Karanlık Oda Teorisi ve Müslümanların Bu Sürece Katkıları
Bilim tarihinde teleskopun, fotoğraf makinelerinin ve daha sonra da modern kameraların icadının özel bir yeri vardır. Bugünkü gözlük, lens ve göz içi merceklerin ilk formları olması açısından da bu icatlar tıp tarihi içinde önemli yere sahiplerdir. Hatıraların yaşatılmasından gökyüzünün incelenmesin...
Saved in:
| Main Author: | |
|---|---|
| Format: | Article |
| Language: | English |
| Published: |
Zehra Gençel Efe
2024-12-01
|
| Series: | Darüşşifa İslam Tıp Tarihi Araştırmaları Dergisi |
| Subjects: | |
| Online Access: | https://dasitad.com/index.php/darussifa/article/view/75 |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| Summary: | Bilim tarihinde teleskopun, fotoğraf makinelerinin ve daha sonra da modern kameraların icadının özel bir yeri vardır. Bugünkü gözlük, lens ve göz içi merceklerin ilk formları olması açısından da bu icatlar tıp tarihi içinde önemli yere sahiplerdir. Hatıraların yaşatılmasından gökyüzünün incelenmesine, tarihe tanıklık edilmesinden sinema endüstrisinin doğmasına varıncaya kadar bu renkli ve sihirli süreç, karanlık oda nazariyelerinin ortaya atılmasıyla başlamıştır. Bu çalışmaların temeli ise Kadim Doğu’nun ilim ve düşünce merkezlerinde yer almıştır. Çin’den Antik Yunan’a, semitik öğretilerin merkezi İskenderiye’den ilim ve medeniyetin 9. asırdaki merkezi Bağdat’a kadar pek çok bilgin ve düşünür bu konu hakkında nazariyeler geliştirmiştir. En doğruya ulaşma süreci olarak bildiğimiz bu zaman dilimi, 11. asrın başlarında Kahire’de bir dizi çalışmalar yapan İbnü’l-Heysem ile zirve noktasına ulaşmıştır. Güneş, ay ya da ateşin ışığını bir delikten karanlık bir odaya göndererek ışığın yayılan yönü boyunca ip geren ve ışığın yayıldığını gösteren İbnü’l-Heysem, kendisinden sonra gelen Müslüman ve Hıristiyan bilim adamlarını etkisi altına almıştır. Batı’da Alhazen olarak bilinen bu önemli düşünür, Roger Bacon’dan John Peckham’a, Vitellius’tan Gersonides’e, Leonardo da Vinci’den Kepler’e kadar pek çok Batılı bilim adamını etkilemiştir. Bununla da kalmayan İbnü’l-Heysem, Kemâlüddin el-Fârisî ve Takıyyüddin er-Râsıd gibi daha sonraki Müslüman haleflerinin de yetişmesine önemli bir basamak teşkil etmiştir. Bu süreç, daha sonra teleskop, fotoğraf makinesi ve kamera gibi bilim tarihinin akışını değiştiren farklı bir aşamaya geçmiştir. Bunun başlangıç aşamasını Müslüman bilim adamlarının, son şeklinin ise Hıristiyan fizik ve astronomlarının yapması, Doğu-Batı bilgi alışverişinin en önemli göstergelerinden olmuştur. Bu makale, bu süreci doğru ve kronolojik olarak verirken, bir yandan da Müslüman bilim adamlarının bu gelişmeye nasıl katkı sağladıklarını anlatmayı gaye edinmiştir. Ayrıca Batı’da oldukça yaygın olarak karanlık oda nazariyesinin Yahudi bilim adamı Levi ben Gerson’un bulduğuna dair yanlış telakkiyi de çürütmek için kaleme alınmıştır. Üç başlık altında incelenen makale, karanlık oda teorisinin ilk nazariyecilerini, Müslümanların katkılarını ve son olarak Batı’ya tesirlerini ele alarak bir sonuca ulaşmayı hedeflemiştir. |
|---|---|
| ISSN: | 2822-4949 |