مقایسۀ اثر دو تودۀ متفاوت بلوط (Quercus infectoria Oliv.) بر اندوختۀ کربن رویزمینی، خاک و لاشریزه در جنگلهای آذربایجان غربی (مطالعۀ موردی: پیرانشهر و سردشت)
مقدمه: جنگلها از مهمترین مخازن کربن در جهان هستند و نقش مهمی در کاهش تغییرات آبوهوایی دارند. جنگلهای زاگرس به لحاظ ویژگیهای پوشش تودههای بلوط و گونههای دیگر، ارائهدهندۀ گسترۀ وسیعی از کارکردهای محیط زیستی مهم از جمله جذب و ذخیرهسازی کربن هستند. در این پژوهش، اندوختۀ کربن در زیتودۀ روی...
Saved in:
| Main Authors: | , , , |
|---|---|
| Format: | Article |
| Language: | fas |
| Published: |
Iranian Society of Forestry
2024-11-01
|
| Series: | مجله جنگل ایران |
| Subjects: | |
| Online Access: | https://www.ijf-isaforestry.ir/article_210562_67d51c24910701166c6a6fa43c2170e2.pdf |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| Summary: | مقدمه: جنگلها از مهمترین مخازن کربن در جهان هستند و نقش مهمی در کاهش تغییرات آبوهوایی دارند. جنگلهای زاگرس به لحاظ ویژگیهای پوشش تودههای بلوط و گونههای دیگر، ارائهدهندۀ گسترۀ وسیعی از کارکردهای محیط زیستی مهم از جمله جذب و ذخیرهسازی کربن هستند. در این پژوهش، اندوختۀ کربن در زیتودۀ رویزمینی، لاشریزه و خاک دو قطعه نمونۀ یک هکتاری در دو توده با شرایط متفاوت شامل دارساروین سردشت (تودۀ دانه و شاخهزاد، تاجپوشش 30 درصد) و پردانان پیرانشهر (تودۀ شاخهزاد متراکم، تاجپوشش 90 درصد) در جنگلهای زاگرسی استان آذربایجان غربی مقایسه شد.مواد و روشها: در اجرای این پژوهش، در هر یک از مناطق، یک قطعه نمونۀ مربعشکل یک هکتاری (ابعاد 100×100 متر) تعیین و مشخصههای کمی و کیفی همۀ پایهها در داخل قطعه نمونه برداشت شد. برای محاسبۀ ذخیرۀ کربن رویزمینی، متغیرهای قطر متوسط تاج، قطر برابرسینه، ارتفاع کل، ارتفاع تنه، ارتفاع تاج، قطر یقه، قطر محل شروع تاج و تراکم تاج برای همۀ درختان موجود در قطعه نمونه اندازهگیری و ثبت شد. بهمنظور برآورد زیتوده و اندوختۀ کربن از معادلات آلومتری بلوط ایرانی برای درختان تکپایه و شاخهزاد استفاده شد. همچنین در هر قطعه نمونه، پنج نمونه خاک بهطور منظم از عمق 30-0 سانتیمتری برداشت شد. 10 میکروپلات 5/0 متر مربعی نیز بهطور تصادفی منظم در هر قطعه نمونه پیاده و لاشریزۀ موجود در آنها به تفکیک لاشریزههای کوچک و بزرگ، جمعآوری و وزن خشک و مقدار کربن آنها اندازهگیری شد. بهمنظور اندازهگیری درصد کربن آلی لاشریزه و نمونههای گیاهی از روش احتراق در کورۀ الکتریکی استفاده شد. اندازهگیری کربن آلی خاک به روش والکلی- بلاک و وزن مخصوص ظاهری خاک به روش کلوخه تعیین شد.یافتهها: در قطعه نمونۀ دارساروین سردشت 277 پایه در هکتار برداشت شد که از پایههای فوق 212 پایه دانهزاد و 65 پایه شاخهزاد است. در قطعه نمونۀ پردانان پیرانشهر، 747 پایه جستگروه در هکتار ثبت شد و همۀ پایههای برداشتشده در این قطعه نمونه شاخهزادند. مقدار زیتودۀ رویزمینی درختان در قطعههای نمونۀ پردانان و دارساروین بهترتیب 35/53 و 93/36 تن در هکتار محاسبه شد. همچنین مقدار اندوختۀ کربن رویزمینی در قطعههای نمونۀ پردانان و دارساروین بهترتیب 99/25 و 93/17 تن در هکتار بهدست آمد. مقایسۀ اندوختۀ کربن خاک بین قطعات نمونۀ پردانان و دارساروین نشان داد که میانگین اندوختۀ کربن خاک در قطعه نمونۀ پردانان 24/154 و در قطعه نمونۀ دارساروین 96/121 تن در هکتار است. از نظر اندوختۀ کربن لاشریزه نیز مقدار اندوختۀ کربن لاشریزۀ بزرگ و کوچک در قطعه نمونۀ پردانان بهترتیب 66/0 و 75/3 تن در هکتار است. اندوختۀ کربن لاشریزۀ بزرگ و کوچک در قطعه نمونۀ دارساروین نیز بهترتیب 23/0 و 83/2 تن در هکتار بهدست آمد.نتیجهگیری: نتایج نشان میدهد که دو تودۀ تحت بررسی با شرایط رویشگاهی، ساختار، تراکم پوشش گیاهی و مدیریت تودۀ متفاوت در مقدار اندوختۀ کربن اکوسیستم جنگلی متفاوت عمل کردهاند. بر همین مبنا حدود 41 تن در هکتار تفاوت در اندوختۀ کربن کل در قطعه نمونۀ پردانان (64/184 تن در هکتار) نسبت به قطعه نمونۀ دارساروین (96/142 تن در هکتار) مشاهده شد. براساس نتایج این پژوهش، پیشنهاد میشود که برای افزایش ذخیرۀ کربن رویزمینی، خاک و لاشریزهها، با توجه به تأثیر تاجپوشش درختی و حذف و جمعآوری لاشریزهها، نرخ حفاظت در این تودههای تخریبیافته افزایش یابد و مدیریت قرق اعمال شود. |
|---|---|
| ISSN: | 2008-6113 2423-4435 |