Mardin Arapça Diyalektinde Türkçeden Ödünçlemeler ve Türleri
Çok kültürlülüğün ve çok dilliliğin olduğu Türkiye’de farklı bölgelerde konuşulan dillerden biri de Arapçadır. Bu dil, farklı diyalektler şeklinde yaygın olarak Siirt, Hatay, Şanlıurfa ve Mardin’de ve kısmen Batman, Bitlis, Muş gibi şehirlerle bu şehirlere bağlı ilçe ve köylerde konuşulmaktadır. Bu...
Saved in:
| Main Author: | |
|---|---|
| Format: | Article |
| Language: | English |
| Published: |
Mardin Artuklu University
2025-05-01
|
| Series: | Uluslararası Filoloji Bengü |
| Subjects: | |
| Online Access: | https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4745730 |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| _version_ | 1849727053135347712 |
|---|---|
| author | Ahmet Abdülhadioğlu |
| author_facet | Ahmet Abdülhadioğlu |
| author_sort | Ahmet Abdülhadioğlu |
| collection | DOAJ |
| description | Çok kültürlülüğün ve çok dilliliğin olduğu Türkiye’de farklı bölgelerde konuşulan dillerden biri de Arapçadır. Bu dil, farklı diyalektler şeklinde yaygın olarak Siirt, Hatay, Şanlıurfa ve Mardin’de ve kısmen Batman, Bitlis, Muş gibi şehirlerle bu şehirlere bağlı ilçe ve köylerde konuşulmaktadır. Bu şehirlerden biri olan Mardin’de konuşulan Arapça diyalekt, kısmen Kürtçe ve Süryanice, ama daha yaygın bir şekilde baskın dil olan Türkçeden etkilenmiştir. Aynı bölgede çok dilliliğin yaygın olduğu durumlarda söz konusu dillerin birbirinden etkilenmeleri zaten doğal ve beklenen bir durumdur. Söz konusu durum, Türkçenin baskın dil olarak konuşulduğu Mardin’de de geçerlidir ve bu dilden Mardin Arapça diyalektine geçen kelimelerin bir kısmı doğrudan ödünçleme, bir kısmı da başka bir dil aracılığıyla dolaylı ödünçleme şeklinde geçmiştir. Bahsi geçen ödünçlemeler, yalnızca sözcüklerden ibaret olmayıp, ikileme, deyim, atasözü, kalıp ifade şeklinde de olmuştur. Deyim ve atasözleri ise bu Mardin Arapça diyalektinde daha çok kopyalama yoluyla, anlam aktarımı şeklinde olmaktadır. Sözcük düzeyindeki ödünçlemelerde isim soylu sözcüklerin miktarının fiil soylu sözcüklere göre daha fazla olduğu görülmektedir. Tümce içi ödünçlemelerde kod kaydırımı ve dil karmaşasının meydana gelebildiği, iki dilli bireylerin anadillerindeki bu tür ödünçlemelerde çoğunlukla konuşma esnasında söyleyişi kolaylaştırma, bireyin zahmetsizce bildiği diller arasında geçiş yapma durumu söz konusudur. |
| format | Article |
| id | doaj-art-afd6f806daa34a28a3a535c8a2354aca |
| institution | DOAJ |
| issn | 2791-9641 |
| language | English |
| publishDate | 2025-05-01 |
| publisher | Mardin Artuklu University |
| record_format | Article |
| series | Uluslararası Filoloji Bengü |
| spelling | doaj-art-afd6f806daa34a28a3a535c8a2354aca2025-08-20T03:09:58ZengMardin Artuklu UniversityUluslararası Filoloji Bengü2791-96412025-05-015111513410.62605/ufb.167011450Mardin Arapça Diyalektinde Türkçeden Ödünçlemeler ve TürleriAhmet Abdülhadioğlu0https://orcid.org/0000-0003-4943-5956Mardin Artuklu ÜniversitesiÇok kültürlülüğün ve çok dilliliğin olduğu Türkiye’de farklı bölgelerde konuşulan dillerden biri de Arapçadır. Bu dil, farklı diyalektler şeklinde yaygın olarak Siirt, Hatay, Şanlıurfa ve Mardin’de ve kısmen Batman, Bitlis, Muş gibi şehirlerle bu şehirlere bağlı ilçe ve köylerde konuşulmaktadır. Bu şehirlerden biri olan Mardin’de konuşulan Arapça diyalekt, kısmen Kürtçe ve Süryanice, ama daha yaygın bir şekilde baskın dil olan Türkçeden etkilenmiştir. Aynı bölgede çok dilliliğin yaygın olduğu durumlarda söz konusu dillerin birbirinden etkilenmeleri zaten doğal ve beklenen bir durumdur. Söz konusu durum, Türkçenin baskın dil olarak konuşulduğu Mardin’de de geçerlidir ve bu dilden Mardin Arapça diyalektine geçen kelimelerin bir kısmı doğrudan ödünçleme, bir kısmı da başka bir dil aracılığıyla dolaylı ödünçleme şeklinde geçmiştir. Bahsi geçen ödünçlemeler, yalnızca sözcüklerden ibaret olmayıp, ikileme, deyim, atasözü, kalıp ifade şeklinde de olmuştur. Deyim ve atasözleri ise bu Mardin Arapça diyalektinde daha çok kopyalama yoluyla, anlam aktarımı şeklinde olmaktadır. Sözcük düzeyindeki ödünçlemelerde isim soylu sözcüklerin miktarının fiil soylu sözcüklere göre daha fazla olduğu görülmektedir. Tümce içi ödünçlemelerde kod kaydırımı ve dil karmaşasının meydana gelebildiği, iki dilli bireylerin anadillerindeki bu tür ödünçlemelerde çoğunlukla konuşma esnasında söyleyişi kolaylaştırma, bireyin zahmetsizce bildiği diller arasında geçiş yapma durumu söz konusudur.https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4745730mardinarapçatürkçediyalektödünçlememardinarabicturkishdialectborrowing |
| spellingShingle | Ahmet Abdülhadioğlu Mardin Arapça Diyalektinde Türkçeden Ödünçlemeler ve Türleri Uluslararası Filoloji Bengü mardin arapça türkçe diyalekt ödünçleme mardin arabic turkish dialect borrowing |
| title | Mardin Arapça Diyalektinde Türkçeden Ödünçlemeler ve Türleri |
| title_full | Mardin Arapça Diyalektinde Türkçeden Ödünçlemeler ve Türleri |
| title_fullStr | Mardin Arapça Diyalektinde Türkçeden Ödünçlemeler ve Türleri |
| title_full_unstemmed | Mardin Arapça Diyalektinde Türkçeden Ödünçlemeler ve Türleri |
| title_short | Mardin Arapça Diyalektinde Türkçeden Ödünçlemeler ve Türleri |
| title_sort | mardin arapca diyalektinde turkceden odunclemeler ve turleri |
| topic | mardin arapça türkçe diyalekt ödünçleme mardin arabic turkish dialect borrowing |
| url | https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4745730 |
| work_keys_str_mv | AT ahmetabdulhadioglu mardinarapcadiyalektindeturkcedenodunclemelerveturleri |