نقد و ارزیابی مبانی فلسفی لیبرالیزم و مارکسیزم: مقایسهیی بین پارادایمیک
لیبرالیزم و مارکسیزم دو پارادایم بزرگ و درواقع دو رقیب عمده در کل علوم اجتماعی و به تبع آن، روابط بینالملل هستند. هردو بر انسانشناسی خاصی استوار بوده و سمتگیری نظری و تعهد ایدئولوژیک ویژة خود را دارند. هدف مقالة کنونی کوششی بوده است در راستای مقایسه و نقد مبانی نظری این پارادایمها در روابط بین...
Saved in:
| Main Authors: | , , |
|---|---|
| Format: | Article |
| Language: | English |
| Published: |
Ghalib University
2025-07-01
|
| Series: | غالب |
| Subjects: | |
| Online Access: | https://ghalibqjournal.com/index.php/ghalibqjournal/article/view/368 |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| _version_ | 1850061888912621568 |
|---|---|
| author | سیدجلال دهقانی فیروزآبادی مصطفی عاقلی قاسم یوسفزی |
| author_facet | سیدجلال دهقانی فیروزآبادی مصطفی عاقلی قاسم یوسفزی |
| author_sort | سیدجلال دهقانی فیروزآبادی |
| collection | DOAJ |
| description |
لیبرالیزم و مارکسیزم دو پارادایم بزرگ و درواقع دو رقیب عمده در کل علوم اجتماعی و به تبع آن، روابط بینالملل هستند. هردو بر انسانشناسی خاصی استوار بوده و سمتگیری نظری و تعهد ایدئولوژیک ویژة خود را دارند. هدف مقالة کنونی کوششی بوده است در راستای مقایسه و نقد مبانی نظری این پارادایمها در روابط بینالملل. پرسش اصلی این بوده است که چه تفاوتها و شباهتهایی در مبانی فلسفی (هستیشناسی، معرفتشناسی و روششناسی) مارکسیزم و لیبرالیزم وجود دارد؟ پس از تجزیه و تحلیل دادهها با روش تحلیل محتوای تفسیری، یافتهها نشان میدهند که مارکسیزم و لیبرالیزم در بُعد هستیشناسی در چهار محور؛ ماهیت واقعیت، کنشگر بینالمللی، علیّت و مسألۀ ساختار-کارگزار، با یکدیگر اختلاف ژرف دارند. ماهیت واقعیت برای لیبرالهای نئولیبرال مادی- نهادی با ماهیت مستقل است. مگر مارکسیستها نهادها را مستقل نداسته، آنها را در خدمت سرمایهداری جهانی میدانند. لیبرالهای کلاسیک و مارکسیستهای کلاسیک تا اندازهیی کارگزارمحور اند؛ درحالی که هم مارکسیستهای نو و هم نهادگرایان نئولیرال، ساختارمحوراند. لیبرالها، علیّت را متکثر و افقی (چندین علت) میفهمند، درحالی که مارکسیستها به علیتهای لایهیی - عمودی باور دارند. در بُعد معرفتشناسی، لیبرالها چون در دستة خردگرایی قرار میگیرند، عینیت و بیطرفی را ملاک معرفت علمی میدانند؛ درحالی که مارکسیستها نه تنها به جدایی واقعیت و ارزش باور ندارند، که آن را محافظهکارانه و خطرناک نیز ارزیابی مینمایند. در بُعد روششناسی، لیبرالها فردگرایی روششناختی را میپذیرند و به فردگرایی روششناختی که ریشه در عقلانیت اقتصادی نزد آنان دارد، تمرکز میکنند؛ درحالی که مارکسیستها، موضع کُلگرای روششناختی دارند و در شناخت علمی به کلیت روابط بینالملل و نه بخشی از آن تمرکز میکنند.
|
| format | Article |
| id | doaj-art-7ee7a483dc8d4b2f97cbd95ed296d898 |
| institution | DOAJ |
| issn | 2788-4155 2788-6441 |
| language | English |
| publishDate | 2025-07-01 |
| publisher | Ghalib University |
| record_format | Article |
| series | غالب |
| spelling | doaj-art-7ee7a483dc8d4b2f97cbd95ed296d8982025-08-20T02:50:04ZengGhalib Universityغالب2788-41552788-64412025-07-0114210.58342/ghalibqj.V.14.I.2.12نقد و ارزیابی مبانی فلسفی لیبرالیزم و مارکسیزم: مقایسهیی بین پارادایمیکسیدجلال دهقانی فیروزآبادی0مصطفی عاقلی1قاسم یوسفزی2استاد گروه روابط بینالملل، دانشکده/ پوهنځی حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه/ پوهنتون علامه طباطبائی، تهران، ایران دانشجوی دکتری روابط بینالملل، دانشکده/ پوهنځی حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه/ پوهنتون علامه طباطبائی، تهران، ایراندانشجوی دکتری روابط بینالملل، دانشکده/ پوهنځی حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه/ پوهنتون علامه طباطبائی، تهران، ایران لیبرالیزم و مارکسیزم دو پارادایم بزرگ و درواقع دو رقیب عمده در کل علوم اجتماعی و به تبع آن، روابط بینالملل هستند. هردو بر انسانشناسی خاصی استوار بوده و سمتگیری نظری و تعهد ایدئولوژیک ویژة خود را دارند. هدف مقالة کنونی کوششی بوده است در راستای مقایسه و نقد مبانی نظری این پارادایمها در روابط بینالملل. پرسش اصلی این بوده است که چه تفاوتها و شباهتهایی در مبانی فلسفی (هستیشناسی، معرفتشناسی و روششناسی) مارکسیزم و لیبرالیزم وجود دارد؟ پس از تجزیه و تحلیل دادهها با روش تحلیل محتوای تفسیری، یافتهها نشان میدهند که مارکسیزم و لیبرالیزم در بُعد هستیشناسی در چهار محور؛ ماهیت واقعیت، کنشگر بینالمللی، علیّت و مسألۀ ساختار-کارگزار، با یکدیگر اختلاف ژرف دارند. ماهیت واقعیت برای لیبرالهای نئولیبرال مادی- نهادی با ماهیت مستقل است. مگر مارکسیستها نهادها را مستقل نداسته، آنها را در خدمت سرمایهداری جهانی میدانند. لیبرالهای کلاسیک و مارکسیستهای کلاسیک تا اندازهیی کارگزارمحور اند؛ درحالی که هم مارکسیستهای نو و هم نهادگرایان نئولیرال، ساختارمحوراند. لیبرالها، علیّت را متکثر و افقی (چندین علت) میفهمند، درحالی که مارکسیستها به علیتهای لایهیی - عمودی باور دارند. در بُعد معرفتشناسی، لیبرالها چون در دستة خردگرایی قرار میگیرند، عینیت و بیطرفی را ملاک معرفت علمی میدانند؛ درحالی که مارکسیستها نه تنها به جدایی واقعیت و ارزش باور ندارند، که آن را محافظهکارانه و خطرناک نیز ارزیابی مینمایند. در بُعد روششناسی، لیبرالها فردگرایی روششناختی را میپذیرند و به فردگرایی روششناختی که ریشه در عقلانیت اقتصادی نزد آنان دارد، تمرکز میکنند؛ درحالی که مارکسیستها، موضع کُلگرای روششناختی دارند و در شناخت علمی به کلیت روابط بینالملل و نه بخشی از آن تمرکز میکنند. https://ghalibqjournal.com/index.php/ghalibqjournal/article/view/368نظریۀ روابط بینالملللیبرالیزممارکسیزمهستیشناسیمعرفتشناسیروششناسی |
| spellingShingle | سیدجلال دهقانی فیروزآبادی مصطفی عاقلی قاسم یوسفزی نقد و ارزیابی مبانی فلسفی لیبرالیزم و مارکسیزم: مقایسهیی بین پارادایمیک غالب نظریۀ روابط بینالملل لیبرالیزم مارکسیزم هستیشناسی معرفتشناسی روششناسی |
| title | نقد و ارزیابی مبانی فلسفی لیبرالیزم و مارکسیزم: مقایسهیی بین پارادایمیک |
| title_full | نقد و ارزیابی مبانی فلسفی لیبرالیزم و مارکسیزم: مقایسهیی بین پارادایمیک |
| title_fullStr | نقد و ارزیابی مبانی فلسفی لیبرالیزم و مارکسیزم: مقایسهیی بین پارادایمیک |
| title_full_unstemmed | نقد و ارزیابی مبانی فلسفی لیبرالیزم و مارکسیزم: مقایسهیی بین پارادایمیک |
| title_short | نقد و ارزیابی مبانی فلسفی لیبرالیزم و مارکسیزم: مقایسهیی بین پارادایمیک |
| title_sort | نقد و ارزیابی مبانی فلسفی لیبرالیزم و مارکسیزم مقایسهیی بین پارادایمیک |
| topic | نظریۀ روابط بینالملل لیبرالیزم مارکسیزم هستیشناسی معرفتشناسی روششناسی |
| url | https://ghalibqjournal.com/index.php/ghalibqjournal/article/view/368 |
| work_keys_str_mv | AT sydjlạldhqạnyfyrwzậbạdy nqdwạrzyạbymbạnyflsfylybrạlyzmwmạrḵsyzmmqạyshyybynpạrạdạymyḵ AT mṣṭfyʿạqly nqdwạrzyạbymbạnyflsfylybrạlyzmwmạrḵsyzmmqạyshyybynpạrạdạymyḵ AT qạsmywsfzy nqdwạrzyạbymbạnyflsfylybrạlyzmwmạrḵsyzmmqạyshyybynpạrạdạymyḵ |