Hacı Bayram Veli'nin Tarikatı ve Tarikat Silsilesi: Hacı Bayram Veli'nin Tarikatı ve Silsilesinde Oluşan Belirsizlik
Osmanlı Devleti siyasi sınırları içerisinde Erdebil tekkesi ekseninde iki farklı erkan ve faaliyet yürütüldü. Bunlardan bir tanesi Somuncu Baba / Şeyh Hamid Veli (ö. 1412), Hacı Bayram Veli (ö. 1430) ve Yusuf Hakiki Baba (ö. 1488) tarafından takip edilen Erdebil Tekkesinin geleneksel usul ve erkanı...
Saved in:
| Main Authors: | , , , |
|---|---|
| Format: | Article |
| Language: | English |
| Published: |
Ahmet Taşğın
2022-05-01
|
| Series: | Edeb Erkan |
| Subjects: | |
| Online Access: | https://edeberkan.com/dergi/article/view/1 |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| _version_ | 1850041437217882112 |
|---|---|
| author | Ahmet Taşğın Hakkı Taşğın Aykut Can Tuğcu Fatih Güntay Himoğlu |
| author_facet | Ahmet Taşğın Hakkı Taşğın Aykut Can Tuğcu Fatih Güntay Himoğlu |
| author_sort | Ahmet Taşğın |
| collection | DOAJ |
| description | Osmanlı Devleti siyasi sınırları içerisinde Erdebil tekkesi ekseninde iki farklı erkan ve faaliyet yürütüldü. Bunlardan bir tanesi Somuncu Baba / Şeyh Hamid Veli (ö. 1412), Hacı Bayram Veli (ö. 1430) ve Yusuf Hakiki Baba (ö. 1488) tarafından takip edilen Erdebil Tekkesinin geleneksel usul ve erkanı idi. Diğeri ise Şeyh Cüneyt ile görünen siyasi, ideolojik programını meşru kıldığı yeni usul ve erkandı. Her iki usul ve erkan, aynı zaman ve mekânda Erdebil Tekkesi halife ve müritlerinin bulunduğu bütün tekkelerde yürüdü ve yeni uygulamaya konulmaya çalışılan erkan, her iki erkanı sürdürenler arasında anlaşmazlık ve mücadeleye neden oldu. Aşamalı olarak Şeyh Cüneyt (ö. 1460), Şeyh Haydar (ö. 1488) ve Şah İsmail (ö. 1524) tarafından Erdebil Tekkesinin kadimden devam eden erkan, usul ve kisvesini değiştirerek geçmiş ve geçmişle bağlantılı uzantılarından kurtulmaya çalıştı. Erdebil Tekkesinin farklı programı giderek Şeyh Cüneyt ile genişledi ve Şeyh Cüneyt ardından Şeyh Haydar ve oğlu Şah İsmail ile tekke, müstakil bir devlete dönüştü. Diğer yandan Erdebil Tekkesi, Somuncu Baba / Şeyh Hamid Veli, Hacı Bayram Veli ve ardıllarından sonra birden fazla tarikat adıyla faaliyete başladı ve bu tarikatların temsil ettiği erkanın parçası oldu. Bu çatışma ve mücadele neticesinde farklı iki anlayış ortaya çıktığında Erdebil Tekkesine bağlı topluluklar, kendi içerisinde iki ana usul ve erkan arasında kaldı. Şeyh Haydar döneminde ortaya çıkan Kızıl Taç ile Erdebil Tekkesinin kisvesi yeni dilim ve renkleriyle yeni erkanı uygulayanların alameti farikası olurken kadimden devam eden erkanı sürdürenlerden de farklılaştırdıkları hususlardan bir tanesi olmuştu.
Anahtar Kelimeler: Hacı Bayram Veli, Somuncu Baba, Şeyh Hamid Veli, Yusuf Hakiki, Şeyh Cüneyt, Şeyh Haydar, Tac, Kızılbaş. |
| format | Article |
| id | doaj-art-60b81ca8d191493ebbd23c33a3f894c8 |
| institution | DOAJ |
| issn | 2980-1567 2980-1095 |
| language | English |
| publishDate | 2022-05-01 |
| publisher | Ahmet Taşğın |
| record_format | Article |
| series | Edeb Erkan |
| spelling | doaj-art-60b81ca8d191493ebbd23c33a3f894c82025-08-20T02:55:46ZengAhmet TaşğınEdeb Erkan2980-15672980-10952022-05-01110.59402/EE0012022051Hacı Bayram Veli'nin Tarikatı ve Tarikat Silsilesi: Hacı Bayram Veli'nin Tarikatı ve Silsilesinde Oluşan BelirsizlikAhmet Taşğın0https://orcid.org/0000-0002-2751-9924Hakkı Taşğınhttps://orcid.org/0000-0002-1454-6667Aykut Can Tuğcuhttps://orcid.org/0000-0002-4426-5057Fatih Güntay Himoğluhttps://orcid.org/0000-0001-9721-6251Sorumlu Yazar / https://ror.org/05mskc574Osmanlı Devleti siyasi sınırları içerisinde Erdebil tekkesi ekseninde iki farklı erkan ve faaliyet yürütüldü. Bunlardan bir tanesi Somuncu Baba / Şeyh Hamid Veli (ö. 1412), Hacı Bayram Veli (ö. 1430) ve Yusuf Hakiki Baba (ö. 1488) tarafından takip edilen Erdebil Tekkesinin geleneksel usul ve erkanı idi. Diğeri ise Şeyh Cüneyt ile görünen siyasi, ideolojik programını meşru kıldığı yeni usul ve erkandı. Her iki usul ve erkan, aynı zaman ve mekânda Erdebil Tekkesi halife ve müritlerinin bulunduğu bütün tekkelerde yürüdü ve yeni uygulamaya konulmaya çalışılan erkan, her iki erkanı sürdürenler arasında anlaşmazlık ve mücadeleye neden oldu. Aşamalı olarak Şeyh Cüneyt (ö. 1460), Şeyh Haydar (ö. 1488) ve Şah İsmail (ö. 1524) tarafından Erdebil Tekkesinin kadimden devam eden erkan, usul ve kisvesini değiştirerek geçmiş ve geçmişle bağlantılı uzantılarından kurtulmaya çalıştı. Erdebil Tekkesinin farklı programı giderek Şeyh Cüneyt ile genişledi ve Şeyh Cüneyt ardından Şeyh Haydar ve oğlu Şah İsmail ile tekke, müstakil bir devlete dönüştü. Diğer yandan Erdebil Tekkesi, Somuncu Baba / Şeyh Hamid Veli, Hacı Bayram Veli ve ardıllarından sonra birden fazla tarikat adıyla faaliyete başladı ve bu tarikatların temsil ettiği erkanın parçası oldu. Bu çatışma ve mücadele neticesinde farklı iki anlayış ortaya çıktığında Erdebil Tekkesine bağlı topluluklar, kendi içerisinde iki ana usul ve erkan arasında kaldı. Şeyh Haydar döneminde ortaya çıkan Kızıl Taç ile Erdebil Tekkesinin kisvesi yeni dilim ve renkleriyle yeni erkanı uygulayanların alameti farikası olurken kadimden devam eden erkanı sürdürenlerden de farklılaştırdıkları hususlardan bir tanesi olmuştu. Anahtar Kelimeler: Hacı Bayram Veli, Somuncu Baba, Şeyh Hamid Veli, Yusuf Hakiki, Şeyh Cüneyt, Şeyh Haydar, Tac, Kızılbaş.https://edeberkan.com/dergi/article/view/1hacı bayram veli, somuncu baba, şeyh hamid veli, yusuf hakiki, şeyh cüneyt, şeyh haydar, tac, kızılbaş. |
| spellingShingle | Ahmet Taşğın Hakkı Taşğın Aykut Can Tuğcu Fatih Güntay Himoğlu Hacı Bayram Veli'nin Tarikatı ve Tarikat Silsilesi: Hacı Bayram Veli'nin Tarikatı ve Silsilesinde Oluşan Belirsizlik Edeb Erkan hacı bayram veli, somuncu baba, şeyh hamid veli, yusuf hakiki, şeyh cüneyt, şeyh haydar, tac, kızılbaş. |
| title | Hacı Bayram Veli'nin Tarikatı ve Tarikat Silsilesi: Hacı Bayram Veli'nin Tarikatı ve Silsilesinde Oluşan Belirsizlik |
| title_full | Hacı Bayram Veli'nin Tarikatı ve Tarikat Silsilesi: Hacı Bayram Veli'nin Tarikatı ve Silsilesinde Oluşan Belirsizlik |
| title_fullStr | Hacı Bayram Veli'nin Tarikatı ve Tarikat Silsilesi: Hacı Bayram Veli'nin Tarikatı ve Silsilesinde Oluşan Belirsizlik |
| title_full_unstemmed | Hacı Bayram Veli'nin Tarikatı ve Tarikat Silsilesi: Hacı Bayram Veli'nin Tarikatı ve Silsilesinde Oluşan Belirsizlik |
| title_short | Hacı Bayram Veli'nin Tarikatı ve Tarikat Silsilesi: Hacı Bayram Veli'nin Tarikatı ve Silsilesinde Oluşan Belirsizlik |
| title_sort | haci bayram veli nin tarikati ve tarikat silsilesi haci bayram veli nin tarikati ve silsilesinde olusan belirsizlik |
| topic | hacı bayram veli, somuncu baba, şeyh hamid veli, yusuf hakiki, şeyh cüneyt, şeyh haydar, tac, kızılbaş. |
| url | https://edeberkan.com/dergi/article/view/1 |
| work_keys_str_mv | AT ahmettasgın hacıbayramvelinintarikatıvetarikatsilsilesihacıbayramvelinintarikatıvesilsilesindeolusanbelirsizlik AT hakkıtasgın hacıbayramvelinintarikatıvetarikatsilsilesihacıbayramvelinintarikatıvesilsilesindeolusanbelirsizlik AT aykutcantugcu hacıbayramvelinintarikatıvetarikatsilsilesihacıbayramvelinintarikatıvesilsilesindeolusanbelirsizlik AT fatihguntayhimoglu hacıbayramvelinintarikatıvetarikatsilsilesihacıbayramvelinintarikatıvesilsilesindeolusanbelirsizlik |