Türkistan’da Kâdiriyye izleri: Muhammed Sıddık Rüşdî’nin Menâkıb-ı Hazret-i Gavsü’l-A’zam adlı risalesi
Makale XVIII. yüzyılda Doğu Türkistan’da yaşamış Muhammed Sıddık Rüşdî’nin Çağatay dilinde kaleme aldığı Abdülkâdir Geylânî menâkıbnâmesini konu edinmektedir. Hayatı hakkında çok sınırlı bilgi bulunan Muhammed Sıddık Rüşdî, tahminen 1706 yılında Doğu Türkistan’da Yârkend’de doğmuş, hayatı siyâsî ve...
Saved in:
| Main Author: | |
|---|---|
| Format: | Article |
| Language: | English |
| Published: |
Ahmet Taşğın
2024-11-01
|
| Series: | Edeb Erkan |
| Subjects: | |
| Online Access: | https://edeberkan.com/dergi/article/view/140 |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| _version_ | 1850041333540978688 |
|---|---|
| author | Betül Gürer |
| author_facet | Betül Gürer |
| author_sort | Betül Gürer |
| collection | DOAJ |
| description | Makale XVIII. yüzyılda Doğu Türkistan’da yaşamış Muhammed Sıddık Rüşdî’nin Çağatay dilinde kaleme aldığı Abdülkâdir Geylânî menâkıbnâmesini konu edinmektedir. Hayatı hakkında çok sınırlı bilgi bulunan Muhammed Sıddık Rüşdî, tahminen 1706 yılında Doğu Türkistan’da Yârkend’de doğmuş, hayatı siyâsî ve askerî zorlukların yoğun olduğu bir dönemde geçmiştir. Sıddık Rüşdî’nin bilinen iki eseri vardır. Bunlardan biri Tezkire-i Evliyâ-yı Türkî, diğeri ise Menâkıb-ı Hazret-i Gavsü’l- A’zam’dır. Temel metinleri anlayıp onlardan istifade edecek düzeyde Arapça ve Farsça bilen Sıddık Rüşdî, her iki eserini de Çağatay Türkçesi ile yazmıştır. Üstelik bu dili kullanmadaki amacı Çağatay dilini konuşan insanlara başta Abdülkâdir Geylânî olmak üzere tasavvuf ehlini sevdirmektir. Sıddık Rüşdî’nin Abdülkâdir Geylânî menâkıbnâmesi sadece bir menkıbe kitabı değil aynı zamanda Fergana Vadisi’nde Kâdiriyye’nin izlerinin takibini mümkün kılan bir vesika mahiyetindedir. Makalede, Kâdiriyye’nin söz konusu coğrafyadaki mevcudiyeti, makalenin konusunu teşkil eden menâkıbnâme bağlamında değerlendirilmiş, Abdülkâdir Geylânî hakkında ortaya çıkmış menâkıp kitapları hakkında genel bilgiler verilmiş ve böylece Sıddık Rüşdî’nin risâlesinin bu literatürdeki yerine dair tespitler yapılmıştır. Makalenin amacı, Menâkıb-ı Hazret-i Gavsü’l-A’zam’ın nüshaları, muhtevası, kaynakları, üslubu ve yöntemini tahlil etmek suretiyle eserin bilhassa Anadolu’da tanınmasına ve Doğu Türkistan’da Kâdiriyye’nin teşekkül tarihine ilişkin malumata katkı sağlamaktır. |
| format | Article |
| id | doaj-art-ec29cd5cdf7e4eeb9d70457fc968d71d |
| institution | DOAJ |
| issn | 2980-1567 2980-1095 |
| language | English |
| publishDate | 2024-11-01 |
| publisher | Ahmet Taşğın |
| record_format | Article |
| series | Edeb Erkan |
| spelling | doaj-art-ec29cd5cdf7e4eeb9d70457fc968d71d2025-08-20T02:55:48ZengAhmet TaşğınEdeb Erkan2980-15672980-10952024-11-01611810.59402/EE006202401140Türkistan’da Kâdiriyye izleri: Muhammed Sıddık Rüşdî’nin Menâkıb-ı Hazret-i Gavsü’l-A’zam adlı risalesiBetül Gürer0https://orcid.org/0000-0002-1486-4358Necmettin Erbakan University Makale XVIII. yüzyılda Doğu Türkistan’da yaşamış Muhammed Sıddık Rüşdî’nin Çağatay dilinde kaleme aldığı Abdülkâdir Geylânî menâkıbnâmesini konu edinmektedir. Hayatı hakkında çok sınırlı bilgi bulunan Muhammed Sıddık Rüşdî, tahminen 1706 yılında Doğu Türkistan’da Yârkend’de doğmuş, hayatı siyâsî ve askerî zorlukların yoğun olduğu bir dönemde geçmiştir. Sıddık Rüşdî’nin bilinen iki eseri vardır. Bunlardan biri Tezkire-i Evliyâ-yı Türkî, diğeri ise Menâkıb-ı Hazret-i Gavsü’l- A’zam’dır. Temel metinleri anlayıp onlardan istifade edecek düzeyde Arapça ve Farsça bilen Sıddık Rüşdî, her iki eserini de Çağatay Türkçesi ile yazmıştır. Üstelik bu dili kullanmadaki amacı Çağatay dilini konuşan insanlara başta Abdülkâdir Geylânî olmak üzere tasavvuf ehlini sevdirmektir. Sıddık Rüşdî’nin Abdülkâdir Geylânî menâkıbnâmesi sadece bir menkıbe kitabı değil aynı zamanda Fergana Vadisi’nde Kâdiriyye’nin izlerinin takibini mümkün kılan bir vesika mahiyetindedir. Makalede, Kâdiriyye’nin söz konusu coğrafyadaki mevcudiyeti, makalenin konusunu teşkil eden menâkıbnâme bağlamında değerlendirilmiş, Abdülkâdir Geylânî hakkında ortaya çıkmış menâkıp kitapları hakkında genel bilgiler verilmiş ve böylece Sıddık Rüşdî’nin risâlesinin bu literatürdeki yerine dair tespitler yapılmıştır. Makalenin amacı, Menâkıb-ı Hazret-i Gavsü’l-A’zam’ın nüshaları, muhtevası, kaynakları, üslubu ve yöntemini tahlil etmek suretiyle eserin bilhassa Anadolu’da tanınmasına ve Doğu Türkistan’da Kâdiriyye’nin teşekkül tarihine ilişkin malumata katkı sağlamaktır.https://edeberkan.com/dergi/article/view/140abdülkâdir geylânîkâdiriyyemuhammed sıddık rüşdîmenâkıb-ı hazret-i gavsü’l-a’zammenâkıbnâme |
| spellingShingle | Betül Gürer Türkistan’da Kâdiriyye izleri: Muhammed Sıddık Rüşdî’nin Menâkıb-ı Hazret-i Gavsü’l-A’zam adlı risalesi Edeb Erkan abdülkâdir geylânî kâdiriyye muhammed sıddık rüşdî menâkıb-ı hazret-i gavsü’l-a’zam menâkıbnâme |
| title | Türkistan’da Kâdiriyye izleri: Muhammed Sıddık Rüşdî’nin Menâkıb-ı Hazret-i Gavsü’l-A’zam adlı risalesi |
| title_full | Türkistan’da Kâdiriyye izleri: Muhammed Sıddık Rüşdî’nin Menâkıb-ı Hazret-i Gavsü’l-A’zam adlı risalesi |
| title_fullStr | Türkistan’da Kâdiriyye izleri: Muhammed Sıddık Rüşdî’nin Menâkıb-ı Hazret-i Gavsü’l-A’zam adlı risalesi |
| title_full_unstemmed | Türkistan’da Kâdiriyye izleri: Muhammed Sıddık Rüşdî’nin Menâkıb-ı Hazret-i Gavsü’l-A’zam adlı risalesi |
| title_short | Türkistan’da Kâdiriyye izleri: Muhammed Sıddık Rüşdî’nin Menâkıb-ı Hazret-i Gavsü’l-A’zam adlı risalesi |
| title_sort | turkistan da kadiriyye izleri muhammed siddik rusdi nin menakib i hazret i gavsu l a zam adli risalesi |
| topic | abdülkâdir geylânî kâdiriyye muhammed sıddık rüşdî menâkıb-ı hazret-i gavsü’l-a’zam menâkıbnâme |
| url | https://edeberkan.com/dergi/article/view/140 |
| work_keys_str_mv | AT betulgurer turkistandakadiriyyeizlerimuhammedsıddıkrusdininmenakıbıhazretigavsulazamadlırisalesi |