راهکارهای اصلاح نظام مالکیت در ایران (با رویکرد اسلامی)
مقدمه و هدف: نظام مالکیت بهعنوان یکی از ارکان اساسی اقتصاد، نقش مهمی در بهبود بهرهوری، توزیع عادلانه منابع و رشد اقتصادی ایفا میکند. در ایران، ساختار کنونی مالکیت با تمرکز بر فعالیتهای غیرمولد، تجمع ثروت در بخشهای ناکارآمد، و رواج سفتهبازی در داراییهایی نظیر مسکن، زمین، ارز و طلا، منجر به رکو...
Saved in:
| Main Authors: | , |
|---|---|
| Format: | Article |
| Language: | fas |
| Published: |
Imam Sadiq University
2025-01-01
|
| Series: | تحقیقات مالی اسلامی (پیوسته) |
| Subjects: | |
| Online Access: | https://ifr.isu.ac.ir/article_77554_00c7b62b7a3a4507ca561eb219706082.pdf |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| _version_ | 1849245598100750336 |
|---|---|
| author | محمدزمان رستمی محمدهادی رستمی |
| author_facet | محمدزمان رستمی محمدهادی رستمی |
| author_sort | محمدزمان رستمی |
| collection | DOAJ |
| description | مقدمه و هدف: نظام مالکیت بهعنوان یکی از ارکان اساسی اقتصاد، نقش مهمی در بهبود بهرهوری، توزیع عادلانه منابع و رشد اقتصادی ایفا میکند. در ایران، ساختار کنونی مالکیت با تمرکز بر فعالیتهای غیرمولد، تجمع ثروت در بخشهای ناکارآمد، و رواج سفتهبازی در داراییهایی نظیر مسکن، زمین، ارز و طلا، منجر به رکود اقتصادی، کاهش بهرهوری و افزایش نابرابری شده است. هدف این مقاله، بررسی ضرورت اصلاح نظام مالکیت با تکیه بر اصول نظام اقتصادی اسلامی است.روشها و مواد: این پژوهش با رویکرد توصیفی–تحلیلی انجام شده و بر مبنای اصول فقهی و مبانی نظام مالکیت در اقتصاد اسلامی طراحی گردیده است. به منظور تحلیل کارایی ابزارهای اصلاحی، از مطالعات تطبیقی در کشورهای موفق بهره گرفته شده است. دو ابزار مالیاتی اصلی مورد پیشنهاد عبارتند از: مالیات بر سرمایههای راکد و مالیات بر عایدی سرمایه. همچنین اصول فقهی نظیر «قاعده لاضرر» و «قاعده احیاء موات» برای بررسی مشروعیت دینی این راهکارها مورد تحلیل قرار گرفتهاند.یافتههای تحقیق: نتایج تحقیق نشان میدهد که اعمال مالیات بر داراییهای راکد از جمله زمینهای بایر، املاک خالی و معادن رهاشده، موجب افزایش تحرک اقتصادی، کاهش فعالیتهای سوداگرانه، و کاهش شکاف طبقاتی میشود. این ابزارها میتوانند با هدایت سرمایهها به سمت فعالیتهای مولد، بهرهوری ملی را افزایش دهند و زمینهساز تحقق عدالت اجتماعی شوند. همچنین از منظر فقهی، استفاده از این ابزارها با اصول اسلامی سازگار بوده و مشروعیت آنها قابل دفاع است.بحث و نتیجهگیری: اصلاح نظام مالکیت در چارچوب اصول اسلامی مستلزم فراهمسازی بسترهای شفافیت اطلاعاتی، تقویت زیرساختهای فناوری اطلاعات مانند سامانه کاداستر، و طراحی قوانین مؤثر برای مقابله با فرار مالیاتی و معاملات صوری است. در نهایت، اجرای این اصلاحات میتواند با حذف فعالیتهای غیرمولد، ارتقای زیرساختهای اطلاعاتی و مالیاتی، به تحقق عدالت اقتصادی، کاهش فساد، افزایش بهرهوری و رشد پایدار اقتصادی کشور کمک شایانی نماید. |
| format | Article |
| id | doaj-art-45d730fbe4fe4558bdb6d612a559edcc |
| institution | Kabale University |
| issn | 2251-8290 2588-6584 |
| language | fas |
| publishDate | 2025-01-01 |
| publisher | Imam Sadiq University |
| record_format | Article |
| series | تحقیقات مالی اسلامی (پیوسته) |
| spelling | doaj-art-45d730fbe4fe4558bdb6d612a559edcc2025-08-20T03:58:45ZfasImam Sadiq Universityتحقیقات مالی اسلامی (پیوسته)2251-82902588-65842025-01-0113476581210.30497/ifr.2025.246849.190977554راهکارهای اصلاح نظام مالکیت در ایران (با رویکرد اسلامی)محمدزمان رستمی0محمدهادی رستمی1عضو هیأت علمی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه قم، قم، ایرانعضو هیأت علمی، دانشکده علوم و تحقیقات اسلامی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایرانمقدمه و هدف: نظام مالکیت بهعنوان یکی از ارکان اساسی اقتصاد، نقش مهمی در بهبود بهرهوری، توزیع عادلانه منابع و رشد اقتصادی ایفا میکند. در ایران، ساختار کنونی مالکیت با تمرکز بر فعالیتهای غیرمولد، تجمع ثروت در بخشهای ناکارآمد، و رواج سفتهبازی در داراییهایی نظیر مسکن، زمین، ارز و طلا، منجر به رکود اقتصادی، کاهش بهرهوری و افزایش نابرابری شده است. هدف این مقاله، بررسی ضرورت اصلاح نظام مالکیت با تکیه بر اصول نظام اقتصادی اسلامی است.روشها و مواد: این پژوهش با رویکرد توصیفی–تحلیلی انجام شده و بر مبنای اصول فقهی و مبانی نظام مالکیت در اقتصاد اسلامی طراحی گردیده است. به منظور تحلیل کارایی ابزارهای اصلاحی، از مطالعات تطبیقی در کشورهای موفق بهره گرفته شده است. دو ابزار مالیاتی اصلی مورد پیشنهاد عبارتند از: مالیات بر سرمایههای راکد و مالیات بر عایدی سرمایه. همچنین اصول فقهی نظیر «قاعده لاضرر» و «قاعده احیاء موات» برای بررسی مشروعیت دینی این راهکارها مورد تحلیل قرار گرفتهاند.یافتههای تحقیق: نتایج تحقیق نشان میدهد که اعمال مالیات بر داراییهای راکد از جمله زمینهای بایر، املاک خالی و معادن رهاشده، موجب افزایش تحرک اقتصادی، کاهش فعالیتهای سوداگرانه، و کاهش شکاف طبقاتی میشود. این ابزارها میتوانند با هدایت سرمایهها به سمت فعالیتهای مولد، بهرهوری ملی را افزایش دهند و زمینهساز تحقق عدالت اجتماعی شوند. همچنین از منظر فقهی، استفاده از این ابزارها با اصول اسلامی سازگار بوده و مشروعیت آنها قابل دفاع است.بحث و نتیجهگیری: اصلاح نظام مالکیت در چارچوب اصول اسلامی مستلزم فراهمسازی بسترهای شفافیت اطلاعاتی، تقویت زیرساختهای فناوری اطلاعات مانند سامانه کاداستر، و طراحی قوانین مؤثر برای مقابله با فرار مالیاتی و معاملات صوری است. در نهایت، اجرای این اصلاحات میتواند با حذف فعالیتهای غیرمولد، ارتقای زیرساختهای اطلاعاتی و مالیاتی، به تحقق عدالت اقتصادی، کاهش فساد، افزایش بهرهوری و رشد پایدار اقتصادی کشور کمک شایانی نماید.https://ifr.isu.ac.ir/article_77554_00c7b62b7a3a4507ca561eb219706082.pdfنظام مالکیتفعالیتهای مولدفعالیتهای غیرمولدمالیات بر عایدی سرمایهمالیات بر سرمایههای راکدعدالت اقتصادیبهرهوریاصول فقهی اسلامی |
| spellingShingle | محمدزمان رستمی محمدهادی رستمی راهکارهای اصلاح نظام مالکیت در ایران (با رویکرد اسلامی) تحقیقات مالی اسلامی (پیوسته) نظام مالکیت فعالیتهای مولد فعالیتهای غیرمولد مالیات بر عایدی سرمایه مالیات بر سرمایههای راکد عدالت اقتصادی بهرهوری اصول فقهی اسلامی |
| title | راهکارهای اصلاح نظام مالکیت در ایران (با رویکرد اسلامی) |
| title_full | راهکارهای اصلاح نظام مالکیت در ایران (با رویکرد اسلامی) |
| title_fullStr | راهکارهای اصلاح نظام مالکیت در ایران (با رویکرد اسلامی) |
| title_full_unstemmed | راهکارهای اصلاح نظام مالکیت در ایران (با رویکرد اسلامی) |
| title_short | راهکارهای اصلاح نظام مالکیت در ایران (با رویکرد اسلامی) |
| title_sort | راهکارهای اصلاح نظام مالکیت در ایران با رویکرد اسلامی |
| topic | نظام مالکیت فعالیتهای مولد فعالیتهای غیرمولد مالیات بر عایدی سرمایه مالیات بر سرمایههای راکد عدالت اقتصادی بهرهوری اصول فقهی اسلامی |
| url | https://ifr.isu.ac.ir/article_77554_00c7b62b7a3a4507ca561eb219706082.pdf |
| work_keys_str_mv | AT mḥmdzmạnrstmy rạhḵạrhạyạṣlạḥnẓạmmạlḵytdrạyrạnbạrwyḵrdạslạmy AT mḥmdhạdyrstmy rạhḵạrhạyạṣlạḥnẓạmmạlḵytdrạyrạnbạrwyḵrdạslạmy |