GAZZÂLİ'DE BİLGİNİN MAHİYETİ SORUNU
İslamdüşünce tarihinde İbn Sina’dan sonraki süreçte kavramsal-teorik düzlemde gerçekleşendeğişim ve dönüşümün izini süren çalışmalarda bir şekilde Gazzâlî’ye (ö.505/1111) atıf yapılması kaçınılmazdır. Gazzâlî’nin Meşşâî felsefeye yönelikmeydan okumasının varlık (ontoloji), insan (psikoloji) ve bilgi...
Saved in:
| Main Author: | |
|---|---|
| Format: | Article |
| Language: | English |
| Published: |
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi
2018-06-01
|
| Series: | İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi |
| Subjects: | |
| Online Access: | https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/598175 |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| _version_ | 1850033076931919872 |
|---|---|
| author | Murat Kaş |
| author_facet | Murat Kaş |
| author_sort | Murat Kaş |
| collection | DOAJ |
| description | İslamdüşünce tarihinde İbn Sina’dan sonraki süreçte kavramsal-teorik düzlemde gerçekleşendeğişim ve dönüşümün izini süren çalışmalarda bir şekilde Gazzâlî’ye (ö.505/1111) atıf yapılması kaçınılmazdır. Gazzâlî’nin Meşşâî felsefeye yönelikmeydan okumasının varlık (ontoloji), insan (psikoloji) ve bilgi (epistemoloji) açısındanmüteahhirîn dönemi kelam düşüncesine miras bıraktığı üç önemli tartışma konusuvardır: Nedensellik, soyut nefs ve zihnî varlık. Soyut nefs görüşünün kelamdüşüncesinin bir parçası haline gelmesi, bilgi teorisinin de doğal olarak bu değişimdenpayını alıp almadığı sorusunu akla getirmektedir. Gazzâlî’nin, nefsteorisindeki dönüşümü bilgi teorisine taşıyıp taşımadığı sorusunu eksene alanbu makale iki iddiayı temellendirme amacı taşımaktadır: ı. Nefsin mücerred bircevher olduğu fikrini kabul eden Gazzâlî’nin düşüncesini, salt kavramsalçerçeveyi dikkate alarak teknik anlamda zihnî varlığa referansla sorgulamak mümkündeğildir. ıı. Bilginin tanımı söz konusu olduğunda, Gazzâlî’nin kullandığıkavramlar onun mana (misal) teorisini kabule yakın durduğu izlenimini vermektedir.Diğer taraftan bilginin zatî cins ve faslı içeren bir tanımını yapmanın çok zorolduğu görüşünü benimsemesi itibarıyla Gazzâlî, bilgiyi bir tür ‘inkişaf’olarak gören yaklaşımı tercih etmektedir. Bu bağlamda önce Gazzâlî’nin soyutnefs teorisiyle ilgili tavrı ortaya konulacak, ardından bilgi ve tümellersorunu bağlamında söz konusu iddialar temellendirilecektir. |
| format | Article |
| id | doaj-art-5d99209153e044a6bc4bff1905907c13 |
| institution | DOAJ |
| issn | 2149-0872 |
| language | English |
| publishDate | 2018-06-01 |
| publisher | Kütahya Dumlupınar Üniversitesi |
| record_format | Article |
| series | İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi |
| spelling | doaj-art-5d99209153e044a6bc4bff1905907c132025-08-20T02:58:21ZengKütahya Dumlupınar Üniversitesiİslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi2149-08722018-06-013152810.20486/imad.43458996GAZZÂLİ'DE BİLGİNİN MAHİYETİ SORUNUMurat Kaş0Dumlupınar Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi, Kelam Bilim Dalı, Kütahya, Türkiyeİslamdüşünce tarihinde İbn Sina’dan sonraki süreçte kavramsal-teorik düzlemde gerçekleşendeğişim ve dönüşümün izini süren çalışmalarda bir şekilde Gazzâlî’ye (ö.505/1111) atıf yapılması kaçınılmazdır. Gazzâlî’nin Meşşâî felsefeye yönelikmeydan okumasının varlık (ontoloji), insan (psikoloji) ve bilgi (epistemoloji) açısındanmüteahhirîn dönemi kelam düşüncesine miras bıraktığı üç önemli tartışma konusuvardır: Nedensellik, soyut nefs ve zihnî varlık. Soyut nefs görüşünün kelamdüşüncesinin bir parçası haline gelmesi, bilgi teorisinin de doğal olarak bu değişimdenpayını alıp almadığı sorusunu akla getirmektedir. Gazzâlî’nin, nefsteorisindeki dönüşümü bilgi teorisine taşıyıp taşımadığı sorusunu eksene alanbu makale iki iddiayı temellendirme amacı taşımaktadır: ı. Nefsin mücerred bircevher olduğu fikrini kabul eden Gazzâlî’nin düşüncesini, salt kavramsalçerçeveyi dikkate alarak teknik anlamda zihnî varlığa referansla sorgulamak mümkündeğildir. ıı. Bilginin tanımı söz konusu olduğunda, Gazzâlî’nin kullandığıkavramlar onun mana (misal) teorisini kabule yakın durduğu izlenimini vermektedir.Diğer taraftan bilginin zatî cins ve faslı içeren bir tanımını yapmanın çok zorolduğu görüşünü benimsemesi itibarıyla Gazzâlî, bilgiyi bir tür ‘inkişaf’olarak gören yaklaşımı tercih etmektedir. Bu bağlamda önce Gazzâlî’nin soyutnefs teorisiyle ilgili tavrı ortaya konulacak, ardından bilgi ve tümellersorunu bağlamında söz konusu iddialar temellendirilecektir.https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/598175gazzâlînefsbilgitümellerzihni varlıkal-ghazalîsoulknowledgeuniversalsmental existence |
| spellingShingle | Murat Kaş GAZZÂLİ'DE BİLGİNİN MAHİYETİ SORUNU İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi gazzâlî nefs bilgi tümeller zihni varlık al-ghazalî soul knowledge universals mental existence |
| title | GAZZÂLİ'DE BİLGİNİN MAHİYETİ SORUNU |
| title_full | GAZZÂLİ'DE BİLGİNİN MAHİYETİ SORUNU |
| title_fullStr | GAZZÂLİ'DE BİLGİNİN MAHİYETİ SORUNU |
| title_full_unstemmed | GAZZÂLİ'DE BİLGİNİN MAHİYETİ SORUNU |
| title_short | GAZZÂLİ'DE BİLGİNİN MAHİYETİ SORUNU |
| title_sort | gazzali de bilginin mahiyeti sorunu |
| topic | gazzâlî nefs bilgi tümeller zihni varlık al-ghazalî soul knowledge universals mental existence |
| url | https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/598175 |
| work_keys_str_mv | AT muratkas gazzalidebilgininmahiyetisorunu |