Kirkitli Dokuma Örnekleri İle Selçuklu Dönemi Mimari Yapılarında Kullanılan Ortak Motifler Üzerine Bir İnceleme ‘‘Aksaray Sultanhanı, Ağzıkarahan ve Alayhan Hanları’’
Türklerin yerleşik hayata geçmesi ile birlikte barınma yerlerini inşasında ilk olarak toprak kullanmışlar ve daha sonra Selçuklular dönemi ile tuğla ve taş kullanmaya başlamışlardır. Topraktan yapılan mekânlar doğa koşullarına karşı dayanıksız olduğu için günümüze kadar gelememiştir. Tuğla ve taş ma...
Saved in:
| Main Authors: | , |
|---|---|
| Format: | Article |
| Language: | English |
| Published: |
Atatürk University
2025-03-01
|
| Series: | Sanat ve İkonografi Dergisi |
| Subjects: | |
| Online Access: | https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4271692 |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| _version_ | 1850214796392136704 |
|---|---|
| author | Ahmet Melih Çilingir Semra Kılıç Karatay |
| author_facet | Ahmet Melih Çilingir Semra Kılıç Karatay |
| author_sort | Ahmet Melih Çilingir |
| collection | DOAJ |
| description | Türklerin yerleşik hayata geçmesi ile birlikte barınma yerlerini inşasında ilk olarak toprak kullanmışlar ve daha sonra Selçuklular dönemi ile tuğla ve taş kullanmaya başlamışlardır. Topraktan yapılan mekânlar doğa koşullarına karşı dayanıksız olduğu için günümüze kadar gelememiştir. Tuğla ve taş malzeme kullanılarak yapılan mekânlar ise restore edilerek zamanla günümüze kadar ulaşmış ve tarihi süreç kapsamında kanıtlayıcı tarihi (tarihi kelimesi tekerrür etmekte) belge olarak kabul görmüştür. Tuğlaların farklı dizilmesi ile motifler elde edilmektedir. Yapılarda kullanılan düzgün kesme taş işçiliğiyle oluşturulan taşların aynı zamanda oyulması ile çeşitli bezemeler oluşturulur. Halı ve düz dokumalar, ev ve çadırlarda yer yaygısı, örtü ve günlük ihtiyaçlar gereği ortaya çıkan ürünlerdir. Kirkitli dokuma örneklerinin de insanlar bezemeleri oluştururken doğadan yararlanmışlar ve elde ettikleri motifleri farklı sanat alanlarında kullanabildikleri gibi mimari yapılarda da kullanmışlardır. Selçuklu dönemi mimari yapılarının bezemelerinde kullanılan örneklerin bulundukları bölgede kirkitli dokuma örneklerine yansıdığı görülmektedir. Aksaray ili sınırları içerisinde yer alan Selçuklu dönemine ait Sultanhanı, Alayhan ve Ağzıkarahan mimari yapılarının bezemelerinde yer alan motiflerin Aksaray yöresi kirkitli dokuma örneklerinin desen kompozisyonunda da kullanıldığı görülmektedir.Bu çalışma da Selçuklu dönemi Aksaray hanlarında ve Aksaray yöresel kirkitli dokumalarında kullanılan ortak motif ve bezemelerin belirlenip şematik çizim ve görsellerle açıklanacaktır. |
| format | Article |
| id | doaj-art-afc3bd8874b5452daaf82b48b69d0ffe |
| institution | OA Journals |
| issn | 2791-9390 |
| language | English |
| publishDate | 2025-03-01 |
| publisher | Atatürk University |
| record_format | Article |
| series | Sanat ve İkonografi Dergisi |
| spelling | doaj-art-afc3bd8874b5452daaf82b48b69d0ffe2025-08-20T02:08:47ZengAtatürk UniversitySanat ve İkonografi Dergisi2791-93902025-03-018142010.62425/sidd.156329955Kirkitli Dokuma Örnekleri İle Selçuklu Dönemi Mimari Yapılarında Kullanılan Ortak Motifler Üzerine Bir İnceleme ‘‘Aksaray Sultanhanı, Ağzıkarahan ve Alayhan Hanları’’Ahmet Melih Çilingir0https://orcid.org/0000-0001-7363-650XSemra Kılıç Karatay1https://orcid.org/0000-0002-0773-5021AKSARAY ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİAKSARAY ÜNİVERSİTESİ, EĞİİTİM FAKÜLTESİTürklerin yerleşik hayata geçmesi ile birlikte barınma yerlerini inşasında ilk olarak toprak kullanmışlar ve daha sonra Selçuklular dönemi ile tuğla ve taş kullanmaya başlamışlardır. Topraktan yapılan mekânlar doğa koşullarına karşı dayanıksız olduğu için günümüze kadar gelememiştir. Tuğla ve taş malzeme kullanılarak yapılan mekânlar ise restore edilerek zamanla günümüze kadar ulaşmış ve tarihi süreç kapsamında kanıtlayıcı tarihi (tarihi kelimesi tekerrür etmekte) belge olarak kabul görmüştür. Tuğlaların farklı dizilmesi ile motifler elde edilmektedir. Yapılarda kullanılan düzgün kesme taş işçiliğiyle oluşturulan taşların aynı zamanda oyulması ile çeşitli bezemeler oluşturulur. Halı ve düz dokumalar, ev ve çadırlarda yer yaygısı, örtü ve günlük ihtiyaçlar gereği ortaya çıkan ürünlerdir. Kirkitli dokuma örneklerinin de insanlar bezemeleri oluştururken doğadan yararlanmışlar ve elde ettikleri motifleri farklı sanat alanlarında kullanabildikleri gibi mimari yapılarda da kullanmışlardır. Selçuklu dönemi mimari yapılarının bezemelerinde kullanılan örneklerin bulundukları bölgede kirkitli dokuma örneklerine yansıdığı görülmektedir. Aksaray ili sınırları içerisinde yer alan Selçuklu dönemine ait Sultanhanı, Alayhan ve Ağzıkarahan mimari yapılarının bezemelerinde yer alan motiflerin Aksaray yöresi kirkitli dokuma örneklerinin desen kompozisyonunda da kullanıldığı görülmektedir.Bu çalışma da Selçuklu dönemi Aksaray hanlarında ve Aksaray yöresel kirkitli dokumalarında kullanılan ortak motif ve bezemelerin belirlenip şematik çizim ve görsellerle açıklanacaktır.https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4271692kirkitli dokumalarmotifselçuklu dönemimimari yapıaksaray hanlarıkirkitli weavingsmotifseljuk periodarchitectural structureaksaray inns |
| spellingShingle | Ahmet Melih Çilingir Semra Kılıç Karatay Kirkitli Dokuma Örnekleri İle Selçuklu Dönemi Mimari Yapılarında Kullanılan Ortak Motifler Üzerine Bir İnceleme ‘‘Aksaray Sultanhanı, Ağzıkarahan ve Alayhan Hanları’’ Sanat ve İkonografi Dergisi kirkitli dokumalar motif selçuklu dönemi mimari yapı aksaray hanları kirkitli weavings motif seljuk period architectural structure aksaray inns |
| title | Kirkitli Dokuma Örnekleri İle Selçuklu Dönemi Mimari Yapılarında Kullanılan Ortak Motifler Üzerine Bir İnceleme ‘‘Aksaray Sultanhanı, Ağzıkarahan ve Alayhan Hanları’’ |
| title_full | Kirkitli Dokuma Örnekleri İle Selçuklu Dönemi Mimari Yapılarında Kullanılan Ortak Motifler Üzerine Bir İnceleme ‘‘Aksaray Sultanhanı, Ağzıkarahan ve Alayhan Hanları’’ |
| title_fullStr | Kirkitli Dokuma Örnekleri İle Selçuklu Dönemi Mimari Yapılarında Kullanılan Ortak Motifler Üzerine Bir İnceleme ‘‘Aksaray Sultanhanı, Ağzıkarahan ve Alayhan Hanları’’ |
| title_full_unstemmed | Kirkitli Dokuma Örnekleri İle Selçuklu Dönemi Mimari Yapılarında Kullanılan Ortak Motifler Üzerine Bir İnceleme ‘‘Aksaray Sultanhanı, Ağzıkarahan ve Alayhan Hanları’’ |
| title_short | Kirkitli Dokuma Örnekleri İle Selçuklu Dönemi Mimari Yapılarında Kullanılan Ortak Motifler Üzerine Bir İnceleme ‘‘Aksaray Sultanhanı, Ağzıkarahan ve Alayhan Hanları’’ |
| title_sort | kirkitli dokuma ornekleri ile selcuklu donemi mimari yapilarinda kullanilan ortak motifler uzerine bir inceleme aksaray sultanhani agzikarahan ve alayhan hanlari |
| topic | kirkitli dokumalar motif selçuklu dönemi mimari yapı aksaray hanları kirkitli weavings motif seljuk period architectural structure aksaray inns |
| url | https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4271692 |
| work_keys_str_mv | AT ahmetmelihcilingir kirkitlidokumaornekleriileselcukludonemimimariyapılarındakullanılanortakmotifleruzerinebirincelemeaksaraysultanhanıagzıkarahanvealayhanhanları AT semrakılıckaratay kirkitlidokumaornekleriileselcukludonemimimariyapılarındakullanılanortakmotifleruzerinebirincelemeaksaraysultanhanıagzıkarahanvealayhanhanları |