Perdenin Arkasındaki Makas: Yeşilçam Sinemasında Gayri Resmi Sansür
Bu araştırma, Yeşilçam döneminde sinema işletmelerinde gerçekleştirilen resmi olmayan sansür müdahalelerini ele almaktadır. Çalışmada, Türk sinemasının gösterim zincirinin kritik halkasını oluşturan film makinistlerinin deneyimleri ve gözlemleri merkeze alınmıştır. Sinema kültürü, film sahipliği ve...
Saved in:
| Main Authors: | , |
|---|---|
| Format: | Article |
| Language: | English |
| Published: |
Okur Yazar Derneği
2025-07-01
|
| Series: | İnsan&İnsan Bilim Kültür Sanat ve Düşünce Dergisi |
| Subjects: | |
| Online Access: | https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4692719 |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| _version_ | 1849703720493776896 |
|---|---|
| author | Ferhat Zengin Bahadır Kapır |
| author_facet | Ferhat Zengin Bahadır Kapır |
| author_sort | Ferhat Zengin |
| collection | DOAJ |
| description | Bu araştırma, Yeşilçam döneminde sinema işletmelerinde gerçekleştirilen resmi olmayan sansür müdahalelerini ele almaktadır. Çalışmada, Türk sinemasının gösterim zincirinin kritik halkasını oluşturan film makinistlerinin deneyimleri ve gözlemleri merkeze alınmıştır. Sinema kültürü, film sahipliği ve işletmecilik dinamikleri içerisinde stratejik konuma sahip olan makinistler hem teknik uzmanlıkları hem de film içeriklerine müdahale yetkileriyle toplumsal dönüşümlerin seyir pratiklerine yansımalarına doğrudan tanıklık etmiş, aynı zamanda bu süreç içerisinde etkin bir rol oynamışlardır. Fenomenolojik yaklaşımla tasarlanan nitel araştırmada, kartopu örnekleme ile 42 emektar makinistle yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, dönemin sansür kurullarından geçen filmlerde hak sahiplerinin bilgisi dışında çeşitli sansür uygulamalarının yapıldığını göstermektedir. Bu müdahalelerin büyük çoğunluğunu doğrudan makinistlerin gerçekleştirdiği, bir kısmını ise salon işletmelerinin talimatları doğrultusunda bizzat makinistlerin uyguladığı belirlenmiştir. Film adları ve afişlerinin değiştirilmesi, süre kısaltmaları, sahne çıkarımları, ek materyal eklemleri ve karartma teknikleri gibi uygulamalarla gayri resmi müdahale pratiklerinin sistematik olarak işletildiği tespit edilmiştir. |
| format | Article |
| id | doaj-art-ef21300a36cf42cf9d9c95c4439d8bc1 |
| institution | DOAJ |
| issn | 2148-7537 |
| language | English |
| publishDate | 2025-07-01 |
| publisher | Okur Yazar Derneği |
| record_format | Article |
| series | İnsan&İnsan Bilim Kültür Sanat ve Düşünce Dergisi |
| spelling | doaj-art-ef21300a36cf42cf9d9c95c4439d8bc12025-08-20T03:17:08ZengOkur Yazar Derneğiİnsan&İnsan Bilim Kültür Sanat ve Düşünce Dergisi2148-75372025-07-011240516810.29224/insanveinsan.1658336811Perdenin Arkasındaki Makas: Yeşilçam Sinemasında Gayri Resmi SansürFerhat Zengin0https://orcid.org/0000-0002-6785-3257Bahadır Kapır1https://orcid.org/0000-0002-4602-9859İstanbul Gelişim Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Fakültesi, Televizyon Haberciliği Ve ProgramcılığıMARMARA ÜNİVERSİTESİ, İLETİŞİM FAKÜLTESİBu araştırma, Yeşilçam döneminde sinema işletmelerinde gerçekleştirilen resmi olmayan sansür müdahalelerini ele almaktadır. Çalışmada, Türk sinemasının gösterim zincirinin kritik halkasını oluşturan film makinistlerinin deneyimleri ve gözlemleri merkeze alınmıştır. Sinema kültürü, film sahipliği ve işletmecilik dinamikleri içerisinde stratejik konuma sahip olan makinistler hem teknik uzmanlıkları hem de film içeriklerine müdahale yetkileriyle toplumsal dönüşümlerin seyir pratiklerine yansımalarına doğrudan tanıklık etmiş, aynı zamanda bu süreç içerisinde etkin bir rol oynamışlardır. Fenomenolojik yaklaşımla tasarlanan nitel araştırmada, kartopu örnekleme ile 42 emektar makinistle yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, dönemin sansür kurullarından geçen filmlerde hak sahiplerinin bilgisi dışında çeşitli sansür uygulamalarının yapıldığını göstermektedir. Bu müdahalelerin büyük çoğunluğunu doğrudan makinistlerin gerçekleştirdiği, bir kısmını ise salon işletmelerinin talimatları doğrultusunda bizzat makinistlerin uyguladığı belirlenmiştir. Film adları ve afişlerinin değiştirilmesi, süre kısaltmaları, sahne çıkarımları, ek materyal eklemleri ve karartma teknikleri gibi uygulamalarla gayri resmi müdahale pratiklerinin sistematik olarak işletildiği tespit edilmiştir.https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4692719censorshipyeşilçamfilm projectionistcinema operationsturkish cinemasansüryeşilçamsinema i̇şletmelerisinema makinistitürk sineması |
| spellingShingle | Ferhat Zengin Bahadır Kapır Perdenin Arkasındaki Makas: Yeşilçam Sinemasında Gayri Resmi Sansür İnsan&İnsan Bilim Kültür Sanat ve Düşünce Dergisi censorship yeşilçam film projectionist cinema operations turkish cinema sansür yeşilçam sinema i̇şletmeleri sinema makinisti türk sineması |
| title | Perdenin Arkasındaki Makas: Yeşilçam Sinemasında Gayri Resmi Sansür |
| title_full | Perdenin Arkasındaki Makas: Yeşilçam Sinemasında Gayri Resmi Sansür |
| title_fullStr | Perdenin Arkasındaki Makas: Yeşilçam Sinemasında Gayri Resmi Sansür |
| title_full_unstemmed | Perdenin Arkasındaki Makas: Yeşilçam Sinemasında Gayri Resmi Sansür |
| title_short | Perdenin Arkasındaki Makas: Yeşilçam Sinemasında Gayri Resmi Sansür |
| title_sort | perdenin arkasindaki makas yesilcam sinemasinda gayri resmi sansur |
| topic | censorship yeşilçam film projectionist cinema operations turkish cinema sansür yeşilçam sinema i̇şletmeleri sinema makinisti türk sineması |
| url | https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4692719 |
| work_keys_str_mv | AT ferhatzengin perdeninarkasındakimakasyesilcamsinemasındagayriresmisansur AT bahadırkapır perdeninarkasındakimakasyesilcamsinemasındagayriresmisansur |