Početak demografske teorije u Srbiji
Ovaj tekst sadrži prikaz prvog rada o teorijskoj demografiji u Srbiji napisanog 1862. godine. Autor je Kosta Cukić, doktor filozofije iz Hajdelberga, prvi ozbiljni srpski ekonomista. U teorijskom delu Cukić se oslanjao na Maltusa, ali i razlikovao. Prihvatio je Maltusov stav da je količina hrane...
Saved in:
| Main Author: | |
|---|---|
| Format: | Article |
| Language: | English |
| Published: |
Institute of Social Science, Belgrade
2023-07-01
|
| Series: | Stanovništvo |
| Subjects: | |
| Online Access: | https://stnv.idn.org.rs/STNV/article/view/496 |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| _version_ | 1850178090029809664 |
|---|---|
| author | Boško Mijatović |
| author_facet | Boško Mijatović |
| author_sort | Boško Mijatović |
| collection | DOAJ |
| description | Ovaj tekst sadrži prikaz prvog rada o teorijskoj demografiji u Srbiji napisanog 1862. godine. Autor je Kosta Cukić, doktor filozofije iz Hajdelberga, prvi ozbiljni srpski ekonomista.
U teorijskom delu Cukić se oslanjao na Maltusa, ali i razlikovao. Prihvatio je Maltusov stav da je količina hrane ograničavajući faktor rasta stanovništva, a i da je prirodna plodnost veoma visoka zbog snažnog seksualnog nagona ljudi. Ali su postojale i bitne razlike: kod Cukića ne važi gvozdeni zakon najamnina, odnosno one ne teže uvek egzistencijalnom minimumu, kao kod Maltusa; zatim, kod Cukića, i kapital utiče na plodnost, budući da utiče na količinu raspoloživih resursa. Cukić nije bio pesimista poput Maltusa, već je primetio znatan porast stanovništva u tadašnjoj Evropi, bez masovne gladi i pošasti.
Cukić se bavio i populacionom politikom. Osnova njegovih stavova je liberalizam u svakom pogledu, veoma snažan i dosledan. Cukić se zalaže za proširenje polja slobode, za slobodno odlučivanje o braku i za slobodno useljavanje u zemlju i iseljavanje iz nje.
Cukić je sredinom XIX veka pripadao širokom krugu autora koji su suštinski odbacivali Maltusovu teoriju: s jedne strane, ekonomistima koji su tvrdili da će tehnološki napredak i produbljena podela rada dovesti do ekonomskog napretka koji će zauvek odložiti egzistencijalnu krizu koje se Maltus plašio; s druge strane, demografima koji su verovali da će radnici više kontrolisati svoju plodnost kako bi očuvali životni standard nego što je Maltus mislio da je moguće. Krajem XIX veka, pad fertiliteta u zapadnim zemljama bio je snažan dokaz u korist ovih poslednjih.
|
| format | Article |
| id | doaj-art-69b4718a77f442e68f2cf4fea2b54f65 |
| institution | OA Journals |
| issn | 0038-982X 2217-3986 |
| language | English |
| publishDate | 2023-07-01 |
| publisher | Institute of Social Science, Belgrade |
| record_format | Article |
| series | Stanovništvo |
| spelling | doaj-art-69b4718a77f442e68f2cf4fea2b54f652025-08-20T02:18:50ZengInstitute of Social Science, BelgradeStanovništvo0038-982X2217-39862023-07-01611Početak demografske teorije u Srbiji Boško Mijatović0Centar za liberalno-demokratske studije, BeogradOvaj tekst sadrži prikaz prvog rada o teorijskoj demografiji u Srbiji napisanog 1862. godine. Autor je Kosta Cukić, doktor filozofije iz Hajdelberga, prvi ozbiljni srpski ekonomista. U teorijskom delu Cukić se oslanjao na Maltusa, ali i razlikovao. Prihvatio je Maltusov stav da je količina hrane ograničavajući faktor rasta stanovništva, a i da je prirodna plodnost veoma visoka zbog snažnog seksualnog nagona ljudi. Ali su postojale i bitne razlike: kod Cukića ne važi gvozdeni zakon najamnina, odnosno one ne teže uvek egzistencijalnom minimumu, kao kod Maltusa; zatim, kod Cukića, i kapital utiče na plodnost, budući da utiče na količinu raspoloživih resursa. Cukić nije bio pesimista poput Maltusa, već je primetio znatan porast stanovništva u tadašnjoj Evropi, bez masovne gladi i pošasti. Cukić se bavio i populacionom politikom. Osnova njegovih stavova je liberalizam u svakom pogledu, veoma snažan i dosledan. Cukić se zalaže za proširenje polja slobode, za slobodno odlučivanje o braku i za slobodno useljavanje u zemlju i iseljavanje iz nje. Cukić je sredinom XIX veka pripadao širokom krugu autora koji su suštinski odbacivali Maltusovu teoriju: s jedne strane, ekonomistima koji su tvrdili da će tehnološki napredak i produbljena podela rada dovesti do ekonomskog napretka koji će zauvek odložiti egzistencijalnu krizu koje se Maltus plašio; s druge strane, demografima koji su verovali da će radnici više kontrolisati svoju plodnost kako bi očuvali životni standard nego što je Maltus mislio da je moguće. Krajem XIX veka, pad fertiliteta u zapadnim zemljama bio je snažan dokaz u korist ovih poslednjih. https://stnv.idn.org.rs/STNV/article/view/496populacioni rastMaltushrana kao ograničavajući faktorfertilitetkontrole |
| spellingShingle | Boško Mijatović Početak demografske teorije u Srbiji Stanovništvo populacioni rast Maltus hrana kao ograničavajući faktor fertilitet kontrole |
| title | Početak demografske teorije u Srbiji |
| title_full | Početak demografske teorije u Srbiji |
| title_fullStr | Početak demografske teorije u Srbiji |
| title_full_unstemmed | Početak demografske teorije u Srbiji |
| title_short | Početak demografske teorije u Srbiji |
| title_sort | pocetak demografske teorije u srbiji |
| topic | populacioni rast Maltus hrana kao ograničavajući faktor fertilitet kontrole |
| url | https://stnv.idn.org.rs/STNV/article/view/496 |
| work_keys_str_mv | AT boskomijatovic pocetakdemografsketeorijeusrbiji |