بررسی هستیشناسانۀ حسن و قبح و گزارههای اخلاقی از دیدگاه محقق اصفهانی و علامه طباطبایی
یکی از بنیادیترین مباحثی که از دیرباز در دانشهای کلام و اخلاق کانون نزاع دانشمندان آن علوم و بنمایۀ سرفصلهایی چون حسن تکلیف، قبح ظلم و گناه، عدل الهی، قبح عقاب بلابیان، قبح تکلیف مالایطاق و قاعدۀ تلازم میان حکم عقل و شرع و... بوده، مسئلۀ حسن و قبح و گزارههای مشتمل بر آنها مانند «عدل حسن است و...
Saved in:
| Main Authors: | , , |
|---|---|
| Format: | Article |
| Language: | fas |
| Published: |
Razavi University of Islamic Sciences
2015-05-01
|
| Series: | آموزههای فلسفه اسلامي |
| Online Access: | https://ipd.razavi.ac.ir/article_719_f2419d147d3cc8344dc60a7d02c6e12e.pdf |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| Summary: | یکی از بنیادیترین مباحثی که از دیرباز در دانشهای کلام و اخلاق کانون نزاع دانشمندان آن علوم و بنمایۀ سرفصلهایی چون حسن تکلیف، قبح ظلم و گناه، عدل الهی، قبح عقاب بلابیان، قبح تکلیف مالایطاق و قاعدۀ تلازم میان حکم عقل و شرع و... بوده، مسئلۀ حسن و قبح و گزارههای مشتمل بر آنها مانند «عدل حسن است و ظلم قبیح است»، میباشد. در دورۀ معاصر، محقق اصفهانی به مناسبت مباحثی چون وضع، تجرّی و... در دانش اصول فقه مدعی اعتباری بودن حسن و قبح و گزارههای اخلاقی شد و علامه طباطبایی با الهام از او در فلسفه و فلسفۀ اخلاق با ارائۀ منسجم نظریۀ اعتباریات، به بسط و تبیین آن پرداخت. اساساً دربارۀ حسن و قبح و گزارههای اخلاقی به سه گونه میتوان بحث کرد: 1. مفهومشناسی، 2. هستیشناسی، 3. معرفتشناسی. در هر سه حوزه پرسشهایی وجود دارد که این مقاله عهدهدار بیان هستیشناسی آنها از دیدگاه این دو اندیشمند و اختلاف رویکرد آنان در اثبات اعتباریت آنهاست. محقق اصفهانی با استناد به سخن ابن سینا و دیگر حکیمان، آن گزارهها را در زمرۀ مشهورات گنجانده که واقع و نفسالامری جز توافق آرای عقلا ندارند و عبارات او با دو رویکرد واقعگرایانه و ناواقعگرایانه همخوانی دارد. اما علامه طباطبایی با رویکرد واقعگرایانه رأی به اعتباریت آنها داده است. |
|---|---|
| ISSN: | 2251-9386 2783-4026 |