Loszn pod nadzorem. „Fołks-Sztyme” w latach 1968–1978

Głównym celem artykułu jest prezentacja i analiza zawartości periodyku „Fołks-Sztyme” w pierwszej dekadzie od wydarzeń określanych mianem „Marca 1968”. Konsekwencje rozgorzałej w Polsce kampanii antysemickiej odcisnęły się wyraźnie na zarządzaniu prasowym organem Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego...

Full description

Saved in:
Bibliographic Details
Main Author: Aleksandra Gluba
Format: Article
Language:English
Published: Institute of Slavic Studies, Polish Academy of Sciences 2025-03-01
Series:Adeptus
Subjects:
Online Access:https://journals.ispan.edu.pl/index.php/adeptus/article/view/3300
Tags: Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
_version_ 1849766999175987200
author Aleksandra Gluba
author_facet Aleksandra Gluba
author_sort Aleksandra Gluba
collection DOAJ
description Głównym celem artykułu jest prezentacja i analiza zawartości periodyku „Fołks-Sztyme” w pierwszej dekadzie od wydarzeń określanych mianem „Marca 1968”. Konsekwencje rozgorzałej w Polsce kampanii antysemickiej odcisnęły się wyraźnie na zarządzaniu prasowym organem Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów, a także na organizacji prac nad tworzeniem pisma – wśród widocznych zmian zaobserwować można przede wszystkim modyfikację częstotliwości publikacji z dziennika na tygodnik (która nastąpiła 21 września 1968 roku), a następnie rozbudowanie gazety o część polskojęzyczną (pierwszy dwujęzyczny numer ukazał się 4 października 1969 roku). Moją uwagę w tym programowo realizującym propagandowe postulaty piśmie przykuwają te elementy, które za pośrednictwem aparatu krytycznego i interpretacyjnego pozwalają dostrzec w nim źródło dokumentujące skalę pomarcowej przemocy i represji odciskających się na sztywnym formacie periodyku. Kategorią nadrzędną, której podporządkowany został wywód, jest język (loszn) jidysz – niematerialne dziedzictwo Żydów polskich – który, jak staram się dowieść, na łamach „Fołks-Sztyme” był otoczony troską i nadzorem. Pierwsza dekada po Marcu to dla wszystkich osób tworzących ostatnią żydowską gazetę w Polsce czas stopniowej „zmiany warty”, ale także okres, w którym wyraźnie widoczne stają się dążenia, by w trudnych, wręcz uniemożliwiających kultywowanie tradycji warunkach walczyć o zachowanie odrębności kulturowej i tożsamości.
format Article
id doaj-art-8a1cd966c2554f7ebba62a86bc090a8b
institution DOAJ
issn 2300-0783
language English
publishDate 2025-03-01
publisher Institute of Slavic Studies, Polish Academy of Sciences
record_format Article
series Adeptus
spelling doaj-art-8a1cd966c2554f7ebba62a86bc090a8b2025-08-20T03:04:23ZengInstitute of Slavic Studies, Polish Academy of SciencesAdeptus2300-07832025-03-012110.11649/a.3300Loszn pod nadzorem. „Fołks-Sztyme” w latach 1968–1978Aleksandra Gluba0Niezależna badaczka [Independent Researcher] Głównym celem artykułu jest prezentacja i analiza zawartości periodyku „Fołks-Sztyme” w pierwszej dekadzie od wydarzeń określanych mianem „Marca 1968”. Konsekwencje rozgorzałej w Polsce kampanii antysemickiej odcisnęły się wyraźnie na zarządzaniu prasowym organem Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów, a także na organizacji prac nad tworzeniem pisma – wśród widocznych zmian zaobserwować można przede wszystkim modyfikację częstotliwości publikacji z dziennika na tygodnik (która nastąpiła 21 września 1968 roku), a następnie rozbudowanie gazety o część polskojęzyczną (pierwszy dwujęzyczny numer ukazał się 4 października 1969 roku). Moją uwagę w tym programowo realizującym propagandowe postulaty piśmie przykuwają te elementy, które za pośrednictwem aparatu krytycznego i interpretacyjnego pozwalają dostrzec w nim źródło dokumentujące skalę pomarcowej przemocy i represji odciskających się na sztywnym formacie periodyku. Kategorią nadrzędną, której podporządkowany został wywód, jest język (loszn) jidysz – niematerialne dziedzictwo Żydów polskich – który, jak staram się dowieść, na łamach „Fołks-Sztyme” był otoczony troską i nadzorem. Pierwsza dekada po Marcu to dla wszystkich osób tworzących ostatnią żydowską gazetę w Polsce czas stopniowej „zmiany warty”, ale także okres, w którym wyraźnie widoczne stają się dążenia, by w trudnych, wręcz uniemożliwiających kultywowanie tradycji warunkach walczyć o zachowanie odrębności kulturowej i tożsamości. https://journals.ispan.edu.pl/index.php/adeptus/article/view/3300antysemityzmprasazagrożone języki mniejszościoweMarzec 1968Żydzi w Polsceżydowskość
spellingShingle Aleksandra Gluba
Loszn pod nadzorem. „Fołks-Sztyme” w latach 1968–1978
Adeptus
antysemityzm
prasa
zagrożone języki mniejszościowe
Marzec 1968
Żydzi w Polsce
żydowskość
title Loszn pod nadzorem. „Fołks-Sztyme” w latach 1968–1978
title_full Loszn pod nadzorem. „Fołks-Sztyme” w latach 1968–1978
title_fullStr Loszn pod nadzorem. „Fołks-Sztyme” w latach 1968–1978
title_full_unstemmed Loszn pod nadzorem. „Fołks-Sztyme” w latach 1968–1978
title_short Loszn pod nadzorem. „Fołks-Sztyme” w latach 1968–1978
title_sort loszn pod nadzorem folks sztyme w latach 1968 1978
topic antysemityzm
prasa
zagrożone języki mniejszościowe
Marzec 1968
Żydzi w Polsce
żydowskość
url https://journals.ispan.edu.pl/index.php/adeptus/article/view/3300
work_keys_str_mv AT aleksandragluba losznpodnadzoremfołkssztymewlatach19681978