جایگاه شاه و درویش هلالی استرآبادی، و پیشینه و تحلیل آن
بدرالدّین هلالی جغتایی از شعرای مهم و تأثیرگذار اواخر قرن نهم و اوایل قرن دهم هجری است که خصوصاً در غزل و مثنوی از سرآمدان عصر خود بوده است. مشهورترین منظومة او شاه و درویش است که در عصر خود و پس از آن معروف بوده و حتّی به اقتفای آن در ادبیات ترکی هم کسانی چند داستان شاه و درویش ترکی سرودهاند. روای...
Saved in:
| Main Authors: | , , |
|---|---|
| Format: | Article |
| Language: | Avestan |
| Published: |
University of Tabriz
2025-02-01
|
| Series: | زبان و ادب فارسی |
| Subjects: | |
| Online Access: | https://perlit.tabrizu.ac.ir/article_19391_0490fe4881c2875022b7e826bd1dce91.pdf |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| _version_ | 1850278649211650048 |
|---|---|
| author | امیرعلی برقی سعید بزرگ بیگدلی ناصر نیکوبخت |
| author_facet | امیرعلی برقی سعید بزرگ بیگدلی ناصر نیکوبخت |
| author_sort | امیرعلی برقی |
| collection | DOAJ |
| description | بدرالدّین هلالی جغتایی از شعرای مهم و تأثیرگذار اواخر قرن نهم و اوایل قرن دهم هجری است که خصوصاً در غزل و مثنوی از سرآمدان عصر خود بوده است. مشهورترین منظومة او شاه و درویش است که در عصر خود و پس از آن معروف بوده و حتّی به اقتفای آن در ادبیات ترکی هم کسانی چند داستان شاه و درویش ترکی سرودهاند. روایتهای مختصر از داستان عاشقانة شاه و درویش در آثار پیش از روزگار هلالی هم وجود داشته و ما در این مقاله مهمترین نمونههای منظوم و بعضاً منثور آن را که عمدتاً در آثار عرفانی خصوصاً منابع مرتبط با عرفان جمالی آمده نقل کرده و وجوه شباهت و تفاوت آنها را با هم بررسی کردهایم و در ادامه شاه و درویش هلالی را هم با آنها مقایسه کرده و نوآوریهای هلالی در پرداخت داستان را متذکّر شدهایم. شاه و درویش هلالی از سه منظر ادبی، عرفانی و اخلاقی حائز اهمیّت است که از این میان جنبة اخلاقی و تعلیمی این منظومه هم که تا به حال به آن توجّه نشده بسیار مهم است. شاعر به طور ضمنی در این منظومه توصیههای خود به نهاد قدرت در زمینة لزوم رعایت عدالت و توجّه به تودة مردم و همچنین فوایدی را که حکمران از قبل آن میتواند به دست بیاورد یادآور میشود و همین نکته این منظومه را تا حدّ یک سیاستنامه ارتقا میدهد. |
| format | Article |
| id | doaj-art-be4280b255ed4fb392f0d7e5694e3ce4 |
| institution | OA Journals |
| issn | 2251-7979 2676-6779 |
| language | Avestan |
| publishDate | 2025-02-01 |
| publisher | University of Tabriz |
| record_format | Article |
| series | زبان و ادب فارسی |
| spelling | doaj-art-be4280b255ed4fb392f0d7e5694e3ce42025-08-20T01:49:24ZaveUniversity of Tabrizزبان و ادب فارسی2251-79792676-67792025-02-017725016918610.22034/perlit.2024.62493.369019391جایگاه شاه و درویش هلالی استرآبادی، و پیشینه و تحلیل آنامیرعلی برقی0سعید بزرگ بیگدلی1ناصر نیکوبخت2دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.استاد، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.استاد، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.بدرالدّین هلالی جغتایی از شعرای مهم و تأثیرگذار اواخر قرن نهم و اوایل قرن دهم هجری است که خصوصاً در غزل و مثنوی از سرآمدان عصر خود بوده است. مشهورترین منظومة او شاه و درویش است که در عصر خود و پس از آن معروف بوده و حتّی به اقتفای آن در ادبیات ترکی هم کسانی چند داستان شاه و درویش ترکی سرودهاند. روایتهای مختصر از داستان عاشقانة شاه و درویش در آثار پیش از روزگار هلالی هم وجود داشته و ما در این مقاله مهمترین نمونههای منظوم و بعضاً منثور آن را که عمدتاً در آثار عرفانی خصوصاً منابع مرتبط با عرفان جمالی آمده نقل کرده و وجوه شباهت و تفاوت آنها را با هم بررسی کردهایم و در ادامه شاه و درویش هلالی را هم با آنها مقایسه کرده و نوآوریهای هلالی در پرداخت داستان را متذکّر شدهایم. شاه و درویش هلالی از سه منظر ادبی، عرفانی و اخلاقی حائز اهمیّت است که از این میان جنبة اخلاقی و تعلیمی این منظومه هم که تا به حال به آن توجّه نشده بسیار مهم است. شاعر به طور ضمنی در این منظومه توصیههای خود به نهاد قدرت در زمینة لزوم رعایت عدالت و توجّه به تودة مردم و همچنین فوایدی را که حکمران از قبل آن میتواند به دست بیاورد یادآور میشود و همین نکته این منظومه را تا حدّ یک سیاستنامه ارتقا میدهد.https://perlit.tabrizu.ac.ir/article_19391_0490fe4881c2875022b7e826bd1dce91.pdfهلالی استرآبادیشاه و درویشاخلاق ملوکشعر فارسی |
| spellingShingle | امیرعلی برقی سعید بزرگ بیگدلی ناصر نیکوبخت جایگاه شاه و درویش هلالی استرآبادی، و پیشینه و تحلیل آن زبان و ادب فارسی هلالی استرآبادی شاه و درویش اخلاق ملوک شعر فارسی |
| title | جایگاه شاه و درویش هلالی استرآبادی، و پیشینه و تحلیل آن |
| title_full | جایگاه شاه و درویش هلالی استرآبادی، و پیشینه و تحلیل آن |
| title_fullStr | جایگاه شاه و درویش هلالی استرآبادی، و پیشینه و تحلیل آن |
| title_full_unstemmed | جایگاه شاه و درویش هلالی استرآبادی، و پیشینه و تحلیل آن |
| title_short | جایگاه شاه و درویش هلالی استرآبادی، و پیشینه و تحلیل آن |
| title_sort | جایگاه شاه و درویش هلالی استرآبادی، و پیشینه و تحلیل آن |
| topic | هلالی استرآبادی شاه و درویش اخلاق ملوک شعر فارسی |
| url | https://perlit.tabrizu.ac.ir/article_19391_0490fe4881c2875022b7e826bd1dce91.pdf |
| work_keys_str_mv | AT ạmyrʿlybrqy jạygạhsẖạhwdrwysẖhlạlyạstrậbạdywpysẖynhwtḥlylận AT sʿydbzrgbygdly jạygạhsẖạhwdrwysẖhlạlyạstrậbạdywpysẖynhwtḥlylận AT nạṣrnyḵwbkẖt jạygạhsẖạhwdrwysẖhlạlyạstrậbạdywpysẖynhwtḥlylận |