مبانی فقهی تشکیل حکومت در مذاهب اسلامی با تأکید بر نقش عقل
با توجه به ورود دین در ابعاد مختلف زندگی انسان، اجرای کامل احکام و مقرّرات دین و در نتیجه وصول به اهداف آن جز با برقراری حکومت مبتنی بر دین امکان پذیر نیست. در این مقاله مبانی فقهی تشکیل حکومت در مذاهب مختلف اسلامی را از دریچه عقل مورد واکاوی قرار می دهیم. آن چه به عنوان عقل مورد توجه قرار گرفته اس...
Saved in:
| Main Authors: | , , |
|---|---|
| Format: | Article |
| Language: | fas |
| Published: |
Semnan University
2025-06-01
|
| Series: | مطالعات فقه و حقوق اسلامی |
| Subjects: | |
| Online Access: | https://feqh.semnan.ac.ir/article_7068_093545f7c71e94c3e81847c3eddd261a.pdf |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| _version_ | 1849390795612749824 |
|---|---|
| author | محمد رسول آهنگران سید احمد حبیب نژاد محمد بیروتی |
| author_facet | محمد رسول آهنگران سید احمد حبیب نژاد محمد بیروتی |
| author_sort | محمد رسول آهنگران |
| collection | DOAJ |
| description | با توجه به ورود دین در ابعاد مختلف زندگی انسان، اجرای کامل احکام و مقرّرات دین و در نتیجه وصول به اهداف آن جز با برقراری حکومت مبتنی بر دین امکان پذیر نیست. در این مقاله مبانی فقهی تشکیل حکومت در مذاهب مختلف اسلامی را از دریچه عقل مورد واکاوی قرار می دهیم. آن چه به عنوان عقل مورد توجه قرار گرفته است مبانی فقهی مورد تقریب مذاهب اسلامی و کلام خداوند متعال (به عنوان عقل کامل) در قرآن کریم است. مذاهب اهل سنّت مبانی چهار گانه ای (تشکیل شورای حلّ و عقد، انتخاب جانشین توسط خلیفه حاضر، قهر و غلبه و ایجاد شورا توسط خلیفه سابق برای انتخاب حاکم جدید) را برای انتخاب حاکم مشخّص نمودند؛ مبانی مذکور، با بیعت مردم کامل می شود و از میان سه جریان اندیشه سیاسی معاصر، فقه شیعه دو الگو (نظریه ولایت فقیه و نظریه وکالت مالکان شخصی مشاع) را برای انتخاب حاکم مشخّص نموده اند. لازمه تقریب مذاهب اسلامی، واکنش به موانعی است که منافی با نهاد عقل است. پذیرش حکومت مبتنی بر «قهر و غلبه» و «انتخاب جانشین توسط خلیفه حاضر» در جوامع اسلامی به نوعی مبارزه مستقیم با نهاد عقل است. |
| format | Article |
| id | doaj-art-e8652de8bbd44e14b126b4a960a9789e |
| institution | Kabale University |
| issn | 2008-7012 2717-0330 |
| language | fas |
| publishDate | 2025-06-01 |
| publisher | Semnan University |
| record_format | Article |
| series | مطالعات فقه و حقوق اسلامی |
| spelling | doaj-art-e8652de8bbd44e14b126b4a960a9789e2025-08-20T03:41:19ZfasSemnan Universityمطالعات فقه و حقوق اسلامی2008-70122717-03302025-06-011739639010.22075/feqh.2022.18164.21037068مبانی فقهی تشکیل حکومت در مذاهب اسلامی با تأکید بر نقش عقلمحمد رسول آهنگران0سید احمد حبیب نژاد1محمد بیروتی2استاد فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه تهران (پردیس فارابی)، قم، ایران (نویسنده مسئول)استادیار گروه حقوق عمومی، دانشگاه تهران (پردیس فارابی)، قم، ایران.دانش آموخته دکتری حقوق عمومی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.با توجه به ورود دین در ابعاد مختلف زندگی انسان، اجرای کامل احکام و مقرّرات دین و در نتیجه وصول به اهداف آن جز با برقراری حکومت مبتنی بر دین امکان پذیر نیست. در این مقاله مبانی فقهی تشکیل حکومت در مذاهب مختلف اسلامی را از دریچه عقل مورد واکاوی قرار می دهیم. آن چه به عنوان عقل مورد توجه قرار گرفته است مبانی فقهی مورد تقریب مذاهب اسلامی و کلام خداوند متعال (به عنوان عقل کامل) در قرآن کریم است. مذاهب اهل سنّت مبانی چهار گانه ای (تشکیل شورای حلّ و عقد، انتخاب جانشین توسط خلیفه حاضر، قهر و غلبه و ایجاد شورا توسط خلیفه سابق برای انتخاب حاکم جدید) را برای انتخاب حاکم مشخّص نمودند؛ مبانی مذکور، با بیعت مردم کامل می شود و از میان سه جریان اندیشه سیاسی معاصر، فقه شیعه دو الگو (نظریه ولایت فقیه و نظریه وکالت مالکان شخصی مشاع) را برای انتخاب حاکم مشخّص نموده اند. لازمه تقریب مذاهب اسلامی، واکنش به موانعی است که منافی با نهاد عقل است. پذیرش حکومت مبتنی بر «قهر و غلبه» و «انتخاب جانشین توسط خلیفه حاضر» در جوامع اسلامی به نوعی مبارزه مستقیم با نهاد عقل است.https://feqh.semnan.ac.ir/article_7068_093545f7c71e94c3e81847c3eddd261a.pdfمذاهب اسلامیمبانی فقهی تشکیل حکومتاهل سنتفقه امامیه |
| spellingShingle | محمد رسول آهنگران سید احمد حبیب نژاد محمد بیروتی مبانی فقهی تشکیل حکومت در مذاهب اسلامی با تأکید بر نقش عقل مطالعات فقه و حقوق اسلامی مذاهب اسلامی مبانی فقهی تشکیل حکومت اهل سنت فقه امامیه |
| title | مبانی فقهی تشکیل حکومت در مذاهب اسلامی با تأکید بر نقش عقل |
| title_full | مبانی فقهی تشکیل حکومت در مذاهب اسلامی با تأکید بر نقش عقل |
| title_fullStr | مبانی فقهی تشکیل حکومت در مذاهب اسلامی با تأکید بر نقش عقل |
| title_full_unstemmed | مبانی فقهی تشکیل حکومت در مذاهب اسلامی با تأکید بر نقش عقل |
| title_short | مبانی فقهی تشکیل حکومت در مذاهب اسلامی با تأکید بر نقش عقل |
| title_sort | مبانی فقهی تشکیل حکومت در مذاهب اسلامی با تأکید بر نقش عقل |
| topic | مذاهب اسلامی مبانی فقهی تشکیل حکومت اهل سنت فقه امامیه |
| url | https://feqh.semnan.ac.ir/article_7068_093545f7c71e94c3e81847c3eddd261a.pdf |
| work_keys_str_mv | AT mḥmdrswlậhngrạn mbạnyfqhytsẖḵylḥḵwmtdrmdẖạhbạslạmybạtạḵydbrnqsẖʿql AT sydạḥmdḥbybnzẖạd mbạnyfqhytsẖḵylḥḵwmtdrmdẖạhbạslạmybạtạḵydbrnqsẖʿql AT mḥmdbyrwty mbạnyfqhytsẖḵylḥḵwmtdrmdẖạhbạslạmybạtạḵydbrnqsẖʿql |