BİNEK ARAÇLARIN DEVRİLME SÜRECİNDEKİ DİNAMİK DAVRANIŞLARININ ANALİZİ VE DEVRİLME ŞARTLARININ BELİRLENMESİ
Taşıtların tekerlek süspansiyon sistemlerinin tasarımında; konfor, yük taşıma kapasitesi ve kullanım kolaylığının yanı sıra virajlardaki sürüş güvenliğinin belirlenmesi de ana hedeflerden birisidir. Bu çalışmada dört tekerlekli binek taşıtları (C sınıfı otomobiller) üç kütleden oluşan bir dinamik si...
Saved in:
| Main Authors: | , , , |
|---|---|
| Format: | Article |
| Language: | English |
| Published: |
Eskişehir Osmangazi University
2025-04-01
|
| Series: | Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Dergisi |
| Subjects: | |
| Online Access: | https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3691055 |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| _version_ | 1849712304093921280 |
|---|---|
| author | Kazım Melih Turgut Mesut Düzgün Halit Karabulut Emre Yıldırım |
| author_facet | Kazım Melih Turgut Mesut Düzgün Halit Karabulut Emre Yıldırım |
| author_sort | Kazım Melih Turgut |
| collection | DOAJ |
| description | Taşıtların tekerlek süspansiyon sistemlerinin tasarımında; konfor, yük taşıma kapasitesi ve kullanım kolaylığının yanı sıra virajlardaki sürüş güvenliğinin belirlenmesi de ana hedeflerden birisidir. Bu çalışmada dört tekerlekli binek taşıtları (C sınıfı otomobiller) üç kütleden oluşan bir dinamik sisteme benzetilmiş ve dinamik modeli kurularak virajdaki dinamik davranışları incelenmiştir. Kütlelerden birisi taşıtın gövdesi, diğerleri ise süspansiyon sistemi ile birlikte tekerleklerdir. Dinamik model bu üç kütlenin açısal momentum denklemlerinden oluşmaktadır. Gövdenin momentum denklemi; gövdeyi tekerlek süspansiyon sistemine bağlayan yayların ve damperlerin yarattığı kuvvetlerin momentlerini ve gövdeye etkiyen merkezkaç kuvvetin momentini içermektedir. Süspansiyon mekanizmalarının momentum denklemleri; gövde ile süspansiyon mekanizmaları arasında yer alan yayların ve damperlerin yarattığı kuvvetlerin momentlerini, tekerleğin elastik deformasyonu ve viskoelastik sönümleme özelliğinden doğan kuvvetlerin momentlerini ve süspansiyon mekanizmalarına etkiyen merkezkaç kuvvetlerin momentlerini içermektedir. Momentum denklemlerinin çözümünde Taylor serisine dayanan bir metot kullanılmış olup hassasiyeti üçüncü mertebeden Runga-Kutta metoduna denktir. Çözüm işlemi için bir simülasyon programı geliştirilmiştir. Taşıtın üzerinde hareket ettiği viraj, x=0 daki eğrilik yarıçapı 25 m olan bir parabolik eğri olarak kabul edilmiştir. Taşıtın x=0 da devrilmesine sebep olan hız kritik hız olup daha yüksek hızlarda devrilme bu noktadan önce olmak zorundadır. Simülasyon programını kullanarak taşıtın virajdaki dinamik davranışlarının yanı sıra kritik hızın; taşıt kütlesi, yay sabitleri, taşıtın gövdesinin kütle merkezinin yeri ve tekerlek özellikleri ile değişimi incelenmiştir. Tasarlanan taşıtın yukarıda ifade edilen parabolik eğri ile tanımlı yol üzerindeki yüksüz devrilme hızı 70 km/h civarında belirlenmiştir. |
| format | Article |
| id | doaj-art-b0ff0e4887df416595f977ba29455d7f |
| institution | DOAJ |
| issn | 2630-5712 |
| language | English |
| publishDate | 2025-04-01 |
| publisher | Eskişehir Osmangazi University |
| record_format | Article |
| series | Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Dergisi |
| spelling | doaj-art-b0ff0e4887df416595f977ba29455d7f2025-08-20T03:14:19ZengEskişehir Osmangazi UniversityEskişehir Osmangazi Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Dergisi2630-57122025-04-013311662167810.31796/ogummf.1427532122BİNEK ARAÇLARIN DEVRİLME SÜRECİNDEKİ DİNAMİK DAVRANIŞLARININ ANALİZİ VE DEVRİLME ŞARTLARININ BELİRLENMESİKazım Melih Turgut0https://orcid.org/0009-0001-9375-4439Mesut Düzgün1https://orcid.org/0000-0003-0582-4183Halit Karabulut2https://orcid.org/0000-0001-6211-5258Emre Yıldırım3https://orcid.org/0000-0002-2528-2740GAZİ ÜNİVERSİTESİ, TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ, OTOMOTİV MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ, OTOMOTİV MÜHENDİSLİĞİ PR.GAZİ ÜNİVERSİTESİ, TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ, OTOMOTİV MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ, OTOMOTİV MÜHENDİSLİĞİ PR.GAZİ ÜNİVERSİTESİ, TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ, OTOMOTİV MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ, OTOMOTİV MÜHENDİSLİĞİ PR.Gazi Üniversitesi Teknoloji FakültesiTaşıtların tekerlek süspansiyon sistemlerinin tasarımında; konfor, yük taşıma kapasitesi ve kullanım kolaylığının yanı sıra virajlardaki sürüş güvenliğinin belirlenmesi de ana hedeflerden birisidir. Bu çalışmada dört tekerlekli binek taşıtları (C sınıfı otomobiller) üç kütleden oluşan bir dinamik sisteme benzetilmiş ve dinamik modeli kurularak virajdaki dinamik davranışları incelenmiştir. Kütlelerden birisi taşıtın gövdesi, diğerleri ise süspansiyon sistemi ile birlikte tekerleklerdir. Dinamik model bu üç kütlenin açısal momentum denklemlerinden oluşmaktadır. Gövdenin momentum denklemi; gövdeyi tekerlek süspansiyon sistemine bağlayan yayların ve damperlerin yarattığı kuvvetlerin momentlerini ve gövdeye etkiyen merkezkaç kuvvetin momentini içermektedir. Süspansiyon mekanizmalarının momentum denklemleri; gövde ile süspansiyon mekanizmaları arasında yer alan yayların ve damperlerin yarattığı kuvvetlerin momentlerini, tekerleğin elastik deformasyonu ve viskoelastik sönümleme özelliğinden doğan kuvvetlerin momentlerini ve süspansiyon mekanizmalarına etkiyen merkezkaç kuvvetlerin momentlerini içermektedir. Momentum denklemlerinin çözümünde Taylor serisine dayanan bir metot kullanılmış olup hassasiyeti üçüncü mertebeden Runga-Kutta metoduna denktir. Çözüm işlemi için bir simülasyon programı geliştirilmiştir. Taşıtın üzerinde hareket ettiği viraj, x=0 daki eğrilik yarıçapı 25 m olan bir parabolik eğri olarak kabul edilmiştir. Taşıtın x=0 da devrilmesine sebep olan hız kritik hız olup daha yüksek hızlarda devrilme bu noktadan önce olmak zorundadır. Simülasyon programını kullanarak taşıtın virajdaki dinamik davranışlarının yanı sıra kritik hızın; taşıt kütlesi, yay sabitleri, taşıtın gövdesinin kütle merkezinin yeri ve tekerlek özellikleri ile değişimi incelenmiştir. Tasarlanan taşıtın yukarıda ifade edilen parabolik eğri ile tanımlı yol üzerindeki yüksüz devrilme hızı 70 km/h civarında belirlenmiştir.https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3691055taşıtların devrilmesidinamik modeldevrilme simülasyonukritik devrilme hızıdevrilme şartlarırolloverdynamic modelsimulation of rollovercritical rollover speedrollover conditions |
| spellingShingle | Kazım Melih Turgut Mesut Düzgün Halit Karabulut Emre Yıldırım BİNEK ARAÇLARIN DEVRİLME SÜRECİNDEKİ DİNAMİK DAVRANIŞLARININ ANALİZİ VE DEVRİLME ŞARTLARININ BELİRLENMESİ Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Dergisi taşıtların devrilmesi dinamik model devrilme simülasyonu kritik devrilme hızı devrilme şartları rollover dynamic model simulation of rollover critical rollover speed rollover conditions |
| title | BİNEK ARAÇLARIN DEVRİLME SÜRECİNDEKİ DİNAMİK DAVRANIŞLARININ ANALİZİ VE DEVRİLME ŞARTLARININ BELİRLENMESİ |
| title_full | BİNEK ARAÇLARIN DEVRİLME SÜRECİNDEKİ DİNAMİK DAVRANIŞLARININ ANALİZİ VE DEVRİLME ŞARTLARININ BELİRLENMESİ |
| title_fullStr | BİNEK ARAÇLARIN DEVRİLME SÜRECİNDEKİ DİNAMİK DAVRANIŞLARININ ANALİZİ VE DEVRİLME ŞARTLARININ BELİRLENMESİ |
| title_full_unstemmed | BİNEK ARAÇLARIN DEVRİLME SÜRECİNDEKİ DİNAMİK DAVRANIŞLARININ ANALİZİ VE DEVRİLME ŞARTLARININ BELİRLENMESİ |
| title_short | BİNEK ARAÇLARIN DEVRİLME SÜRECİNDEKİ DİNAMİK DAVRANIŞLARININ ANALİZİ VE DEVRİLME ŞARTLARININ BELİRLENMESİ |
| title_sort | binek araclarin devrilme surecindeki dinamik davranislarinin analizi ve devrilme sartlarinin belirlenmesi |
| topic | taşıtların devrilmesi dinamik model devrilme simülasyonu kritik devrilme hızı devrilme şartları rollover dynamic model simulation of rollover critical rollover speed rollover conditions |
| url | https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3691055 |
| work_keys_str_mv | AT kazımmelihturgut binekaraclarindevrilmesurecindekidinamikdavranislarininanalizivedevrilmesartlarininbelirlenmesi AT mesutduzgun binekaraclarindevrilmesurecindekidinamikdavranislarininanalizivedevrilmesartlarininbelirlenmesi AT halitkarabulut binekaraclarindevrilmesurecindekidinamikdavranislarininanalizivedevrilmesartlarininbelirlenmesi AT emreyıldırım binekaraclarindevrilmesurecindekidinamikdavranislarininanalizivedevrilmesartlarininbelirlenmesi |