XVI. Yüzyılın İkinci Yarısında Üretimden Pazara Osmanlı Köylüsünün Karşılaştığı Yapısal Sorunlar ve Bu Sorunlara Karşı Merkezi Yönetimin Aldığı Tedbirler
Osmanlı sosyo-ekonomik yapısının ana unsurunu, üretim ile arz-talep dengesi oluşturmuştu. Üretimin asıl kaynağını ise tarım ve tarıma bağlı faktörler oluşturmaktaydı. Bu sebeple kırsal kesimdeki üretim unsurları, her zaman merkezî yönetimin denetimi altında olmuştu. Tarımsal üretim sürecinde köylüle...
Saved in:
| Main Author: | |
|---|---|
| Format: | Article |
| Language: | English |
| Published: |
Serkan Yazıcı
2019-09-01
|
| Series: | Vakanüvis Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi |
| Subjects: | |
| Online Access: | https://dergipark.org.tr/tr/pub/vakanuvis/issue/48884/595061?publisher=vakanuvis |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| Summary: | Osmanlı sosyo-ekonomik yapısının ana
unsurunu, üretim ile arz-talep dengesi oluşturmuştu. Üretimin asıl kaynağını
ise tarım ve tarıma bağlı faktörler oluşturmaktaydı. Bu sebeple kırsal
kesimdeki üretim unsurları, her zaman merkezî yönetimin denetimi altında
olmuştu. Tarımsal üretim sürecinde köylüler, bazı olumsuzluklarla
karşılaşmışlardı. Bu bağlamda yaşadıkları olumsuzlukları divâna arz eden
köylüler, haklarında merkezî yönetimin ne gibi tedbirler aldığının
bildirilmesini istemişti. Köylülerin gerek beşerî sebeplere bağlı sorunları,
gerek tarım alanlarının tohumla buluştuğu süreçten elde edilen hâsılatın
pazarlanmasına kadar geçen zamanda karşılaşmış oldukları sorunlar karşısında
nasıl davrandıklarının araştırılması gerekmiştir. XVI. yüzyılın ikinci
yarısında köylülerin tarımsal faaliyetlerinde, emek ve sermaye etrafında,
klasik tarım faaliyetlerini devam ettirmeleri, tarımda yaşanan sorunlara çözüm
bulamayışları, bir dönümde elde edilen ürün oranını olumsuz yönde etkilediği
görülmüştür. Köylülerin klasik tarım metotlarına devam etmeleri, tarımı iklimsel
koşullara bağlı yapmaları ve vergiler üzerinde bazı devlet memurlarının (ehl-i
örf ile ehl-i şer’) köylüleri suiistimal etmeleri karşısında merkezî yönetimin
ne gibi tedbirler aldığı da açıklanmıştır. Burada devletin, köylülerin kronik
sorunları karşısındaki fonksiyonunun tespiti oldukça önem arz etmekteydi.
Osmanlı Devleti, tarım alanlarının ekilip biçilmesine ve köylülerden tahsil
edeceği vergilerin toplanmasına oldukça önem vermişti. Ancak köylülerin klasik
tarımsal faaliyetleri dışında topraklarını ekip biçmeleri için köylüleri
organize edemediği gibi onların gerek tahsildarlar tarafından gerekse
konar-göçer ile eşkıyalar tarafından istismar edilmelerine de tam anlamıyla
mani olamamıştı. Bu bağlamda merkezî yönetim XVI. yüzyılın ikinci yarısında, kırsal
yerlerde sağlanan vergi gelirlerinin azalmamasına ve şehirlerin temel gıda
maddelerinin (hububat ve et vs.) sağlanmasında güçlüklerin yaşanmamasına önem
vermişti.
XVI. yüzyılın ikinci yarısında tarımsal üretimin
önemli bir sac yağını oluşturan köylülerin üretimden pazara karşılaştıkları
sorunların neler olduğu, yetiştirmiş oldukları ürünlerin pazarlanmasında ne
gibi zorluklarla karşılaştıkları ve yaşanan sorunların tarımsal faaliyetler
üzerindeki tesirleri ‘mühimme defterleri’ne istinaden ele alınıp incelenmiştir.
Devletin en önemli gelir kalemleri arasında tarımsal faaliyetlerde elde edilen
vergiler oluşturmaktaydı. Bu bağlamda Osmanlı Devleti, köylülerin
karşılaştıkları sorunları divân-ı hümâyûna arzları neticesinde ne gibi kararlar
aldığı, sosyo-ekonomik yapı içerisinde önemli bir yere sahip olan reâyânın /köylülerin,
üretimden pazara kadar geçen süreçte karşılaştıkları beşerî ve doğal
sorunların, üretim üzerindeki etkileri araştırılmıştır. |
|---|---|
| ISSN: | 2149-9535 2636-7777 |