نقد روش‌شناختی تمرکز بر متن خطابات شرعی در مقام استظهار از ادلۀ نقلی

فقها اصل مسلمی با عنوان «حاکمیت عرف» را در باب فهم ظواهر متون شرعی پذیرفته‌اند که طبق آن، اعتبار تمامی ظهورهای ادعاشده در ادلۀ لفظیه، منوط به انطباق با فهم عرفی از متن دلیل است، لیکن به‌نحو گسترده نوعی رفتار خاص در برداشت از خطاب در میانشان رواج دارد که در کتب اصولی به این شیوه و چرایی آن اشاره‌ای ن...

Full description

Saved in:
Bibliographic Details
Main Authors: مهدی گرامی پور, مصطفی جمال بافقی
Format: Article
Language:fas
Published: Ferdowsi University of Mashhad 2025-08-01
Series:فقه و اصول
Subjects:
Online Access:https://jfiqh.um.ac.ir/article_45011_1020b24d02b9e7e39e6acfb5b11e6906.pdf
Tags: Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
_version_ 1849339994030735360
author مهدی گرامی پور
مصطفی جمال بافقی
author_facet مهدی گرامی پور
مصطفی جمال بافقی
author_sort مهدی گرامی پور
collection DOAJ
description فقها اصل مسلمی با عنوان «حاکمیت عرف» را در باب فهم ظواهر متون شرعی پذیرفته‌اند که طبق آن، اعتبار تمامی ظهورهای ادعاشده در ادلۀ لفظیه، منوط به انطباق با فهم عرفی از متن دلیل است، لیکن به‌نحو گسترده نوعی رفتار خاص در برداشت از خطاب در میانشان رواج دارد که در کتب اصولی به این شیوه و چرایی آن اشاره‌ای نشده است. در این شیوه به خطابات شرعی که در واقع طریقیت در کشف واقع دارند موضوعیت داده شده و متن دلیل به‌منزلۀ واقعیت قانون تلقی شده است و در موارد بسیاری افراط در برداشت معانی صورت‌گرفته است. این پژوهش بر آن است که با روش توصیفی‌تحلیلی به بررسی و نقد این روش و ثمرات آن در مقام استظهار بپردازد. منشأ این نوع استظهار در کلام برخی از فقها احتجاج‌محوربودن استفاده از ادله است که با دو نقد مواجه است: نقد نخست، غیرعرفی‌بودن چنین استظهاری است و نقد دوم مربوط به چگونگی ثبت و انتقال احادیث است.
format Article
id doaj-art-76dadf444fbf435ab9009d480da6ecb6
institution Kabale University
issn 2008-9139
2538-3892
language fas
publishDate 2025-08-01
publisher Ferdowsi University of Mashhad
record_format Article
series فقه و اصول
spelling doaj-art-76dadf444fbf435ab9009d480da6ecb62025-08-20T03:44:00ZfasFerdowsi University of Mashhadفقه و اصول2008-91392538-38922025-08-0157223325310.22067/jfiqh.2024.84380.164045011نقد روش‌شناختی تمرکز بر متن خطابات شرعی در مقام استظهار از ادلۀ نقلیمهدی گرامی پور0مصطفی جمال بافقی1استادیار گروه فقه و مبانی حقوق، دانشگاه قم، قم، ایراناستاد سطوح عالی حوزۀ علمیۀ قمفقها اصل مسلمی با عنوان «حاکمیت عرف» را در باب فهم ظواهر متون شرعی پذیرفته‌اند که طبق آن، اعتبار تمامی ظهورهای ادعاشده در ادلۀ لفظیه، منوط به انطباق با فهم عرفی از متن دلیل است، لیکن به‌نحو گسترده نوعی رفتار خاص در برداشت از خطاب در میانشان رواج دارد که در کتب اصولی به این شیوه و چرایی آن اشاره‌ای نشده است. در این شیوه به خطابات شرعی که در واقع طریقیت در کشف واقع دارند موضوعیت داده شده و متن دلیل به‌منزلۀ واقعیت قانون تلقی شده است و در موارد بسیاری افراط در برداشت معانی صورت‌گرفته است. این پژوهش بر آن است که با روش توصیفی‌تحلیلی به بررسی و نقد این روش و ثمرات آن در مقام استظهار بپردازد. منشأ این نوع استظهار در کلام برخی از فقها احتجاج‌محوربودن استفاده از ادله است که با دو نقد مواجه است: نقد نخست، غیرعرفی‌بودن چنین استظهاری است و نقد دوم مربوط به چگونگی ثبت و انتقال احادیث است.https://jfiqh.um.ac.ir/article_45011_1020b24d02b9e7e39e6acfb5b11e6906.pdfفهم عرفیاستظهاردلیل لفظیخطاب شارع
spellingShingle مهدی گرامی پور
مصطفی جمال بافقی
نقد روش‌شناختی تمرکز بر متن خطابات شرعی در مقام استظهار از ادلۀ نقلی
فقه و اصول
فهم عرفی
استظهار
دلیل لفظی
خطاب شارع
title نقد روش‌شناختی تمرکز بر متن خطابات شرعی در مقام استظهار از ادلۀ نقلی
title_full نقد روش‌شناختی تمرکز بر متن خطابات شرعی در مقام استظهار از ادلۀ نقلی
title_fullStr نقد روش‌شناختی تمرکز بر متن خطابات شرعی در مقام استظهار از ادلۀ نقلی
title_full_unstemmed نقد روش‌شناختی تمرکز بر متن خطابات شرعی در مقام استظهار از ادلۀ نقلی
title_short نقد روش‌شناختی تمرکز بر متن خطابات شرعی در مقام استظهار از ادلۀ نقلی
title_sort نقد روش‌شناختی تمرکز بر متن خطابات شرعی در مقام استظهار از ادلۀ نقلی
topic فهم عرفی
استظهار
دلیل لفظی
خطاب شارع
url https://jfiqh.um.ac.ir/article_45011_1020b24d02b9e7e39e6acfb5b11e6906.pdf
work_keys_str_mv AT mhdygrạmypwr nqdrwsẖsẖnạkẖtytmrḵzbrmtnkẖṭạbạtsẖrʿydrmqạmạstẓhạrạzạdlەnqly
AT mṣṭfyjmạlbạfqy nqdrwsẖsẖnạkẖtytmrḵzbrmtnkẖṭạbạtsẖrʿydrmqạmạstẓhạrạzạdlەnqly