Sünnî-Mâlikî Ulemânın İfrîkıye’de Fâtımî Yönetimine Karşı Tutumu
Mağrib’in doğusunda bulunan İfrîkıye bölgesi tarihte Sünnî-Mâlikî mezhebinin en önemli merkezlerinden birisi olmuştur. İsmâilî mezhebine mensup Fâtımîler’in 3/9. yüzyılın sonlarında bölgeye gelip devleti tesis etmesiyle yaklaşık altmış beş yıl sürecek Mâlikî-İsmâilî münasebetleri başlamıştır. Yayılm...
Saved in:
| Main Author: | |
|---|---|
| Format: | Article |
| Language: | Arabic |
| Published: |
Diyanet İşleri Başkanlığı
2025-03-01
|
| Series: | Diyanet İlmi Dergi |
| Subjects: | |
| Online Access: | https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4279941 |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| _version_ | 1849702740356235264 |
|---|---|
| author | Furkan Erbaş |
| author_facet | Furkan Erbaş |
| author_sort | Furkan Erbaş |
| collection | DOAJ |
| description | Mağrib’in doğusunda bulunan İfrîkıye bölgesi tarihte Sünnî-Mâlikî mezhebinin en önemli merkezlerinden birisi olmuştur. İsmâilî mezhebine mensup Fâtımîler’in 3/9. yüzyılın sonlarında bölgeye gelip devleti tesis etmesiyle yaklaşık altmış beş yıl sürecek Mâlikî-İsmâilî münasebetleri başlamıştır. Yayılmacı anlayışla hareket eden Fâtımîler’in İsmâilî doktrini kuruldukları andan itibaren uygulamaya koyması, iki tarafı karşı karşıya getirmiştir. Mâlikî ulemâ, Fâtımîler’in bu yaklaşımına İsmâilî mezhebinin batıl ve bid‘at, mensuplarının sapkınlık içerisinde olduğunu ilân ederek karşılık vermiştir. Ulemânın bu çıkışı yönetim tarafından çok sert bir şekilde cezalandırılmış, neticede birçok âlim tutuklanma, sürgün edilme ya da ölüm cezasına çarptırılma gibi çeşitli akıbetlerle karşılaşmak zorunda kalmıştır. Bu çalışmada Sünnî-Mâlikî ulemânın İfrîkıye’de Fâtımî yönetimine karşı tutumu ele alınarak değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Araştırma sonucunda Mâlikî ulemânın çeşitli pasif ve aktif direniş varyasyonlarıyla Fâtımî yönetimine karşı attıkları adımların, hânedanlığın İfrîkıye’de daha fazla tutunamamasına sebebiyet verdiği tespit edilmiştir. Diğer bir deyişle Fâtımîler’in İfrîkıye’de uzun soluklu kalamamalarında Sünnî-Mâlikî ulemânın büyük etkisi olmuştur |
| format | Article |
| id | doaj-art-85e81342a33444b09f0b88482ac5e6f0 |
| institution | DOAJ |
| issn | 1300-8498 |
| language | Arabic |
| publishDate | 2025-03-01 |
| publisher | Diyanet İşleri Başkanlığı |
| record_format | Article |
| series | Diyanet İlmi Dergi |
| spelling | doaj-art-85e81342a33444b09f0b88482ac5e6f02025-08-20T03:17:32ZaraDiyanet İşleri BaşkanlığıDiyanet İlmi Dergi1300-84982025-03-0161118720810.61304/did.1565254911Sünnî-Mâlikî Ulemânın İfrîkıye’de Fâtımî Yönetimine Karşı TutumuFurkan Erbaş0https://orcid.org/0000-0002-2021-6445Iğdır Üniversitesi İlahiyat FakültesiMağrib’in doğusunda bulunan İfrîkıye bölgesi tarihte Sünnî-Mâlikî mezhebinin en önemli merkezlerinden birisi olmuştur. İsmâilî mezhebine mensup Fâtımîler’in 3/9. yüzyılın sonlarında bölgeye gelip devleti tesis etmesiyle yaklaşık altmış beş yıl sürecek Mâlikî-İsmâilî münasebetleri başlamıştır. Yayılmacı anlayışla hareket eden Fâtımîler’in İsmâilî doktrini kuruldukları andan itibaren uygulamaya koyması, iki tarafı karşı karşıya getirmiştir. Mâlikî ulemâ, Fâtımîler’in bu yaklaşımına İsmâilî mezhebinin batıl ve bid‘at, mensuplarının sapkınlık içerisinde olduğunu ilân ederek karşılık vermiştir. Ulemânın bu çıkışı yönetim tarafından çok sert bir şekilde cezalandırılmış, neticede birçok âlim tutuklanma, sürgün edilme ya da ölüm cezasına çarptırılma gibi çeşitli akıbetlerle karşılaşmak zorunda kalmıştır. Bu çalışmada Sünnî-Mâlikî ulemânın İfrîkıye’de Fâtımî yönetimine karşı tutumu ele alınarak değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Araştırma sonucunda Mâlikî ulemânın çeşitli pasif ve aktif direniş varyasyonlarıyla Fâtımî yönetimine karşı attıkları adımların, hânedanlığın İfrîkıye’de daha fazla tutunamamasına sebebiyet verdiği tespit edilmiştir. Diğer bir deyişle Fâtımîler’in İfrîkıye’de uzun soluklu kalamamalarında Sünnî-Mâlikî ulemânın büyük etkisi olmuşturhttps://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4279941islamic historysunnismmalikismisma’ilismfatimidsifriqiyyai̇slam tarihisünnîlikmâlikîliki̇smâilîlikfâtımîleri̇frîkıye |
| spellingShingle | Furkan Erbaş Sünnî-Mâlikî Ulemânın İfrîkıye’de Fâtımî Yönetimine Karşı Tutumu Diyanet İlmi Dergi islamic history sunnism malikism isma’ilism fatimids ifriqiyya i̇slam tarihi sünnîlik mâlikîlik i̇smâilîlik fâtımîler i̇frîkıye |
| title | Sünnî-Mâlikî Ulemânın İfrîkıye’de Fâtımî Yönetimine Karşı Tutumu |
| title_full | Sünnî-Mâlikî Ulemânın İfrîkıye’de Fâtımî Yönetimine Karşı Tutumu |
| title_fullStr | Sünnî-Mâlikî Ulemânın İfrîkıye’de Fâtımî Yönetimine Karşı Tutumu |
| title_full_unstemmed | Sünnî-Mâlikî Ulemânın İfrîkıye’de Fâtımî Yönetimine Karşı Tutumu |
| title_short | Sünnî-Mâlikî Ulemânın İfrîkıye’de Fâtımî Yönetimine Karşı Tutumu |
| title_sort | sunni maliki ulemanin ifrikiye de fatimi yonetimine karsi tutumu |
| topic | islamic history sunnism malikism isma’ilism fatimids ifriqiyya i̇slam tarihi sünnîlik mâlikîlik i̇smâilîlik fâtımîler i̇frîkıye |
| url | https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4279941 |
| work_keys_str_mv | AT furkanerbas sunnimalikiulemanınifrikıyedefatımiyonetiminekarsıtutumu |