Wahania poziomu wody w wybranych jeziorach Niecki Nidziańskiej
Postępujący dynamicznie rozwój cywilizacyjny znacząco pogłębia antropopresję i modyfikuje środowisko. Z kolei wydłużające się okresy suszy skutkują niedoborami wody i powodują wahania oraz obniżanie się poziomów wód powierzchniowych i podziemnych. Celem badań była ocena zasięgu tych zmian na obsz...
Saved in:
| Main Authors: | , , , , |
|---|---|
| Format: | Article |
| Language: | English |
| Published: |
Lodz University Press
2023-12-01
|
| Series: | Acta Universitatis Lodziensis. Folia Geographica Physica |
| Subjects: | |
| Online Access: | https://czasopisma.uni.lodz.pl/geophysica/article/view/21902 |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| _version_ | 1850187215224700928 |
|---|---|
| author | Artur Zieliński Michał Stachura Krzysztof Jarzyna Piotr Zagórski Dariusz Wieczorek |
| author_facet | Artur Zieliński Michał Stachura Krzysztof Jarzyna Piotr Zagórski Dariusz Wieczorek |
| author_sort | Artur Zieliński |
| collection | DOAJ |
| description |
Postępujący dynamicznie rozwój cywilizacyjny znacząco pogłębia antropopresję i modyfikuje środowisko. Z kolei wydłużające się okresy suszy skutkują niedoborami wody i powodują wahania oraz obniżanie się poziomów wód powierzchniowych i podziemnych.
Celem badań była ocena zasięgu tych zmian na obszarze miasta powiatowego Staszów, położonego w południowo-wschodniej części województwa świętokrzyskiego. Wahania poziomu wody w jeziorach, a zwłaszcza ich amplituda, częstotliwość, czas trwania są znaczącymi czynnikami wpływającymi na te ekosystemy. Ponadto jeziora są bardzo dobrym wskaźnikiem zmian klimatycznych, a poziomy ich zwierciadła odzwierciedlają zasobność wód terenów, w których te akweny istnieją. W opracowaniu zaprezentowano zmiany poziomów wód 12 niewielkich jezior staszowskich w latach 2011–2020, przy czym ciągłe obserwacje prowadzono od marca 2011 r. Zaobserwowano zróżnicowanie amplitud stanów wody od 16 cm (Duży Staw) do 127 cm (Jezioro Ciemne) i obniżenie poziomu wód. Jeziora te utworzyły się w formach krasu reprodukowanego. W analizowanej grupie akwenów odnotowano stan: wzrostu (1 jezioro), spadku (8 jezior) oraz braku wyraźnych tendencji zmian poziomu zwierciadła wody (3 jeziora). Najwyższym i stałym wzrostem poziomu wody charakteryzowało się Jezioro Ciemne (aż +87 cm), a najgłębszym spadkiem – Jezioro Przedpole (−90 cm) i Jezioro Odrodzone (−89 cm). Jeziora o różnym charakterze zmian poziomów wody, występowały nawet w akwenach położonych w bardzo niewielkich odległościach od siebie. Uzyskane wyniki z zakresu fluktuacji poziomu wody i ich zróżnicowanie w jeziorach wskazują na kluczową rolę czynników lokalnych nad klimatycznymi. Wśród czynników lokalnych miały wyraźny wpływ: wysokość lokalizacji nad poziomem morza, charakter akwenu (bezodpływowy, odpływowy, przepływowy) oraz działalność bobrów. Ponadto zasadnicze znaczenie wydaje się mieć wielkość i charakter zlewni zarówno powierzchniowej, jak i podziemnej oraz parametry mis jezior.
|
| format | Article |
| id | doaj-art-78bbbb67eb324bb48cd7188133c180e0 |
| institution | OA Journals |
| issn | 1427-9711 2353-6063 |
| language | English |
| publishDate | 2023-12-01 |
| publisher | Lodz University Press |
| record_format | Article |
| series | Acta Universitatis Lodziensis. Folia Geographica Physica |
| spelling | doaj-art-78bbbb67eb324bb48cd7188133c180e02025-08-20T02:16:10ZengLodz University PressActa Universitatis Lodziensis. Folia Geographica Physica1427-97112353-60632023-12-012210.18778/1427-9711.22.04Wahania poziomu wody w wybranych jeziorach Niecki NidziańskiejArtur Zieliński0Michał Stachura1https://orcid.org/0000-0002-0115-3522Krzysztof Jarzyna2https://orcid.org/0000-0001-6518-3395Piotr Zagórski3Dariusz Wieczorek4https://orcid.org/0000-0001-6612-5349Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach, Instytut Geografii i Nauk o ŚrodowiskuUniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach, Katedra Ekonomii i FinansówUniwersytet Warszawski, Wydział Geografii i Studiów RegionalnychUniwersytet Marii Curie-SkłodowskiejPaństwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy, Oddział Świętokrzyski Postępujący dynamicznie rozwój cywilizacyjny znacząco pogłębia antropopresję i modyfikuje środowisko. Z kolei wydłużające się okresy suszy skutkują niedoborami wody i powodują wahania oraz obniżanie się poziomów wód powierzchniowych i podziemnych. Celem badań była ocena zasięgu tych zmian na obszarze miasta powiatowego Staszów, położonego w południowo-wschodniej części województwa świętokrzyskiego. Wahania poziomu wody w jeziorach, a zwłaszcza ich amplituda, częstotliwość, czas trwania są znaczącymi czynnikami wpływającymi na te ekosystemy. Ponadto jeziora są bardzo dobrym wskaźnikiem zmian klimatycznych, a poziomy ich zwierciadła odzwierciedlają zasobność wód terenów, w których te akweny istnieją. W opracowaniu zaprezentowano zmiany poziomów wód 12 niewielkich jezior staszowskich w latach 2011–2020, przy czym ciągłe obserwacje prowadzono od marca 2011 r. Zaobserwowano zróżnicowanie amplitud stanów wody od 16 cm (Duży Staw) do 127 cm (Jezioro Ciemne) i obniżenie poziomu wód. Jeziora te utworzyły się w formach krasu reprodukowanego. W analizowanej grupie akwenów odnotowano stan: wzrostu (1 jezioro), spadku (8 jezior) oraz braku wyraźnych tendencji zmian poziomu zwierciadła wody (3 jeziora). Najwyższym i stałym wzrostem poziomu wody charakteryzowało się Jezioro Ciemne (aż +87 cm), a najgłębszym spadkiem – Jezioro Przedpole (−90 cm) i Jezioro Odrodzone (−89 cm). Jeziora o różnym charakterze zmian poziomów wody, występowały nawet w akwenach położonych w bardzo niewielkich odległościach od siebie. Uzyskane wyniki z zakresu fluktuacji poziomu wody i ich zróżnicowanie w jeziorach wskazują na kluczową rolę czynników lokalnych nad klimatycznymi. Wśród czynników lokalnych miały wyraźny wpływ: wysokość lokalizacji nad poziomem morza, charakter akwenu (bezodpływowy, odpływowy, przepływowy) oraz działalność bobrów. Ponadto zasadnicze znaczenie wydaje się mieć wielkość i charakter zlewni zarówno powierzchniowej, jak i podziemnej oraz parametry mis jezior. https://czasopisma.uni.lodz.pl/geophysica/article/view/21902kras reprodukowanywahania poziomu wodyzmiany tendencjiNiecka Nidziańska |
| spellingShingle | Artur Zieliński Michał Stachura Krzysztof Jarzyna Piotr Zagórski Dariusz Wieczorek Wahania poziomu wody w wybranych jeziorach Niecki Nidziańskiej Acta Universitatis Lodziensis. Folia Geographica Physica kras reprodukowany wahania poziomu wody zmiany tendencji Niecka Nidziańska |
| title | Wahania poziomu wody w wybranych jeziorach Niecki Nidziańskiej |
| title_full | Wahania poziomu wody w wybranych jeziorach Niecki Nidziańskiej |
| title_fullStr | Wahania poziomu wody w wybranych jeziorach Niecki Nidziańskiej |
| title_full_unstemmed | Wahania poziomu wody w wybranych jeziorach Niecki Nidziańskiej |
| title_short | Wahania poziomu wody w wybranych jeziorach Niecki Nidziańskiej |
| title_sort | wahania poziomu wody w wybranych jeziorach niecki nidzianskiej |
| topic | kras reprodukowany wahania poziomu wody zmiany tendencji Niecka Nidziańska |
| url | https://czasopisma.uni.lodz.pl/geophysica/article/view/21902 |
| work_keys_str_mv | AT arturzielinski wahaniapoziomuwodywwybranychjeziorachnieckinidzianskiej AT michałstachura wahaniapoziomuwodywwybranychjeziorachnieckinidzianskiej AT krzysztofjarzyna wahaniapoziomuwodywwybranychjeziorachnieckinidzianskiej AT piotrzagorski wahaniapoziomuwodywwybranychjeziorachnieckinidzianskiej AT dariuszwieczorek wahaniapoziomuwodywwybranychjeziorachnieckinidzianskiej |