çevresel farkındalık artırıcı stratejilerin geliştirilmesi, sürdürülebilir kalkınmanın sağlanması açısından önemli öneriler arasında yer almaktadır. |
| format | Article |
| id | doaj-art-ef4efa9fe0c04eb78d716ebb1615247b |
| institution | OA Journals |
| issn | 1302-1966 |
| language | English |
| publishDate | 2025-06-01 |
| publisher | Afyon Kocatepe University |
| record_format | Article |
| series | Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi |
| spelling | doaj-art-ef4efa9fe0c04eb78d716ebb1615247b2025-08-20T02:35:57ZengAfyon Kocatepe UniversityAfyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi1302-19662025-06-0127110211210.33707/akuiibfd.157194831Türkiye’nin insani gelişmişlik ve çevresel baskılar arasındaki ilişkilerinin kanonik korelasyon analizi: Sosyoekonomik ve ekolojik göstergelerin incelenmesiTuğba Yılmaz0https://orcid.org/0000-0003-4018-1136AKSARAY UNIVERSITYBu çalışma, Türkiye'nin insani gelişmişlik endeksi (İGE) ile çevresel baskılar (karbondioksit emisyonları ve malzeme ayak izi) arasındaki ilişkileri kanonik korelasyon analizi yöntemi ile incelemektedir. Sürdürülebilir kalkınma, ekonomik büyüme ve sosyal gelişim ile çevresel bozulmanın dengelenmesini hedeflemektedir. Ancak, bu iki alan arasındaki ilişkilerin karmaşıklığı, özellikle gelişmekte olan ülkelerde sürdürülebilir kalkınma politikalarının başarısı için kritik bir öneme sahiptir. Bu çalışmada, 1990-2022 yılları arasında Türkiye'nin İGE verileri ile çevresel göstergeler arasındaki ilişkiler değerlendirilmiştir. Analiz sonuçlarına göre, Türkiye'de ekonomik büyüme ile çevresel baskılar arasında güçlü bir ilişki tespit edilmiştir. Özellikle karbondioksit emisyonları ve malzeme ayak izi, ekonomik büyüme ile artış eğilimindedir. Çalışma, ekonomik büyümenin çevresel sürdürülebilirliği tehdit edebileceğini ortaya koymakta ve Türkiye'nin sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşabilmesi için çevre dostu politikaların hayata geçirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Enerji verimliliği, çevre dostu teknolojilerin kullanımı ve çevresel farkındalık artırıcı stratejilerin geliştirilmesi, sürdürülebilir kalkınmanın sağlanması açısından önemli öneriler arasında yer almaktadır.https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4308073sürdürülebilir kalkınmai̇nsani gelişmişlik endeksiçevresel baskılarkanonik korelasyon analizisustainable developmenthuman development indexenvironmental pressurescanonical correlation analysis |
| spellingShingle | Tuğba Yılmaz Türkiye’nin insani gelişmişlik ve çevresel baskılar arasındaki ilişkilerinin kanonik korelasyon analizi: Sosyoekonomik ve ekolojik göstergelerin incelenmesi Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi sürdürülebilir kalkınma i̇nsani gelişmişlik endeksi çevresel baskılar kanonik korelasyon analizi sustainable development human development index environmental pressures canonical correlation analysis |
| title | Türkiye’nin insani gelişmişlik ve çevresel baskılar arasındaki ilişkilerinin kanonik korelasyon analizi: Sosyoekonomik ve ekolojik göstergelerin incelenmesi |
| title_full | Türkiye’nin insani gelişmişlik ve çevresel baskılar arasındaki ilişkilerinin kanonik korelasyon analizi: Sosyoekonomik ve ekolojik göstergelerin incelenmesi |
| title_fullStr | Türkiye’nin insani gelişmişlik ve çevresel baskılar arasındaki ilişkilerinin kanonik korelasyon analizi: Sosyoekonomik ve ekolojik göstergelerin incelenmesi |
| title_full_unstemmed | Türkiye’nin insani gelişmişlik ve çevresel baskılar arasındaki ilişkilerinin kanonik korelasyon analizi: Sosyoekonomik ve ekolojik göstergelerin incelenmesi |
| title_short | Türkiye’nin insani gelişmişlik ve çevresel baskılar arasındaki ilişkilerinin kanonik korelasyon analizi: Sosyoekonomik ve ekolojik göstergelerin incelenmesi |
| title_sort | turkiye nin insani gelismislik ve cevresel baskilar arasindaki iliskilerinin kanonik korelasyon analizi sosyoekonomik ve ekolojik gostergelerin incelenmesi |
| topic | sürdürülebilir kalkınma i̇nsani gelişmişlik endeksi çevresel baskılar kanonik korelasyon analizi sustainable development human development index environmental pressures canonical correlation analysis |
| url | https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4308073 |
| work_keys_str_mv | AT tugbayılmaz turkiyenininsanigelismislikvecevreselbaskılararasındakiiliskilerininkanonikkorelasyonanalizisosyoekonomikveekolojikgostergelerinincelenmesi |