Türkiye’de Dizi ve Film Senaryolarından İntihal: Kavramlar, Sınırlar ve Senarist Deneyimleri
Öz: Türkiye’de film ve dizi sektörü ekonomik ve kültürel etkisiyle hızla büyüyerek uluslararası alanda önemli bir üretim merkezi olmuştur. Ancak bu büyüme, özellikle senaryo alanında fikri mülkiyet ihlallerinin ve intihal vakalarının artmasına yol açmıştır. Senaryo yazım süreci, birçok yaratıcı aşam...
Saved in:
| Main Authors: | , |
|---|---|
| Format: | Article |
| Language: | English |
| Published: |
Okur Yazar Derneği
2025-07-01
|
| Series: | İnsan&İnsan Bilim Kültür Sanat ve Düşünce Dergisi |
| Subjects: | |
| Online Access: | https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4737691 |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| _version_ | 1849703703632674816 |
|---|---|
| author | İhsan Eken Kemal Çelik |
| author_facet | İhsan Eken Kemal Çelik |
| author_sort | İhsan Eken |
| collection | DOAJ |
| description | Öz: Türkiye’de film ve dizi sektörü ekonomik ve kültürel etkisiyle hızla büyüyerek uluslararası alanda önemli bir üretim merkezi olmuştur. Ancak bu büyüme, özellikle senaryo alanında fikri mülkiyet ihlallerinin ve intihal vakalarının artmasına yol açmıştır. Senaryo yazım süreci, birçok yaratıcı aşamayı içerirken, bu sürece çok sayıda paydaşın katılımı özgün fikirlerin korunmasında güçlük yaşanmasına neden olmaktadır. Bu durum, senaristlerin eser sahipliği haklarını tehdit etmekte ve yaratıcı süreç üzerinde baskı oluşturmaktadır. Araştırmada, kartopu örnekleme yöntemiyle seçilen 18 aktif senaristle yapılan derinlemesine mülakatlarda, katılımcıların yarısından fazlasının intihale maruz kaldığı belirlenmiştir. Katılımcılar, intihalin genellikle özgün bağlamdan koparılarak profesyonelce yeniden kurgulandığını ve mevcut yasal çerçevelerin bu vakaları net olarak tanımlamakta yetersiz kaldığını ifade etmişlerdir. Ayrıca hukuki süreçlerin uzun ve etkisiz olduğu, meslek birliklerinin tarafsız ve destekleyici rol üstlenmediği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, intihal olgusunun daha açık tanımlanması, hukuki mekanizmaların iyileştirilmesi, senaryo tescil sisteminin kurulması ve meslek birliklerinin güçlendirilmesi önerilmektedir. Ayrıca sektörde sendikalaşmanın ve dayanışma kültürünün teşvik edilmesinin önemi belirtilmektedir. |
| format | Article |
| id | doaj-art-718726ce41fc4e5195c2c6d9a8db84ab |
| institution | DOAJ |
| issn | 2148-7537 |
| language | English |
| publishDate | 2025-07-01 |
| publisher | Okur Yazar Derneği |
| record_format | Article |
| series | İnsan&İnsan Bilim Kültür Sanat ve Düşünce Dergisi |
| spelling | doaj-art-718726ce41fc4e5195c2c6d9a8db84ab2025-08-20T03:17:08ZengOkur Yazar Derneğiİnsan&İnsan Bilim Kültür Sanat ve Düşünce Dergisi2148-75372025-07-011240698610.29224/insanveinsan.1668256811Türkiye’de Dizi ve Film Senaryolarından İntihal: Kavramlar, Sınırlar ve Senarist Deneyimleriİhsan Eken0https://orcid.org/0000-0002-0401-8545Kemal Çelik1https://orcid.org/0000-0003-1577-5151İSTANBUL MEDİPOL ÜNİVERSİTESİİSTANBUL MEDİPOL ÜNİVERSİTESİÖz: Türkiye’de film ve dizi sektörü ekonomik ve kültürel etkisiyle hızla büyüyerek uluslararası alanda önemli bir üretim merkezi olmuştur. Ancak bu büyüme, özellikle senaryo alanında fikri mülkiyet ihlallerinin ve intihal vakalarının artmasına yol açmıştır. Senaryo yazım süreci, birçok yaratıcı aşamayı içerirken, bu sürece çok sayıda paydaşın katılımı özgün fikirlerin korunmasında güçlük yaşanmasına neden olmaktadır. Bu durum, senaristlerin eser sahipliği haklarını tehdit etmekte ve yaratıcı süreç üzerinde baskı oluşturmaktadır. Araştırmada, kartopu örnekleme yöntemiyle seçilen 18 aktif senaristle yapılan derinlemesine mülakatlarda, katılımcıların yarısından fazlasının intihale maruz kaldığı belirlenmiştir. Katılımcılar, intihalin genellikle özgün bağlamdan koparılarak profesyonelce yeniden kurgulandığını ve mevcut yasal çerçevelerin bu vakaları net olarak tanımlamakta yetersiz kaldığını ifade etmişlerdir. Ayrıca hukuki süreçlerin uzun ve etkisiz olduğu, meslek birliklerinin tarafsız ve destekleyici rol üstlenmediği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, intihal olgusunun daha açık tanımlanması, hukuki mekanizmaların iyileştirilmesi, senaryo tescil sisteminin kurulması ve meslek birliklerinin güçlendirilmesi önerilmektedir. Ayrıca sektörde sendikalaşmanın ve dayanışma kültürünün teşvik edilmesinin önemi belirtilmektedir.https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4737691senaryoi̇ntihalsenarist haklarıesinlenmebağımsız yaratım ilkesiscriptplagiarismscriptwriters rightsinspirationprinciple of independent creation |
| spellingShingle | İhsan Eken Kemal Çelik Türkiye’de Dizi ve Film Senaryolarından İntihal: Kavramlar, Sınırlar ve Senarist Deneyimleri İnsan&İnsan Bilim Kültür Sanat ve Düşünce Dergisi senaryo i̇ntihal senarist hakları esinlenme bağımsız yaratım ilkesi script plagiarism scriptwriters rights inspiration principle of independent creation |
| title | Türkiye’de Dizi ve Film Senaryolarından İntihal: Kavramlar, Sınırlar ve Senarist Deneyimleri |
| title_full | Türkiye’de Dizi ve Film Senaryolarından İntihal: Kavramlar, Sınırlar ve Senarist Deneyimleri |
| title_fullStr | Türkiye’de Dizi ve Film Senaryolarından İntihal: Kavramlar, Sınırlar ve Senarist Deneyimleri |
| title_full_unstemmed | Türkiye’de Dizi ve Film Senaryolarından İntihal: Kavramlar, Sınırlar ve Senarist Deneyimleri |
| title_short | Türkiye’de Dizi ve Film Senaryolarından İntihal: Kavramlar, Sınırlar ve Senarist Deneyimleri |
| title_sort | turkiye de dizi ve film senaryolarindan intihal kavramlar sinirlar ve senarist deneyimleri |
| topic | senaryo i̇ntihal senarist hakları esinlenme bağımsız yaratım ilkesi script plagiarism scriptwriters rights inspiration principle of independent creation |
| url | https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4737691 |
| work_keys_str_mv | AT ihsaneken turkiyededizivefilmsenaryolarındanintihalkavramlarsınırlarvesenaristdeneyimleri AT kemalcelik turkiyededizivefilmsenaryolarındanintihalkavramlarsınırlarvesenaristdeneyimleri |