Te’lif Mi, Cem‘ Mi, İntihâb Mı? Muhammed et-Trabzonî el-Medenî’ye Nispet Edilen Cem‘u’l-fusûl ve’l-fevâid Adlı Eserin Türü ve Aidiyeti Üzerine Bir Değerlendirme
Muhammed et-Trabzonî el-Medenî (ö. 1200/1786) kendisine pek çok eser nispet edilen velûd bir âlimdir. Kaleminden çıkan nüshalara bakıldığında özgün telif eserlerinin yanı sıra bazı el yazma eserlerin bir nüshasını çıkarma (istinsâh), nüshasını çıkardığı eserin daha önce istinsah edilen nüshaları ile...
Saved in:
| Main Author: | |
|---|---|
| Format: | Article |
| Language: | Arabic |
| Published: |
Trabzon University
2025-06-01
|
| Series: | Trabzon İlahiyat Dergisi |
| Subjects: | |
| Online Access: | https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4647970 |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| Summary: | Muhammed et-Trabzonî el-Medenî (ö. 1200/1786) kendisine pek çok eser nispet edilen velûd bir âlimdir. Kaleminden çıkan nüshalara bakıldığında özgün telif eserlerinin yanı sıra bazı el yazma eserlerin bir nüshasını çıkarma (istinsâh), nüshasını çıkardığı eserin daha önce istinsah edilen nüshaları ile karşılaştırarak (mukâbele) sahih bir nüsha elde etme, çeşitli eserlerden derleme (cem‘ veya intihâb) veyahut da özetleme (ihtisâr) türü çalışmalar çıkarma, bazı eserlere şerh ve hâşiye yazma gibi pek çok yazım türü ile meşgul olduğu görülmektedir. Ancak bu çeşitlilik kimi zaman istinsâh ettiği veya derleme, ihtisâr veya intihâb ettiği eserlerin özgün telif eserleri gibi muamele görmesine ve onun eserleri listesine dahil edilmesine yol açabilmektedir. Bu noktada Trabzonî’ye nispet edilen eserler üzerine titiz araştırmaların gerçekleştirilmesi sağlıklı bir eser listesi için elzemdir. İşte bu yazı, Trabzonî’nin eserlerini listelemeye çalışan çalışmaların bir kısmında onun ‘eserleri’ veya daha özelde ‘siyer ile ilgili eserleri’ başlığı altında zikredilen ve ‘Cem‘u’l-fusûl ve’l-fevâid’ adıyla kaydedilen eserin Trabzonî’nin kaleme aldığı özgün bir eser (te’lîf) mi yoksa birden fazla eserden yapılmış bir derleme (cem‘) mi yoksa tek bir eserden oluşturulmuş bir seçki (müntehab) mi olduğunu soruşturmakta, ulaştığı netice ile Trabzonî’nin eserleri listesinde bir tashih önerisinde bulunmaktadır. Buna göre Cem‘u’l-fusûl ve’l-ebvâb ve’l-fevâid Trabzonî’nin özgün bir eseri olmayıp, -istisnaî durumlar göz ardı edildiğinde- Sâlihî’nin Sübülü’l-Hüdâ’sının bir kısmından yaptığı bir intihâb çalışmasıdır. Benzer durum yalnızca Cem‘u’l-fusûl ve’l-ebvâb ve’l-fevâid ile sınırlı olmayıp, Trabzonî’nin özgün eserleri listesinde zikredilen diğer eserlerinin bazısı için de geçerlidir. O nedenle, bu çalışma Trabzonî’nin eserlerine dair titiz ve detaylı bir çalışmanın yapılmasının önemine vurgu yapmakta; bu yapılırken de özgün eserleri, intihâb ve ihtisârları, istinsâh ve mukâbeleleri gibi alt başlıkların açılmasının gerekliliğine de işaret etmek istemektedir. |
|---|---|
| ISSN: | 2651-4559 |