شطح و تکفیر در تأملی منصفانه
زبان خاص عرفان لطافتی رازآلود دارد که غالبا در بیان معانی عالیه، ابتر می ماند یا محصولی چون شطح برون می دهد. شطح به معنی تراوشات زبانی عارف شوریده، در طول تاریخ به موازات تکفیر حرکت کرده و بر دار رفتن حلاج اوج آن بوده است. دامنه این چالش از عارفی که زبانش خدا شده تا کافری که قتلش واجب است، ادامه دار...
Saved in:
| Main Author: | |
|---|---|
| Format: | Article |
| Language: | fas |
| Published: |
University of Sistan and Baluchestan
2025-03-01
|
| Series: | مطالعات ادیان و عرفان تطبیقی |
| Subjects: | |
| Online Access: | https://jrm.usb.ac.ir/article_9034_f7eee7e6b1c535750805914a31123c9f.pdf |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| _version_ | 1850270494063853568 |
|---|---|
| author | محسن فاطمی اصل |
| author_facet | محسن فاطمی اصل |
| author_sort | محسن فاطمی اصل |
| collection | DOAJ |
| description | زبان خاص عرفان لطافتی رازآلود دارد که غالبا در بیان معانی عالیه، ابتر می ماند یا محصولی چون شطح برون می دهد. شطح به معنی تراوشات زبانی عارف شوریده، در طول تاریخ به موازات تکفیر حرکت کرده و بر دار رفتن حلاج اوج آن بوده است. دامنه این چالش از عارفی که زبانش خدا شده تا کافری که قتلش واجب است، ادامه دارد. برخی به دنبال توجیه شطحیات برآمده و شروع شطح را از خداوند می دانند و آن را بر معصوم نیز تعمیم می دهند که خطبه البیان علی(ع)در راس آن قرار می گیرد. عارفان بی خودی و فنا و از دیگر سو ضیق تعبیر و عدم بیان و مخاطب را عامل اصلی چالش به وجود آمده می دانند. مخالفان با بیرون راندن شطح از دایره اسلام بر خرده گیری از گویندگان اصرار دارند و لااقل روش گویندگان را با اخبار کتمان و تقیه و سیره کملین مباین می بینند. با توجه به تغییر واژه قافیه به فاصله در علوم قرآن، در راستای اجتناب از نگاه شعرگونه به کلام الله که قرآن نیز آمر به آن است، می توان از شطح به واژه قرآنی و عام القبول متشابه تعبیر کرد و این نزاع را در حد اختلاف لفظی تقلیل داد. روش تحقیق به صورت توصیفی تحلیلی بوده است. بر اساس یافته های تحقیق، با فهم در حد امکان و بدون تعصب زبان عرفان می توان به پذیرش آن نزدیک شد و شطح را نه ضد دین و عقل بلکه فرا عقل دانست. |
| format | Article |
| id | doaj-art-6acd7fc4eae1425bb69f29f0e3249a4e |
| institution | OA Journals |
| issn | 2676-5195 |
| language | fas |
| publishDate | 2025-03-01 |
| publisher | University of Sistan and Baluchestan |
| record_format | Article |
| series | مطالعات ادیان و عرفان تطبیقی |
| spelling | doaj-art-6acd7fc4eae1425bb69f29f0e3249a4e2025-08-20T01:52:38ZfasUniversity of Sistan and Baluchestanمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-51952025-03-019121124010.22111/jrm.2025.49343.12139034شطح و تکفیر در تأملی منصفانهمحسن فاطمی اصل0استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان تهران ، تهران، ایران.زبان خاص عرفان لطافتی رازآلود دارد که غالبا در بیان معانی عالیه، ابتر می ماند یا محصولی چون شطح برون می دهد. شطح به معنی تراوشات زبانی عارف شوریده، در طول تاریخ به موازات تکفیر حرکت کرده و بر دار رفتن حلاج اوج آن بوده است. دامنه این چالش از عارفی که زبانش خدا شده تا کافری که قتلش واجب است، ادامه دارد. برخی به دنبال توجیه شطحیات برآمده و شروع شطح را از خداوند می دانند و آن را بر معصوم نیز تعمیم می دهند که خطبه البیان علی(ع)در راس آن قرار می گیرد. عارفان بی خودی و فنا و از دیگر سو ضیق تعبیر و عدم بیان و مخاطب را عامل اصلی چالش به وجود آمده می دانند. مخالفان با بیرون راندن شطح از دایره اسلام بر خرده گیری از گویندگان اصرار دارند و لااقل روش گویندگان را با اخبار کتمان و تقیه و سیره کملین مباین می بینند. با توجه به تغییر واژه قافیه به فاصله در علوم قرآن، در راستای اجتناب از نگاه شعرگونه به کلام الله که قرآن نیز آمر به آن است، می توان از شطح به واژه قرآنی و عام القبول متشابه تعبیر کرد و این نزاع را در حد اختلاف لفظی تقلیل داد. روش تحقیق به صورت توصیفی تحلیلی بوده است. بر اساس یافته های تحقیق، با فهم در حد امکان و بدون تعصب زبان عرفان می توان به پذیرش آن نزدیک شد و شطح را نه ضد دین و عقل بلکه فرا عقل دانست.https://jrm.usb.ac.ir/article_9034_f7eee7e6b1c535750805914a31123c9f.pdfشطحتکفیرمتشابهقرب نوافل |
| spellingShingle | محسن فاطمی اصل شطح و تکفیر در تأملی منصفانه مطالعات ادیان و عرفان تطبیقی شطح تکفیر متشابه قرب نوافل |
| title | شطح و تکفیر در تأملی منصفانه |
| title_full | شطح و تکفیر در تأملی منصفانه |
| title_fullStr | شطح و تکفیر در تأملی منصفانه |
| title_full_unstemmed | شطح و تکفیر در تأملی منصفانه |
| title_short | شطح و تکفیر در تأملی منصفانه |
| title_sort | شطح و تکفیر در تأملی منصفانه |
| topic | شطح تکفیر متشابه قرب نوافل |
| url | https://jrm.usb.ac.ir/article_9034_f7eee7e6b1c535750805914a31123c9f.pdf |
| work_keys_str_mv | AT mḥsnfạṭmyạṣl sẖṭḥwtḵfyrdrtạmlymnṣfạnh |