Sakal Kesmenin/Kazımanın ve Bıyık Kısaltmanın Fıkhî Hükmü: Şâfiî Mezhebindeki Yaklaşımlar Üzerine Bir Deneme
Sakal ve bıyığın şekillenmesi etrafındaki tartışmalar günümüze kadar devam edegelmiştir. Bu husustaki görüşleri, genel olarak üç noktada özetlemek mümkündür: a) Sakal kesmek/kazımak haram veya tahrîmen mekruhtur. b) Sakal kesmek tenzîhen mekruhtur. c) Sakal kesmek mubahtır. Hz. Peygamber’in kavlini...
Saved in:
| Main Author: | |
|---|---|
| Format: | Article |
| Language: | Arabic |
| Published: |
Gençleri Evlendirme ve Mehir Vakfı
2025-06-01
|
| Series: | İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi |
| Subjects: | |
| Online Access: | https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4150009 |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| Summary: | Sakal ve bıyığın şekillenmesi etrafındaki tartışmalar günümüze kadar devam edegelmiştir. Bu husustaki görüşleri, genel olarak üç noktada özetlemek mümkündür: a) Sakal kesmek/kazımak haram veya tahrîmen mekruhtur. b) Sakal kesmek tenzîhen mekruhtur. c) Sakal kesmek mubahtır. Hz. Peygamber’in kavlini ve fiilî uygulamalarını esas alan âlimlerin çoğunluğu sakal kesmenin haram veya tahrîmen mekruh olduğunu söylerken, Şâfiî mezhebinde iki farklı yaklaşım söz konusudur. Kâhir ekseriyeti (Hanefîlerdeki tenzîhen mekruha denk) mekruh hükmünü tercih ederken İmam Şâfiî’nin de aralarında bulunduğu bir kısım Şâfiî fakihi, çoğunluğun görüşüne uygun olarak sakal kesmenin haram olduğu kanaatine sahip olmuşlardır. Son dönem bazı ilim adamları ise konuyla ilgili rivayetleri örf ve âdet ekseni etrafında değerlendirerek sakal kesmenin haram veya mekruh kabilinden herhangi bir dinî/şer’î hüküm içermediğini, aksine kişiyi temiz ve düzenli olmaya teşvik edici mubah söz ve fiiller olarak değerlendirmişlerdir. Makalede -daha önce yapılmış benzer çalışmalardan farklı olarak- Şâfiî mezhebindeki sakal kesmenin mekruh olduğu görüşünün kaynağı ve dayandığı delil mercek altına alınmıştır. Bu görüşün temsilcisi olduğu kabul edilen İmam Gazzâlî’nin konuya dair yorum ve yaklaşımları incelenmiştir. Gazzâlî’nin bu yaklaşımı doğal olarak mezhep içinde kendisinden sonra gelen özellikle Nevevî ve İbn Hacer el-Askalânî gibi yetkin pek çok âlim üzerinde etkili olmuş ve Gazzâlî’nin kullanmış olduğu “mekruh” kavramı, mezhebin genel usulüne göre “tenzîhen mekruh” şeklinde anlaşılmıştır. Bu nedenle makalede ilk dönem fukahânın kullanmış olduğu mutlak kerâhet lafzının delâleti incelenmeye tabi tutulmuştur. Gerek Gazzâlî’nin gerekse Nevevî’nin kullanmış olduğu “mekruh” kavramının “haram” veya “tahrîmen mekruh”a delâlet edip etmeyeceği konusu genişçe irdelenmiştir. Çalışmanın bir kısmında ise sakal kesmenin sosyal hayat üzerindeki yansımaları üzerinde durulmuştur. Din İşleri Yüksek Kurulu ile TDV İslâm Ansiklopedisi’nin ilgili maddesinde yer alan konuya dair yaklaşımlar, zikredilen deliller etrafında yeniden yorumlanmıştır. Bu çerçevede özellikle Türkiye’deki dinî bazı çevreleri temsilen Said Nursî’nin sakal hususundaki görüş ve yaklaşımları fıkhî ölçüler çerçevesinde değerlendirilmiştir. |
|---|---|
| ISSN: | 1304-1045 |