Gasp Edilen Mallardaki Değer Değişiminin İslâm Hukukuna Göre Tazmini
Gasp, başkasının hakkına hukuka aykırı bir şekilde alenen el koymaktır. Gasp fiilinin hükmü; gasp edilen malın aynısı gibi duruyorsa iade edilmesi, herhangi bir zarara uğradı ise zararın giderilmesi olarak iade ve tazmindir. İadeye yönelik hüküm literatürde belirlilik arz ederken tazmine ilişkin yük...
Saved in:
| Main Author: | |
|---|---|
| Format: | Article |
| Language: | Arabic |
| Published: |
University of Afyon Kocatepe
2025-06-01
|
| Series: | Kocatepe İslami İlimler Dergisi |
| Subjects: | |
| Online Access: | https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4483639 |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| _version_ | 1849329092696997888 |
|---|---|
| author | Oğuzhan Kundak |
| author_facet | Oğuzhan Kundak |
| author_sort | Oğuzhan Kundak |
| collection | DOAJ |
| description | Gasp, başkasının hakkına hukuka aykırı bir şekilde alenen el koymaktır. Gasp fiilinin hükmü; gasp edilen malın aynısı gibi duruyorsa iade edilmesi, herhangi bir zarara uğradı ise zararın giderilmesi olarak iade ve tazmindir. İadeye yönelik hüküm literatürde belirlilik arz ederken tazmine ilişkin yükümlülükler ve sorumluluklar tartışmalıdır. Bu makalede gasp edilen malın herhangi bir şekilde değer değişimine uğraması halinde tazminin keyfiyeti İslâm hukukuna göre incelenmiştir. Hanefî, Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî literatürüne ait ilk, orta ve son dönemi temsil eden belirli kaynaklarda gasp edilen malın tazminine dair yaklaşımlar araştırılmış ve başta ribevî mallardan sayılan paralar olmak üzere değer değişiminde ortaya çıkan zararın izâlesi çerçevesinde tazminin keyfiyetine yönelik değerlendirmelerde bulunulmuştur. Bu kapsamda altın ve gümüş gibi hilkaten/mal paralardaki değer değişimine şaz olan bazı görüşler hariç genellikle itibar olunmazken; felsler gibi ıstılahî paralarda genel olmasa bile müftâbih görüş olarak değer değişimine itibar edildiği görülmüştür. Gâsıbın fiili sebebiyle mağsûbun aynında ortaya çıkan bütün noksanlıkların tüm mezheplerde tazmin edildiği, ziyadelerin ise Hanefî ve Mâlikîlerde gâsıbın teaddîsi hariç tazmin kapsamına alınmadığı, Şâfiî ve Hanbelîlerde ise her şekilde tazmin edildiği gözlemlenmiştir. Bununla birlikte Hanefîlerde Ebû Yûsuf’un ve başta İmam Şâfiî olmak üzere Şafiîlerin gasp edilen ribevî mallardaki aynın noksana uğramasında tazmine mahsus faizin tahakkuk etmeyeceği yaklaşımında oldukları tespit edilmiştir. İlgili görüşün günümüz enflasyonist ekonomilerinde itibarî para varlıklarının gasp edilmesi ve gasp diye nitelendirilebileceği tespit edilen temerrüt hallerinde enflasyonun sebep olduğu değer kaybının nominal değere değil de reel değere/enflasyon farkına/kıymete itibar edilerek tazmin edilmesinde önemli bir delil niteliği taşıdığı sonucuna varılmıştır. |
| format | Article |
| id | doaj-art-5e44dd6928be4b61b52c65703dfd1e1f |
| institution | Kabale University |
| issn | 2757-8399 |
| language | Arabic |
| publishDate | 2025-06-01 |
| publisher | University of Afyon Kocatepe |
| record_format | Article |
| series | Kocatepe İslami İlimler Dergisi |
| spelling | doaj-art-5e44dd6928be4b61b52c65703dfd1e1f2025-08-20T03:47:21ZaraUniversity of Afyon KocatepeKocatepe İslami İlimler Dergisi2757-83992025-06-0181678310.52637/kiid.161120131Gasp Edilen Mallardaki Değer Değişiminin İslâm Hukukuna Göre TazminiOğuzhan Kundak0https://orcid.org/0000-0002-0917-5187MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ, İLAHİYAT FAKÜLTESİGasp, başkasının hakkına hukuka aykırı bir şekilde alenen el koymaktır. Gasp fiilinin hükmü; gasp edilen malın aynısı gibi duruyorsa iade edilmesi, herhangi bir zarara uğradı ise zararın giderilmesi olarak iade ve tazmindir. İadeye yönelik hüküm literatürde belirlilik arz ederken tazmine ilişkin yükümlülükler ve sorumluluklar tartışmalıdır. Bu makalede gasp edilen malın herhangi bir şekilde değer değişimine uğraması halinde tazminin keyfiyeti İslâm hukukuna göre incelenmiştir. Hanefî, Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî literatürüne ait ilk, orta ve son dönemi temsil eden belirli kaynaklarda gasp edilen malın tazminine dair yaklaşımlar araştırılmış ve başta ribevî mallardan sayılan paralar olmak üzere değer değişiminde ortaya çıkan zararın izâlesi çerçevesinde tazminin keyfiyetine yönelik değerlendirmelerde bulunulmuştur. Bu kapsamda altın ve gümüş gibi hilkaten/mal paralardaki değer değişimine şaz olan bazı görüşler hariç genellikle itibar olunmazken; felsler gibi ıstılahî paralarda genel olmasa bile müftâbih görüş olarak değer değişimine itibar edildiği görülmüştür. Gâsıbın fiili sebebiyle mağsûbun aynında ortaya çıkan bütün noksanlıkların tüm mezheplerde tazmin edildiği, ziyadelerin ise Hanefî ve Mâlikîlerde gâsıbın teaddîsi hariç tazmin kapsamına alınmadığı, Şâfiî ve Hanbelîlerde ise her şekilde tazmin edildiği gözlemlenmiştir. Bununla birlikte Hanefîlerde Ebû Yûsuf’un ve başta İmam Şâfiî olmak üzere Şafiîlerin gasp edilen ribevî mallardaki aynın noksana uğramasında tazmine mahsus faizin tahakkuk etmeyeceği yaklaşımında oldukları tespit edilmiştir. İlgili görüşün günümüz enflasyonist ekonomilerinde itibarî para varlıklarının gasp edilmesi ve gasp diye nitelendirilebileceği tespit edilen temerrüt hallerinde enflasyonun sebep olduğu değer kaybının nominal değere değil de reel değere/enflasyon farkına/kıymete itibar edilerek tazmin edilmesinde önemli bir delil niteliği taşıdığı sonucuna varılmıştır.https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4483639islamic lawislamic economyextortionmoneyinterestinflationdefaulti̇slâm hukukui̇slâm ekonomisigaspparafaizenflasyontemerrüt |
| spellingShingle | Oğuzhan Kundak Gasp Edilen Mallardaki Değer Değişiminin İslâm Hukukuna Göre Tazmini Kocatepe İslami İlimler Dergisi islamic law islamic economy extortion money interest inflation default i̇slâm hukuku i̇slâm ekonomisi gasp para faiz enflasyon temerrüt |
| title | Gasp Edilen Mallardaki Değer Değişiminin İslâm Hukukuna Göre Tazmini |
| title_full | Gasp Edilen Mallardaki Değer Değişiminin İslâm Hukukuna Göre Tazmini |
| title_fullStr | Gasp Edilen Mallardaki Değer Değişiminin İslâm Hukukuna Göre Tazmini |
| title_full_unstemmed | Gasp Edilen Mallardaki Değer Değişiminin İslâm Hukukuna Göre Tazmini |
| title_short | Gasp Edilen Mallardaki Değer Değişiminin İslâm Hukukuna Göre Tazmini |
| title_sort | gasp edilen mallardaki deger degisiminin islam hukukuna gore tazmini |
| topic | islamic law islamic economy extortion money interest inflation default i̇slâm hukuku i̇slâm ekonomisi gasp para faiz enflasyon temerrüt |
| url | https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4483639 |
| work_keys_str_mv | AT oguzhankundak gaspedilenmallardakidegerdegisimininislamhukukunagoretazmini |