Mantıku’t-Tayr’da Mi’rac Yolculuğu
Tasavvufî eserlerde kuş sembolü ve kuş dili tabiri derin sırlı manalara işaret etmek için sıklıkla kullanılmıştır. Ferîdüddîn Attâr’ın (ö. 618/1221) yazdığı Mantıku’t-Tayr (Kuş Dili) adlı kitapta tasavvufî sembolizmin görkemli örnekleri sunulmuştur. Eserde semboller aracılığı ile insanın Rabbine doğ...
Saved in:
| Main Author: | |
|---|---|
| Format: | Article |
| Language: | Arabic |
| Published: |
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi
2025-06-01
|
| Series: | Tasavvuf İlmi ve Akademik Araştırma Dergisi |
| Subjects: | |
| Online Access: | https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4311478 |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| _version_ | 1850085503162908672 |
|---|---|
| author | Merve Dinçer Özbek |
| author_facet | Merve Dinçer Özbek |
| author_sort | Merve Dinçer Özbek |
| collection | DOAJ |
| description | Tasavvufî eserlerde kuş sembolü ve kuş dili tabiri derin sırlı manalara işaret etmek için sıklıkla kullanılmıştır. Ferîdüddîn Attâr’ın (ö. 618/1221) yazdığı Mantıku’t-Tayr (Kuş Dili) adlı kitapta tasavvufî sembolizmin görkemli örnekleri sunulmuştur. Eserde semboller aracılığı ile insanın Rabbine doğru olan manevi yolculuğu ve bu süreçte tecrübe ettiği haller detaylıca anlatılmıştır. Yolculuğun sonunda Rabbi ile yaşadığı özel an, fenâ hali, vahdetin idraki ve akabinde bekâ hali ile geri dönüş görselleştirilerek ifade edilmiştir. Bu makalenin amacı Mantıku’t-Tayr’da sembollerin çözümünü yapmak suretiyle mi'racı incelemektir. Makalede öncelikle Mantıku’t-Tayr’ın hikâye akışına yer verilerek, mi'rac konusuna zemin hazırlanmıştır. Ardından kuş sembolü incelenmiş, hikâyede geçen kuşların temsil ettiği manalar ele alınmıştır. Bu bağlamda hikâyenin mi'racı betimleyen sembolik bir anlatı olması üzerinde durulmuştur. İslam tarihinde mi'rac denilince akla ilk gelen Hz. Muhammed’in mi'racıdır. Velilerden ise mi'raca çıktığını ilk söyleyen Bâyezîd-i Bistâmî’dir (ö. 234/848 [?]). Ayrıca Bâyezîd, Attâr’ın hayranlık duyduğu sûfîlerden biridir. Bu nedenle hikâyedeki yolculuk ile Hz. Peygamber’in ve Bâyezîd’in mi'racları arasında benzerlikler belirlenmiştir. Bunun yanında farklılıklara da temas edilmiştir. Böylece Mantıku’t-Tayr’ın simgesel yükseliş öyküsü, yaşanmış mi'rac örnekleri aracılığıyla çözümlenmeye çalışılmıştır. |
| format | Article |
| id | doaj-art-9b582ce75d5844c0a98f77ec9e65a825 |
| institution | DOAJ |
| issn | 1302-3543 |
| language | Arabic |
| publishDate | 2025-06-01 |
| publisher | İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi |
| record_format | Article |
| series | Tasavvuf İlmi ve Akademik Araştırma Dergisi |
| spelling | doaj-art-9b582ce75d5844c0a98f77ec9e65a8252025-08-20T02:43:42Zaraİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiTasavvuf İlmi ve Akademik Araştırma Dergisi1302-35432025-06-015514518710.70951/tasavvufdergisi.1572723169Mantıku’t-Tayr’da Mi’rac YolculuğuMerve Dinçer Özbek0https://orcid.org/0000-0002-8862-2263HAKKARİ ÜNİVERSİTESİTasavvufî eserlerde kuş sembolü ve kuş dili tabiri derin sırlı manalara işaret etmek için sıklıkla kullanılmıştır. Ferîdüddîn Attâr’ın (ö. 618/1221) yazdığı Mantıku’t-Tayr (Kuş Dili) adlı kitapta tasavvufî sembolizmin görkemli örnekleri sunulmuştur. Eserde semboller aracılığı ile insanın Rabbine doğru olan manevi yolculuğu ve bu süreçte tecrübe ettiği haller detaylıca anlatılmıştır. Yolculuğun sonunda Rabbi ile yaşadığı özel an, fenâ hali, vahdetin idraki ve akabinde bekâ hali ile geri dönüş görselleştirilerek ifade edilmiştir. Bu makalenin amacı Mantıku’t-Tayr’da sembollerin çözümünü yapmak suretiyle mi'racı incelemektir. Makalede öncelikle Mantıku’t-Tayr’ın hikâye akışına yer verilerek, mi'rac konusuna zemin hazırlanmıştır. Ardından kuş sembolü incelenmiş, hikâyede geçen kuşların temsil ettiği manalar ele alınmıştır. Bu bağlamda hikâyenin mi'racı betimleyen sembolik bir anlatı olması üzerinde durulmuştur. İslam tarihinde mi'rac denilince akla ilk gelen Hz. Muhammed’in mi'racıdır. Velilerden ise mi'raca çıktığını ilk söyleyen Bâyezîd-i Bistâmî’dir (ö. 234/848 [?]). Ayrıca Bâyezîd, Attâr’ın hayranlık duyduğu sûfîlerden biridir. Bu nedenle hikâyedeki yolculuk ile Hz. Peygamber’in ve Bâyezîd’in mi'racları arasında benzerlikler belirlenmiştir. Bunun yanında farklılıklara da temas edilmiştir. Böylece Mantıku’t-Tayr’ın simgesel yükseliş öyküsü, yaşanmış mi'rac örnekleri aracılığıyla çözümlenmeye çalışılmıştır.https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4311478tasavvufferîdüddîn attârmantıku’t-tayrmikuş sembolüفريد الدين عطارمنطق الطيرمعراجرمز الطيرتصوفsufismfarīd al-dīn ‘aṭṭārmanṭiq al-ṭayrmi‘rājbird symbol |
| spellingShingle | Merve Dinçer Özbek Mantıku’t-Tayr’da Mi’rac Yolculuğu Tasavvuf İlmi ve Akademik Araştırma Dergisi tasavvuf ferîdüddîn attâr mantıku’t-tayr mi kuş sembolü فريد الدين عطار منطق الطير معراج رمز الطير تصوف sufism farīd al-dīn ‘aṭṭār manṭiq al-ṭayr mi‘rāj bird symbol |
| title | Mantıku’t-Tayr’da Mi’rac Yolculuğu |
| title_full | Mantıku’t-Tayr’da Mi’rac Yolculuğu |
| title_fullStr | Mantıku’t-Tayr’da Mi’rac Yolculuğu |
| title_full_unstemmed | Mantıku’t-Tayr’da Mi’rac Yolculuğu |
| title_short | Mantıku’t-Tayr’da Mi’rac Yolculuğu |
| title_sort | mantiku t tayr da mi rac yolculugu |
| topic | tasavvuf ferîdüddîn attâr mantıku’t-tayr mi kuş sembolü فريد الدين عطار منطق الطير معراج رمز الطير تصوف sufism farīd al-dīn ‘aṭṭār manṭiq al-ṭayr mi‘rāj bird symbol |
| url | https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4311478 |
| work_keys_str_mv | AT mervedincerozbek mantıkuttayrdamiracyolculugu |