دولت و سازمان‌های مردم‌نهاد محیط‌زیستی در ایران معاصر

بر اساس پژوهش‌های متعددی که طی سه دههٔ گذشته در مورد سازمان‌های مردم‌نهاد محیط‌زیستی در ایران انجام شده، بین مردم و این سازمان‌ها شکافی قابل‌توجه وجود داشته است. این سازمان‌ها هم در اطلاع‌رسانی به مردم و هم در زمینهٔ فعالیت‌های محیط‌زیستی و افزایش دانش، بینش و مهارت مردم دچار ضعف بوده‌اند. هر چند که...

Full description

Saved in:
Bibliographic Details
Main Author: مهدی رفعتی پناه مهرآبادی
Format: Article
Language:fas
Published: Iranian Institute for Social and Cultural Studies 2023-12-01
Series:Interdisciplinary Studies in the Humanities
Subjects:
Online Access:https://www.isih.ir/article_467_14f64989fce591ea5cb9a1ec7ba9f14b.pdf
Tags: Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
_version_ 1850203564526272512
author مهدی رفعتی پناه مهرآبادی
author_facet مهدی رفعتی پناه مهرآبادی
author_sort مهدی رفعتی پناه مهرآبادی
collection DOAJ
description بر اساس پژوهش‌های متعددی که طی سه دههٔ گذشته در مورد سازمان‌های مردم‌نهاد محیط‌زیستی در ایران انجام شده، بین مردم و این سازمان‌ها شکافی قابل‌توجه وجود داشته است. این سازمان‌ها هم در اطلاع‌رسانی به مردم و هم در زمینهٔ فعالیت‌های محیط‌زیستی و افزایش دانش، بینش و مهارت مردم دچار ضعف بوده‌اند. هر چند که دلایل گوناگونی را برای این امر می‌توان در نظر گرفت؛ اما دولت به عنوان عام‌ترین نهاد کشور که گاه از آن با عنوان نهاد نهادها یاد می‌شود نقش بی‌بدیلی در کارایی یا عدم کارایی این سازمان‌ها بازی می‌کند. نحوهٔ نگاه دولت به سازمان‌های مردم‌نهاد محیط‌زیستی و شیوهٔ سیاست‌گذاری در مورد آن‌ها به‌ویژه در بُعد قانون‌گذاری می‌تواند سبب شکوفایی این سازمان‌ها و افزایش بهره‌وری آنها گردد و یا در مسیری متضاد پیش رود. این پژوهش با استفاده از روش تحقیق تاریخی و با رجوع به قوانین و مقررات مرتبط با سازمان‌های مردم‌نهاد و نیز با به‌کارگیری برخی از اسناد برنامه‌ای و گردآوری داده‌ها از طریق روش کتابخانه‌ای به‌دنبال بررسی نحوهٔ مواجههٔ دولت با این سازمان‌ها و نتایج آن است. یافته‌ها نشان می‌دهد که دولت ایران به دلیل میل به تمرکزگرایی در قوانین و آیین‌نامه‌های صادره، ضمن محدود کردن حیطه فعالیت و اقدام سازمان‌های مردم‌نهاد، امکان دخالت دولت در امور آنها و سلب استقلالشان را فراهم آورد. نتیجهٔ دخالت دولت در امور این سازمان‌ها چیزی نبود جز ضعف روز افزون سازمان‌های مردم نهاد، پایین آمدن کارایی‌شان و بی‌انگیزگی آنها از یکسو و ناتوانی آنها در برقرار ارتباط مؤثر با مردم و ترویج فرهنگ حفاظت از محیط‌زیست از سویی دیگر.
format Article
id doaj-art-7b804c88c379490ebc8dba1c9f9d649e
institution OA Journals
issn 2008-4641
2008-4846
language fas
publishDate 2023-12-01
publisher Iranian Institute for Social and Cultural Studies
record_format Article
series Interdisciplinary Studies in the Humanities
spelling doaj-art-7b804c88c379490ebc8dba1c9f9d649e2025-08-20T02:11:29ZfasIranian Institute for Social and Cultural StudiesInterdisciplinary Studies in the Humanities2008-46412008-48462023-12-01161376510.22035/isih.2024.5139.4914467دولت و سازمان‌های مردم‌نهاد محیط‌زیستی در ایران معاصرمهدی رفعتی پناه مهرآبادی0استادیار تاریخ، گروه مطالعات تاریخی و محیطی، پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی، سازمان سمت، تهران، ایرانبر اساس پژوهش‌های متعددی که طی سه دههٔ گذشته در مورد سازمان‌های مردم‌نهاد محیط‌زیستی در ایران انجام شده، بین مردم و این سازمان‌ها شکافی قابل‌توجه وجود داشته است. این سازمان‌ها هم در اطلاع‌رسانی به مردم و هم در زمینهٔ فعالیت‌های محیط‌زیستی و افزایش دانش، بینش و مهارت مردم دچار ضعف بوده‌اند. هر چند که دلایل گوناگونی را برای این امر می‌توان در نظر گرفت؛ اما دولت به عنوان عام‌ترین نهاد کشور که گاه از آن با عنوان نهاد نهادها یاد می‌شود نقش بی‌بدیلی در کارایی یا عدم کارایی این سازمان‌ها بازی می‌کند. نحوهٔ نگاه دولت به سازمان‌های مردم‌نهاد محیط‌زیستی و شیوهٔ سیاست‌گذاری در مورد آن‌ها به‌ویژه در بُعد قانون‌گذاری می‌تواند سبب شکوفایی این سازمان‌ها و افزایش بهره‌وری آنها گردد و یا در مسیری متضاد پیش رود. این پژوهش با استفاده از روش تحقیق تاریخی و با رجوع به قوانین و مقررات مرتبط با سازمان‌های مردم‌نهاد و نیز با به‌کارگیری برخی از اسناد برنامه‌ای و گردآوری داده‌ها از طریق روش کتابخانه‌ای به‌دنبال بررسی نحوهٔ مواجههٔ دولت با این سازمان‌ها و نتایج آن است. یافته‌ها نشان می‌دهد که دولت ایران به دلیل میل به تمرکزگرایی در قوانین و آیین‌نامه‌های صادره، ضمن محدود کردن حیطه فعالیت و اقدام سازمان‌های مردم‌نهاد، امکان دخالت دولت در امور آنها و سلب استقلالشان را فراهم آورد. نتیجهٔ دخالت دولت در امور این سازمان‌ها چیزی نبود جز ضعف روز افزون سازمان‌های مردم نهاد، پایین آمدن کارایی‌شان و بی‌انگیزگی آنها از یکسو و ناتوانی آنها در برقرار ارتباط مؤثر با مردم و ترویج فرهنگ حفاظت از محیط‌زیست از سویی دیگر.https://www.isih.ir/article_467_14f64989fce591ea5cb9a1ec7ba9f14b.pdfسازمان‌های مردم‌نهاد محیط‌زیستیدولتقانون‌گذاریسیاست‌گذاریاقتدارگرایی
spellingShingle مهدی رفعتی پناه مهرآبادی
دولت و سازمان‌های مردم‌نهاد محیط‌زیستی در ایران معاصر
Interdisciplinary Studies in the Humanities
سازمان‌های مردم‌نهاد محیط‌زیستی
دولت
قانون‌گذاری
سیاست‌گذاری
اقتدارگرایی
title دولت و سازمان‌های مردم‌نهاد محیط‌زیستی در ایران معاصر
title_full دولت و سازمان‌های مردم‌نهاد محیط‌زیستی در ایران معاصر
title_fullStr دولت و سازمان‌های مردم‌نهاد محیط‌زیستی در ایران معاصر
title_full_unstemmed دولت و سازمان‌های مردم‌نهاد محیط‌زیستی در ایران معاصر
title_short دولت و سازمان‌های مردم‌نهاد محیط‌زیستی در ایران معاصر
title_sort دولت و سازمان‌های مردم‌نهاد محیط‌زیستی در ایران معاصر
topic سازمان‌های مردم‌نهاد محیط‌زیستی
دولت
قانون‌گذاری
سیاست‌گذاری
اقتدارگرایی
url https://www.isih.ir/article_467_14f64989fce591ea5cb9a1ec7ba9f14b.pdf
work_keys_str_mv AT mhdyrfʿtypnạhmhrậbạdy dwltwsạzmạnhạymrdmnhạdmḥyṭzystydrạyrạnmʿạṣr