PRZYCZYNEK DO KRYTYKI RACJONALNOŚCI INSTRUMENTALNEJ — PROBLEM CELU I ŚRODKA PROWADZĄCEGO DO CELU ORAZ ICH WARTOŚCIOWANIA
Przedmiotem rozważań jest obecnie powszechnie aprobowana jako standardowa i niebudząca wątpliwości (np. w eseju Instrumental Rationality w pretendującej do opiniotwórczej Stanford Encyclopedia of Philosophy) koncepcja racjonalności instrumentalnej oparta na opisowo-normatywnej definicji: „wybiera si...
Saved in:
| Main Author: | |
|---|---|
| Format: | Article |
| Language: | Polish |
| Published: |
Polish Academy of Sciences
2025-03-01
|
| Series: | Filozofia i Nauka |
| Subjects: | |
| Online Access: | https://filozofiainauka.studiafilozoficzne.edu.pl/wp-content/uploads/2025/03/Czarnocka_179.pdf |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| _version_ | 1849764473424838656 |
|---|---|
| author | Małgorzata Czarnocka |
| author_facet | Małgorzata Czarnocka |
| author_sort | Małgorzata Czarnocka |
| collection | DOAJ |
| description | Przedmiotem rozważań jest obecnie powszechnie aprobowana jako standardowa i niebudząca wątpliwości (np. w eseju Instrumental Rationality w pretendującej do opiniotwórczej Stanford Encyclopedia of Philosophy) koncepcja racjonalności instrumentalnej oparta na opisowo-normatywnej definicji: „wybiera się/należy wybierać te środki, które są efektywne dla danego celu.” Analizuję, jakie kłopoty wiążą się z postulowaniem w tej koncepcji racjonalności celu działania jako znanego ex ante, tj. w fazie planowania działania, i o niewyznaczonych wartościach, oraz postulowania środków, na które nie są nałożone żadne wartości poza efektywnością działania. Wskazuję ponadto różnice pomiędzy obecnie paradygmatyczną koncepcją racjonalności instrumentalnej a bardziej wnikliwą koncepcją Maxa Webera co do kwestii charakteru celu, środków i ich wartości. |
| format | Article |
| id | doaj-art-d50518751bc3424780ec9b997c9ce65e |
| institution | DOAJ |
| issn | 2300-4711 2545-1936 |
| language | Polish |
| publishDate | 2025-03-01 |
| publisher | Polish Academy of Sciences |
| record_format | Article |
| series | Filozofia i Nauka |
| spelling | doaj-art-d50518751bc3424780ec9b997c9ce65e2025-08-20T03:05:07ZpolPolish Academy of SciencesFilozofia i Nauka2300-47112545-19362025-03-0113179192https://doi.org/10.37240/FiN.2025.13.1.10PRZYCZYNEK DO KRYTYKI RACJONALNOŚCI INSTRUMENTALNEJ — PROBLEM CELU I ŚRODKA PROWADZĄCEGO DO CELU ORAZ ICH WARTOŚCIOWANIAMałgorzata Czarnocka0Instytut Filozofii i Socjologii PAN, ul. Nowy Świat 72, 00-330 WarszawaPrzedmiotem rozważań jest obecnie powszechnie aprobowana jako standardowa i niebudząca wątpliwości (np. w eseju Instrumental Rationality w pretendującej do opiniotwórczej Stanford Encyclopedia of Philosophy) koncepcja racjonalności instrumentalnej oparta na opisowo-normatywnej definicji: „wybiera się/należy wybierać te środki, które są efektywne dla danego celu.” Analizuję, jakie kłopoty wiążą się z postulowaniem w tej koncepcji racjonalności celu działania jako znanego ex ante, tj. w fazie planowania działania, i o niewyznaczonych wartościach, oraz postulowania środków, na które nie są nałożone żadne wartości poza efektywnością działania. Wskazuję ponadto różnice pomiędzy obecnie paradygmatyczną koncepcją racjonalności instrumentalnej a bardziej wnikliwą koncepcją Maxa Webera co do kwestii charakteru celu, środków i ich wartości.https://filozofiainauka.studiafilozoficzne.edu.pl/wp-content/uploads/2025/03/Czarnocka_179.pdfracjonalność instrumentalnacel działaniaśrodek działaniawartości |
| spellingShingle | Małgorzata Czarnocka PRZYCZYNEK DO KRYTYKI RACJONALNOŚCI INSTRUMENTALNEJ — PROBLEM CELU I ŚRODKA PROWADZĄCEGO DO CELU ORAZ ICH WARTOŚCIOWANIA Filozofia i Nauka racjonalność instrumentalna cel działania środek działania wartości |
| title | PRZYCZYNEK DO KRYTYKI RACJONALNOŚCI INSTRUMENTALNEJ — PROBLEM CELU I ŚRODKA PROWADZĄCEGO DO CELU ORAZ ICH WARTOŚCIOWANIA |
| title_full | PRZYCZYNEK DO KRYTYKI RACJONALNOŚCI INSTRUMENTALNEJ — PROBLEM CELU I ŚRODKA PROWADZĄCEGO DO CELU ORAZ ICH WARTOŚCIOWANIA |
| title_fullStr | PRZYCZYNEK DO KRYTYKI RACJONALNOŚCI INSTRUMENTALNEJ — PROBLEM CELU I ŚRODKA PROWADZĄCEGO DO CELU ORAZ ICH WARTOŚCIOWANIA |
| title_full_unstemmed | PRZYCZYNEK DO KRYTYKI RACJONALNOŚCI INSTRUMENTALNEJ — PROBLEM CELU I ŚRODKA PROWADZĄCEGO DO CELU ORAZ ICH WARTOŚCIOWANIA |
| title_short | PRZYCZYNEK DO KRYTYKI RACJONALNOŚCI INSTRUMENTALNEJ — PROBLEM CELU I ŚRODKA PROWADZĄCEGO DO CELU ORAZ ICH WARTOŚCIOWANIA |
| title_sort | przyczynek do krytyki racjonalnosci instrumentalnej problem celu i srodka prowadzacego do celu oraz ich wartosciowania |
| topic | racjonalność instrumentalna cel działania środek działania wartości |
| url | https://filozofiainauka.studiafilozoficzne.edu.pl/wp-content/uploads/2025/03/Czarnocka_179.pdf |
| work_keys_str_mv | AT małgorzataczarnocka przyczynekdokrytykiracjonalnosciinstrumentalnejproblemceluisrodkaprowadzacegodoceluorazichwartosciowania |