Zapis aktywności dymarskiej w aluwiach środkowej Czarnej Nidy (woj. świętokrzyskie) – studium przypadku
Czarna Nida jest meandrującą rzeką trzeciego rzędu płynącą przez centralną część Wyżyny Kieleckiej. Jej zlewnia obejmuje fragment paleozoicznego trzonu Gór Świętokrzyskich i południowo-zachodnią część ich permsko-mezozoicznego obrzeżenia. Celem artykułu było rozpoznanie i interpretacja śladów aktyw...
Saved in:
| Main Authors: | , , , |
|---|---|
| Format: | Article |
| Language: | English |
| Published: |
Lodz University Press
2024-11-01
|
| Series: | Acta Universitatis Lodziensis. Folia Geographica Physica |
| Subjects: | |
| Online Access: | https://czasopisma.uni.lodz.pl/geophysica/article/view/23495 |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| _version_ | 1849724815335751680 |
|---|---|
| author | Paweł Przepióra Tomasz Kalicki Łukasz Podrzycki Karol Zubek |
| author_facet | Paweł Przepióra Tomasz Kalicki Łukasz Podrzycki Karol Zubek |
| author_sort | Paweł Przepióra |
| collection | DOAJ |
| description |
Czarna Nida jest meandrującą rzeką trzeciego rzędu płynącą przez centralną część Wyżyny Kieleckiej. Jej zlewnia obejmuje fragment paleozoicznego trzonu Gór Świętokrzyskich i południowo-zachodnią część ich permsko-mezozoicznego obrzeżenia. Celem artykułu było rozpoznanie i interpretacja śladów aktywności metalurgicznej nadnidziańskiego regionu dymarkowego z okresu rzymskiego w aluwiach środkowego odcinka tej rzeki w przekroju poprzecznym Łaziska – Ostrów. Użyto metodę separacji magnetycznych sferulek (MSS – Magnetic Spherule Separation), stosowaną od niedawna na rzekach świętokrzyskich, gdzie rozwijała się różnowiekowa działalność metalurgiczna. W aluwiach równiny zalewowej Czarnej Nidy występują tylko nieliczne ślady działalności hutniczej. Mikrosferulki wykryto w wypełnieniach starorzeczy z okresu rzymskiego oraz aluwiach współczesnych, natomiast mikrożużle tylko w wypełnieniach starorzeczy średniowiecznych. Niewielka liczba mikroartefaktów w osadach związana jest najpewniej z okresową lub epizodyczną w długim okresie aktywnością prehistorycznego hutnictwa lub małą skalą produkcji. Ich występowanie w młodszych osadach jest efektem późniejszej redepozycji.
|
| format | Article |
| id | doaj-art-b30ee656f857486ea772da1ea8458028 |
| institution | DOAJ |
| issn | 1427-9711 2353-6063 |
| language | English |
| publishDate | 2024-11-01 |
| publisher | Lodz University Press |
| record_format | Article |
| series | Acta Universitatis Lodziensis. Folia Geographica Physica |
| spelling | doaj-art-b30ee656f857486ea772da1ea84580282025-08-20T03:10:38ZengLodz University PressActa Universitatis Lodziensis. Folia Geographica Physica1427-97112353-60632024-11-012310.18778/1427-9711.23.01Zapis aktywności dymarskiej w aluwiach środkowej Czarnej Nidy (woj. świętokrzyskie) – studium przypadkuPaweł Przepióra0https://orcid.org/0000-0002-3194-742XTomasz Kalicki1https://orcid.org/0000-0002-8421-5660Łukasz PodrzyckiKarol Zubek2https://orcid.org/0000-0002-8434-0381Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach, Instytut Geografii i Nauk o Środowisku, Zakład Geomorfologii i Geoarcheologii Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach, Instytut Geografii i Nauk o Środowisku, Zakład Geomorfologii i Geoarcheologii Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach, Instytut Biologii, Centrum Badań i Ochrony Różnorodności Biologicznej Czarna Nida jest meandrującą rzeką trzeciego rzędu płynącą przez centralną część Wyżyny Kieleckiej. Jej zlewnia obejmuje fragment paleozoicznego trzonu Gór Świętokrzyskich i południowo-zachodnią część ich permsko-mezozoicznego obrzeżenia. Celem artykułu było rozpoznanie i interpretacja śladów aktywności metalurgicznej nadnidziańskiego regionu dymarkowego z okresu rzymskiego w aluwiach środkowego odcinka tej rzeki w przekroju poprzecznym Łaziska – Ostrów. Użyto metodę separacji magnetycznych sferulek (MSS – Magnetic Spherule Separation), stosowaną od niedawna na rzekach świętokrzyskich, gdzie rozwijała się różnowiekowa działalność metalurgiczna. W aluwiach równiny zalewowej Czarnej Nidy występują tylko nieliczne ślady działalności hutniczej. Mikrosferulki wykryto w wypełnieniach starorzeczy z okresu rzymskiego oraz aluwiach współczesnych, natomiast mikrożużle tylko w wypełnieniach starorzeczy średniowiecznych. Niewielka liczba mikroartefaktów w osadach związana jest najpewniej z okresową lub epizodyczną w długim okresie aktywnością prehistorycznego hutnictwa lub małą skalą produkcji. Ich występowanie w młodszych osadach jest efektem późniejszej redepozycji. https://czasopisma.uni.lodz.pl/geophysica/article/view/23495Aluwiadymarkimikrożużleseparacja magnetycznych sferulekCzarna Nida |
| spellingShingle | Paweł Przepióra Tomasz Kalicki Łukasz Podrzycki Karol Zubek Zapis aktywności dymarskiej w aluwiach środkowej Czarnej Nidy (woj. świętokrzyskie) – studium przypadku Acta Universitatis Lodziensis. Folia Geographica Physica Aluwia dymarki mikrożużle separacja magnetycznych sferulek Czarna Nida |
| title | Zapis aktywności dymarskiej w aluwiach środkowej Czarnej Nidy (woj. świętokrzyskie) – studium przypadku |
| title_full | Zapis aktywności dymarskiej w aluwiach środkowej Czarnej Nidy (woj. świętokrzyskie) – studium przypadku |
| title_fullStr | Zapis aktywności dymarskiej w aluwiach środkowej Czarnej Nidy (woj. świętokrzyskie) – studium przypadku |
| title_full_unstemmed | Zapis aktywności dymarskiej w aluwiach środkowej Czarnej Nidy (woj. świętokrzyskie) – studium przypadku |
| title_short | Zapis aktywności dymarskiej w aluwiach środkowej Czarnej Nidy (woj. świętokrzyskie) – studium przypadku |
| title_sort | zapis aktywnosci dymarskiej w aluwiach srodkowej czarnej nidy woj swietokrzyskie studium przypadku |
| topic | Aluwia dymarki mikrożużle separacja magnetycznych sferulek Czarna Nida |
| url | https://czasopisma.uni.lodz.pl/geophysica/article/view/23495 |
| work_keys_str_mv | AT pawełprzepiora zapisaktywnoscidymarskiejwaluwiachsrodkowejczarnejnidywojswietokrzyskiestudiumprzypadku AT tomaszkalicki zapisaktywnoscidymarskiejwaluwiachsrodkowejczarnejnidywojswietokrzyskiestudiumprzypadku AT łukaszpodrzycki zapisaktywnoscidymarskiejwaluwiachsrodkowejczarnejnidywojswietokrzyskiestudiumprzypadku AT karolzubek zapisaktywnoscidymarskiejwaluwiachsrodkowejczarnejnidywojswietokrzyskiestudiumprzypadku |