1732 ve 1777 Yıllarına Ait Tımar ve Zeamet Kanunları
Osmanlı Devleti’nin ziraî, iktisadî, askerî ve idarî yapısına etki eden tımar sisteminin kuruluşu, devletin kuruluş yıllarına kadar geriye gitse de sistemin mükemmel işleyişi ancak 16. yüzyıl sonlarına kadar devam etmiştir. Devlet, sahip olduğu toprakların büyük kısmında uyguladığı bu sistem ile ver...
Saved in:
| Main Author: | |
|---|---|
| Format: | Article |
| Language: | Turkish |
| Published: |
Türk Tarih Kurumu
2024-12-01
|
| Series: | Belgeler |
| Subjects: | |
| Online Access: | https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4470224 |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| _version_ | 1849415618014478336 |
|---|---|
| author | Ertan Gökmen |
| author_facet | Ertan Gökmen |
| author_sort | Ertan Gökmen |
| collection | DOAJ |
| description | Osmanlı Devleti’nin ziraî, iktisadî, askerî ve idarî yapısına etki eden tımar sisteminin kuruluşu, devletin kuruluş yıllarına kadar geriye gitse de sistemin mükemmel işleyişi ancak 16. yüzyıl sonlarına kadar devam etmiştir. Devlet, sahip olduğu toprakların büyük kısmında uyguladığı bu sistem ile vergilerini toplamış, askerî birlikler oluşturmuş, bu birliklerle fetihler yapmış ve sınırlarını genişletmiştir. Ne var ki bu sistem ateşli silahların savaşlarda kullanılmaya başlaması, savaşların uzun sürmesi, paranın değer kaybetmesi gibi birçok nedenle bozulmaya başlamıştır. Bu bozulmanın nedenlerine ve sistemin nasıl düzeltilebileceğine dair 17. yüzyılda bazı kitap ve risaleler yazılmıştır. Devlet, tımar arazilerinin gelirlerinden hakkıyla istifade edemediğini görünce dirlikleri hazineye dahil edip mukataa olarak iltizama vermeye ve gelirlerini toplamaya başlamıştır. 18. yüzyıla ait tımar yoklama kayıtlarının ve tımar sistemine dair birtakım kanun ve nizamnamelerin yayınlanmış olması, tımar sisteminin Anadolu’da ve Rumeli’de tam olarak ortadan kalkmadığını göstermektedir. Sistemde görülen bozuklukları düzeltmeye yönelik 1791 ve 1792 yıllarında çıkarılan iki kanun mevcut olup bunlar tam metin olarak yayınlanmıştır. Ele aldığımız bu çalışmada ise 1732 ve 1777 yıllarında tımar ve zeamete dair yayınlanan kanunların muhtevalarına değinilmiş ve bu kanunların tam metinleri verilmiştir. Bunun yanında 1732, 1777, 1791 ve 1792 yıllarında tımar sistemi ile ilgili çıkarılan kanunların birbirine benzeyen ve birbirinden ayrılan yönleri üzerinde durulmuştur. Çıkarılan dört kanunnamede bazı farklılıklar bulunsa da bunların büyük oranda birbirine benzediği görülmüştür. Alaybeylerinin ehil, doğru, dirayetli, askerin işlerini bilen ve yürütebilecek kişiler arasından seçilmesi kanunlarda üzerinde durulan hususlar arasındadır. Bunun yanında alaybeylerinden, hak eden kişiler için eski kanunlara riayet ederek arzlar yapması beklenmektedir. Tımarlı sipahilerden ise sefer zamanında alaybeyi bayrağı altında, barış zamanında ise tımarlarında bulunmaları isteniyordu. |
| format | Article |
| id | doaj-art-5eaa85e05c824078a96af2c9906fa6d4 |
| institution | Kabale University |
| issn | 0041-4247 |
| language | Turkish |
| publishDate | 2024-12-01 |
| publisher | Türk Tarih Kurumu |
| record_format | Article |
| series | Belgeler |
| spelling | doaj-art-5eaa85e05c824078a96af2c9906fa6d42025-08-20T03:33:27ZturTürk Tarih KurumuBelgeler0041-42472024-12-014413210.37879/belgeler.2024.23118821732 ve 1777 Yıllarına Ait Tımar ve Zeamet KanunlarıErtan Gökmen0https://orcid.org/0000-0001-9189-9960MANİSA CELÂL BAYAR ÜNİVERSİTESİOsmanlı Devleti’nin ziraî, iktisadî, askerî ve idarî yapısına etki eden tımar sisteminin kuruluşu, devletin kuruluş yıllarına kadar geriye gitse de sistemin mükemmel işleyişi ancak 16. yüzyıl sonlarına kadar devam etmiştir. Devlet, sahip olduğu toprakların büyük kısmında uyguladığı bu sistem ile vergilerini toplamış, askerî birlikler oluşturmuş, bu birliklerle fetihler yapmış ve sınırlarını genişletmiştir. Ne var ki bu sistem ateşli silahların savaşlarda kullanılmaya başlaması, savaşların uzun sürmesi, paranın değer kaybetmesi gibi birçok nedenle bozulmaya başlamıştır. Bu bozulmanın nedenlerine ve sistemin nasıl düzeltilebileceğine dair 17. yüzyılda bazı kitap ve risaleler yazılmıştır. Devlet, tımar arazilerinin gelirlerinden hakkıyla istifade edemediğini görünce dirlikleri hazineye dahil edip mukataa olarak iltizama vermeye ve gelirlerini toplamaya başlamıştır. 18. yüzyıla ait tımar yoklama kayıtlarının ve tımar sistemine dair birtakım kanun ve nizamnamelerin yayınlanmış olması, tımar sisteminin Anadolu’da ve Rumeli’de tam olarak ortadan kalkmadığını göstermektedir. Sistemde görülen bozuklukları düzeltmeye yönelik 1791 ve 1792 yıllarında çıkarılan iki kanun mevcut olup bunlar tam metin olarak yayınlanmıştır. Ele aldığımız bu çalışmada ise 1732 ve 1777 yıllarında tımar ve zeamete dair yayınlanan kanunların muhtevalarına değinilmiş ve bu kanunların tam metinleri verilmiştir. Bunun yanında 1732, 1777, 1791 ve 1792 yıllarında tımar sistemi ile ilgili çıkarılan kanunların birbirine benzeyen ve birbirinden ayrılan yönleri üzerinde durulmuştur. Çıkarılan dört kanunnamede bazı farklılıklar bulunsa da bunların büyük oranda birbirine benzediği görülmüştür. Alaybeylerinin ehil, doğru, dirayetli, askerin işlerini bilen ve yürütebilecek kişiler arasından seçilmesi kanunlarda üzerinde durulan hususlar arasındadır. Bunun yanında alaybeylerinden, hak eden kişiler için eski kanunlara riayet ederek arzlar yapması beklenmektedir. Tımarlı sipahilerden ise sefer zamanında alaybeyi bayrağı altında, barış zamanında ise tımarlarında bulunmaları isteniyordu.https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4470224ottomanpronoialarge fiefdirlikosmanlıtımarzeameteyalet askeridirlik |
| spellingShingle | Ertan Gökmen 1732 ve 1777 Yıllarına Ait Tımar ve Zeamet Kanunları Belgeler ottoman pronoia large fief dirlik osmanlı tımar zeamet eyalet askeri dirlik |
| title | 1732 ve 1777 Yıllarına Ait Tımar ve Zeamet Kanunları |
| title_full | 1732 ve 1777 Yıllarına Ait Tımar ve Zeamet Kanunları |
| title_fullStr | 1732 ve 1777 Yıllarına Ait Tımar ve Zeamet Kanunları |
| title_full_unstemmed | 1732 ve 1777 Yıllarına Ait Tımar ve Zeamet Kanunları |
| title_short | 1732 ve 1777 Yıllarına Ait Tımar ve Zeamet Kanunları |
| title_sort | 1732 ve 1777 yillarina ait timar ve zeamet kanunlari |
| topic | ottoman pronoia large fief dirlik osmanlı tımar zeamet eyalet askeri dirlik |
| url | https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4470224 |
| work_keys_str_mv | AT ertangokmen 1732ve1777yıllarınaaittımarvezeametkanunları |