HOCA İSHAK EFENDİ’NİN RİSALELERİNE KARŞI YAZILAN BEKTAŞÎ REDDİYELERİ
Bir dinin mensuplarının o dine ait farklı mezheplerin veya başka bir dinin tutarsızlıklarınıçürütmek gayesiyle eserler kaleme almasını ifade eden reddiye, tarihsel süreçte Müslümanlar,Hıristiyanlar ve Yahudiler arasında sıkça başvurulan bir eleştiri ve kendi inancının doğruolduğunu ortaya koyma yönt...
Saved in:
| Main Author: | |
|---|---|
| Format: | Article |
| Language: | deu |
| Published: |
Ankara Haci Bayram Veli University
2025-03-01
|
| Series: | Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi |
| Subjects: | |
| Online Access: | https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4450050 |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| _version_ | 1850206767361818624 |
|---|---|
| author | Serap Taştekin |
| author_facet | Serap Taştekin |
| author_sort | Serap Taştekin |
| collection | DOAJ |
| description | Bir dinin mensuplarının o dine ait farklı mezheplerin veya başka bir dinin tutarsızlıklarınıçürütmek gayesiyle eserler kaleme almasını ifade eden reddiye, tarihsel süreçte Müslümanlar,Hıristiyanlar ve Yahudiler arasında sıkça başvurulan bir eleştiri ve kendi inancının doğruolduğunu ortaya koyma yöntemi olmuştur. İslam tarihinde Hıristiyanlığa ve Yahudiliğe olduğugibi; mezhepler arasında da kendi görüşlerini doğrulamak, diğerini çürütmek için yazılanreddiyeler mevcuttur. Osmanlı Devleti’nde Yeniçeri Ocağı kapatıldıktan sonra takibata uğrayanBektaşiler lehine 19. yüzyılın ikinci yarısında oluşan ılımlı atmosfere karşı reaksiyon geliştirenbazı Sünnî alimlerin bu yaklaşımı, zaman zaman Bektaşiliği Hurûfilik ile bağdaştıracak kadarileri gitmiştir. Harputlu Hoca İshak Efendi’nin, Hurûfiliğin temel kaynağı olan Cavidannâme’nin1871 yılında tercüme edilip yayınlanmasına tepki olarak yazarken Bektaşileri de bu inançsistemine bağlı olmakla itham ettiği görüşleri, bu ılımlı ortamın bozulmasını istemeyenBektaşiler tarafından reddedilmiştir. Bu çalışmada Hoca İshak Efendi’nin Kâşifü’l Esrâr veDâfi’u’l Eşrâr ve İzahü’l Esrar risalelerine Bektaşî kanadından reddiye olarak kaleme alınanMehmet Ali Hilmi Dedebaba’nın Kâşifu’l-Esrâr Reddiyesi, Ahmet Rıfat Efendi’nin Miratu’l-Mekâsıd fı Defi’l-Mefâsid ve Ahmet Rıfkı’nın Bektaşî Sırrı adlı eserleri değerlendirilmiştir.Mehmet Ali Hilmi Dedebaba, Ahmet Rıfat ve Ahmet Rıfkı, reddiyelerinin merkeziniBektaşîliğin Hurûfilikle ilgili olmadığını ispatlamak üzerine kurmuş, hatta Sünniliğe yakınolduklarını ortaya koyan pek çok argüman geliştirmişlerdir. Bektaşiliğin dine olduğu kadarsosyal ve kültürel değerlere de aykırı olmadığını ortaya koyan ve bazıları soru cevap, bazılarıise izahat şeklinde yazılan reddiyelerin ortak özelliği, Hurûfilikle bağlantılarının bulunmadığı,Bektaşi dergâhlarında dine aykırı ibadet veya tutumlara yer verilmediği, Bektaşilerin dini,sosyal ve kültürel tehdit olmadıklarının anlatılmalarıdır. |
| format | Article |
| id | doaj-art-5264f808abed40f98ef0245e1569a1de |
| institution | OA Journals |
| issn | 1306-8253 |
| language | deu |
| publishDate | 2025-03-01 |
| publisher | Ankara Haci Bayram Veli University |
| record_format | Article |
| series | Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi |
| spelling | doaj-art-5264f808abed40f98ef0245e1569a1de2025-08-20T02:10:42ZdeuAnkara Haci Bayram Veli UniversityTürk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi1306-82532025-03-0111348750410.60163/tkhcbva.16035871643HOCA İSHAK EFENDİ’NİN RİSALELERİNE KARŞI YAZILAN BEKTAŞÎ REDDİYELERİSerap Taştekin0https://orcid.org/0000-0002-0854-8623SELCUK UNIVERSITYBir dinin mensuplarının o dine ait farklı mezheplerin veya başka bir dinin tutarsızlıklarınıçürütmek gayesiyle eserler kaleme almasını ifade eden reddiye, tarihsel süreçte Müslümanlar,Hıristiyanlar ve Yahudiler arasında sıkça başvurulan bir eleştiri ve kendi inancının doğruolduğunu ortaya koyma yöntemi olmuştur. İslam tarihinde Hıristiyanlığa ve Yahudiliğe olduğugibi; mezhepler arasında da kendi görüşlerini doğrulamak, diğerini çürütmek için yazılanreddiyeler mevcuttur. Osmanlı Devleti’nde Yeniçeri Ocağı kapatıldıktan sonra takibata uğrayanBektaşiler lehine 19. yüzyılın ikinci yarısında oluşan ılımlı atmosfere karşı reaksiyon geliştirenbazı Sünnî alimlerin bu yaklaşımı, zaman zaman Bektaşiliği Hurûfilik ile bağdaştıracak kadarileri gitmiştir. Harputlu Hoca İshak Efendi’nin, Hurûfiliğin temel kaynağı olan Cavidannâme’nin1871 yılında tercüme edilip yayınlanmasına tepki olarak yazarken Bektaşileri de bu inançsistemine bağlı olmakla itham ettiği görüşleri, bu ılımlı ortamın bozulmasını istemeyenBektaşiler tarafından reddedilmiştir. Bu çalışmada Hoca İshak Efendi’nin Kâşifü’l Esrâr veDâfi’u’l Eşrâr ve İzahü’l Esrar risalelerine Bektaşî kanadından reddiye olarak kaleme alınanMehmet Ali Hilmi Dedebaba’nın Kâşifu’l-Esrâr Reddiyesi, Ahmet Rıfat Efendi’nin Miratu’l-Mekâsıd fı Defi’l-Mefâsid ve Ahmet Rıfkı’nın Bektaşî Sırrı adlı eserleri değerlendirilmiştir.Mehmet Ali Hilmi Dedebaba, Ahmet Rıfat ve Ahmet Rıfkı, reddiyelerinin merkeziniBektaşîliğin Hurûfilikle ilgili olmadığını ispatlamak üzerine kurmuş, hatta Sünniliğe yakınolduklarını ortaya koyan pek çok argüman geliştirmişlerdir. Bektaşiliğin dine olduğu kadarsosyal ve kültürel değerlere de aykırı olmadığını ortaya koyan ve bazıları soru cevap, bazılarıise izahat şeklinde yazılan reddiyelerin ortak özelliği, Hurûfilikle bağlantılarının bulunmadığı,Bektaşi dergâhlarında dine aykırı ibadet veya tutumlara yer verilmediği, Bektaşilerin dini,sosyal ve kültürel tehdit olmadıklarının anlatılmalarıdır.https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4450050bektâşîlikreddiyehoca i̇shak efendikâşifu’l-esrârhurûfilikbektâşî sırrıbektashiismrefutationhoca i̇shak efendikâşifuhurufismbektashi secret |
| spellingShingle | Serap Taştekin HOCA İSHAK EFENDİ’NİN RİSALELERİNE KARŞI YAZILAN BEKTAŞÎ REDDİYELERİ Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi bektâşîlik reddiye hoca i̇shak efendi kâşifu’l-esrâr hurûfilik bektâşî sırrı bektashiism refutation hoca i̇shak efendi kâşifu hurufism bektashi secret |
| title | HOCA İSHAK EFENDİ’NİN RİSALELERİNE KARŞI YAZILAN BEKTAŞÎ REDDİYELERİ |
| title_full | HOCA İSHAK EFENDİ’NİN RİSALELERİNE KARŞI YAZILAN BEKTAŞÎ REDDİYELERİ |
| title_fullStr | HOCA İSHAK EFENDİ’NİN RİSALELERİNE KARŞI YAZILAN BEKTAŞÎ REDDİYELERİ |
| title_full_unstemmed | HOCA İSHAK EFENDİ’NİN RİSALELERİNE KARŞI YAZILAN BEKTAŞÎ REDDİYELERİ |
| title_short | HOCA İSHAK EFENDİ’NİN RİSALELERİNE KARŞI YAZILAN BEKTAŞÎ REDDİYELERİ |
| title_sort | hoca ishak efendi nin risalelerine karsi yazilan bektasi reddiyeleri |
| topic | bektâşîlik reddiye hoca i̇shak efendi kâşifu’l-esrâr hurûfilik bektâşî sırrı bektashiism refutation hoca i̇shak efendi kâşifu hurufism bektashi secret |
| url | https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4450050 |
| work_keys_str_mv | AT seraptastekin hocaishakefendininrisalelerinekarsiyazilanbektasireddiyeleri |