Bir 11./17. Yüzyıl Aliminin Ahir Zaman Beklentisi: Aḥmed b. Ḥayder el-Ḥarīrī (ö. 1078/1668) ve Mehdīlik Risalesi
Aḥmed b. Ḥayder el-Ḥarīrī, 11./17. yüzyılda Osmanlı coğrafyasında yaşamış bir alimdir. Onun Sultan İbrāhīm’in iktidarının sonlarına doğru kaleme aldığı mehdīlik risalesi bu makalenin temel konu zeminini oluşturmaktadır. Bir fetva mecmuasının vikaye sayfalarında kayıtlı olarak günümüze ulaşan ve şimd...
Saved in:
| Main Authors: | , |
|---|---|
| Format: | Article |
| Language: | Arabic |
| Published: |
Ankara University
2023-11-01
|
| Series: | Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi |
| Subjects: | |
| Online Access: | https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3373795 |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| _version_ | 1850252792788156416 |
|---|---|
| author | Mehmet Kalaycı Eyüp Öztürk |
| author_facet | Mehmet Kalaycı Eyüp Öztürk |
| author_sort | Mehmet Kalaycı |
| collection | DOAJ |
| description | Aḥmed b. Ḥayder el-Ḥarīrī, 11./17. yüzyılda Osmanlı coğrafyasında yaşamış bir alimdir. Onun Sultan İbrāhīm’in iktidarının sonlarına doğru kaleme aldığı mehdīlik risalesi bu makalenin temel konu zeminini oluşturmaktadır. Bir fetva mecmuasının vikaye sayfalarında kayıtlı olarak günümüze ulaşan ve şimdilik başka bir nüshası tespit edilemeyen bu risale, Aḥmed b. Ḥayder’in yaşadığı dönemde Mehdī’nin zuhuru çerçevesindeki beklentiyi bireysel ve toplumsal düzeyde oldukça güzel yansıtmaktadır. Esasında bu beklenti hicrî milenyum sebebiyle Sultan 1. Süleymān döneminde ve sonrasında en yüksek ifade biçimine ulaşan ancak gerçekleşmeyen kıyamet başlangıcı öngörüsünün bir sonraki yüzyıla transfer ettirilmesinden kaynaklanmaktadır. Risalenin muhtevası Muḥyiddīn İbnu’l-ʿArabī ve Celāluddīn es-Suyūṭī gibi Osmanlı’daki mehdīlik literatürüne fazlaca etkide bulunmuş iki ismin görüşlerinin bir terkibi üzerine kuruludur. Makalede önce Aḥmed b. Ḥayder’in hayatı ve risalenin ona aidiyeti ele alınmış, ardından da risale satır aralarına yansıyan bilgiler özelinde muhteva analizine tabi tutulmuştur. Risalenin Arapça harfleriyle dizilmiş versiyonu, tercümesi ve orijinal halinin görsel imajı ek olarak sunulmuştur. |
| format | Article |
| id | doaj-art-623d4570f3614807b3fc52b591e9a8d8 |
| institution | OA Journals |
| issn | 1301-0522 |
| language | Arabic |
| publishDate | 2023-11-01 |
| publisher | Ankara University |
| record_format | Article |
| series | Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi |
| spelling | doaj-art-623d4570f3614807b3fc52b591e9a8d82025-08-20T01:57:32ZaraAnkara UniversityAnkara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi1301-05222023-11-0164235940510.33227/auifd.135258345Bir 11./17. Yüzyıl Aliminin Ahir Zaman Beklentisi: Aḥmed b. Ḥayder el-Ḥarīrī (ö. 1078/1668) ve Mehdīlik RisalesiMehmet Kalaycı0https://orcid.org/0000-0002-9016-3123Eyüp Öztürk1https://orcid.org/0000-0003-1779-5519ANKARA ÜNİVERSİTESİ, İLAHİYAT FAKÜLTESİTRABZON ÜNİVERSİTESİ, İLAHİYAT FAKÜLTESİAḥmed b. Ḥayder el-Ḥarīrī, 11./17. yüzyılda Osmanlı coğrafyasında yaşamış bir alimdir. Onun Sultan İbrāhīm’in iktidarının sonlarına doğru kaleme aldığı mehdīlik risalesi bu makalenin temel konu zeminini oluşturmaktadır. Bir fetva mecmuasının vikaye sayfalarında kayıtlı olarak günümüze ulaşan ve şimdilik başka bir nüshası tespit edilemeyen bu risale, Aḥmed b. Ḥayder’in yaşadığı dönemde Mehdī’nin zuhuru çerçevesindeki beklentiyi bireysel ve toplumsal düzeyde oldukça güzel yansıtmaktadır. Esasında bu beklenti hicrî milenyum sebebiyle Sultan 1. Süleymān döneminde ve sonrasında en yüksek ifade biçimine ulaşan ancak gerçekleşmeyen kıyamet başlangıcı öngörüsünün bir sonraki yüzyıla transfer ettirilmesinden kaynaklanmaktadır. Risalenin muhtevası Muḥyiddīn İbnu’l-ʿArabī ve Celāluddīn es-Suyūṭī gibi Osmanlı’daki mehdīlik literatürüne fazlaca etkide bulunmuş iki ismin görüşlerinin bir terkibi üzerine kuruludur. Makalede önce Aḥmed b. Ḥayder’in hayatı ve risalenin ona aidiyeti ele alınmış, ardından da risale satır aralarına yansıyan bilgiler özelinde muhteva analizine tabi tutulmuştur. Risalenin Arapça harfleriyle dizilmiş versiyonu, tercümesi ve orijinal halinin görsel imajı ek olarak sunulmuştur.https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3373795osmanlıaḥmed b. ḥayder el-ḥarīrīmehdīlikcifres-suyūṭīi̇bnu’l-ʿarabīel-bisṭāmī.ottomanaḥmad b. ḥaydar al-ḥarīrīmahdismjifral-suyūṭīibn al-ʿarabīal-bisṭāmī. |
| spellingShingle | Mehmet Kalaycı Eyüp Öztürk Bir 11./17. Yüzyıl Aliminin Ahir Zaman Beklentisi: Aḥmed b. Ḥayder el-Ḥarīrī (ö. 1078/1668) ve Mehdīlik Risalesi Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi osmanlı aḥmed b. ḥayder el-ḥarīrī mehdīlik cifr es-suyūṭī i̇bnu’l-ʿarabī el-bisṭāmī. ottoman aḥmad b. ḥaydar al-ḥarīrī mahdism jifr al-suyūṭī ibn al-ʿarabī al-bisṭāmī. |
| title | Bir 11./17. Yüzyıl Aliminin Ahir Zaman Beklentisi: Aḥmed b. Ḥayder el-Ḥarīrī (ö. 1078/1668) ve Mehdīlik Risalesi |
| title_full | Bir 11./17. Yüzyıl Aliminin Ahir Zaman Beklentisi: Aḥmed b. Ḥayder el-Ḥarīrī (ö. 1078/1668) ve Mehdīlik Risalesi |
| title_fullStr | Bir 11./17. Yüzyıl Aliminin Ahir Zaman Beklentisi: Aḥmed b. Ḥayder el-Ḥarīrī (ö. 1078/1668) ve Mehdīlik Risalesi |
| title_full_unstemmed | Bir 11./17. Yüzyıl Aliminin Ahir Zaman Beklentisi: Aḥmed b. Ḥayder el-Ḥarīrī (ö. 1078/1668) ve Mehdīlik Risalesi |
| title_short | Bir 11./17. Yüzyıl Aliminin Ahir Zaman Beklentisi: Aḥmed b. Ḥayder el-Ḥarīrī (ö. 1078/1668) ve Mehdīlik Risalesi |
| title_sort | bir 11 17 yuzyil aliminin ahir zaman beklentisi ahmed b hayder el hariri o 1078 1668 ve mehdilik risalesi |
| topic | osmanlı aḥmed b. ḥayder el-ḥarīrī mehdīlik cifr es-suyūṭī i̇bnu’l-ʿarabī el-bisṭāmī. ottoman aḥmad b. ḥaydar al-ḥarīrī mahdism jifr al-suyūṭī ibn al-ʿarabī al-bisṭāmī. |
| url | https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3373795 |
| work_keys_str_mv | AT mehmetkalaycı bir1117yuzyılalimininahirzamanbeklentisiahmedbhayderelharirio10781668vemehdilikrisalesi AT eyupozturk bir1117yuzyılalimininahirzamanbeklentisiahmedbhayderelharirio10781668vemehdilikrisalesi |