Antropologiczna kategoria wstydu i jej nośność w pismach Nowego Testamentu
W niniejszym artykule postawiliśmy sobie zadanie pokazania w jaki sposób rozumiano wstyd w starożytnej cywilizacji śródziemnomorskiej oraz ukazania na kilku przykładach implikacji tego faktu dla właściwego odczytania i interpretacji ksiąg Nowego Testamentu. Jako że kategoria wstydu była postrzegana...
Saved in:
| Main Author: | |
|---|---|
| Format: | Article |
| Language: | English |
| Published: |
Cardinal Stefan Wyszyński University in Warsaw
2017-09-01
|
| Series: | Studia Theologica Varsaviensia |
| Subjects: | |
| Online Access: | https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/stv/article/view/1890 |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| _version_ | 1850267903126929408 |
|---|---|
| author | Janusz Kręcidło |
| author_facet | Janusz Kręcidło |
| author_sort | Janusz Kręcidło |
| collection | DOAJ |
| description |
W niniejszym artykule postawiliśmy sobie zadanie pokazania w jaki sposób rozumiano wstyd w starożytnej cywilizacji śródziemnomorskiej oraz ukazania na kilku przykładach implikacji tego faktu dla właściwego odczytania i interpretacji ksiąg Nowego Testamentu. Jako że kategoria wstydu była postrzegana w kulturze śródziemnomorskiej owego czasu inaczej niż w obecnej zachodniej cywilizacji, w pierwszej części artykułu ukazane zostało powiązanie wstydu z honorem jako najbardziej cenioną wartością w społecznościach owej cywilizacji. Wstyd, stanowiący w tamtej kulturze antytezę honoru, rozumiany był jako antywartość: niesława, niegodność, hańba, zła reputacja itp. Nie był on postrzegany przede wszystkim jako kategoria etyczna, definiująca wewnętrzną wartość człowieka, lecz jako brak honoru w jego publicznej ocenie. Ludzie przychodzący na świat w rodzinach o niższym statusie społecznym dziedziczyli niższy honor, a zatem ciążył na nich większy wstyd. Każdy mężczyzna był zobowiązany do codziennego podejmowania walki o honor, który mógł pozyskać dla siebie i rodziny poprzez konfrontacje według reguł tzw. gry o honor oraz przez pełnienie dzieł dobroczynnych.
Wydarzenia opowiedziane na kartach Nowego Testamentu odwołują się do myślenia w kategoriach honoru i wstydu, dlatego też w interpretacji biblijnych perykop należy to zagadnienie brać pod uwagę. W artykule ukazaliśmy implikacje tego typu myślenia na przykładzie trzech wybranych fragmentów Nowego Testamentu: rodowodu Jezusa w Mt 1,1-17, Jego konfrontacji z faryzeuszami i uczonymi w Piśmie w Mk 11-12 oraz Janowego opowiadania o męce, krzyżowej śmierci i pochówku Jezusa (J 18-19). W każdej z tych perykop autorzy odwołują się do myślenia adresatów w kategoriach honoru i wstydu, ukazując Jezusa jako ucieleśnienie honoru, tych zaś, którzy próbują Go pohańbić w oczach innych jako zasługujących na wstyd.
|
| format | Article |
| id | doaj-art-445cd4c51b2f4e7fbc625210c0a196af |
| institution | OA Journals |
| issn | 2956-5197 |
| language | English |
| publishDate | 2017-09-01 |
| publisher | Cardinal Stefan Wyszyński University in Warsaw |
| record_format | Article |
| series | Studia Theologica Varsaviensia |
| spelling | doaj-art-445cd4c51b2f4e7fbc625210c0a196af2025-08-20T01:53:36ZengCardinal Stefan Wyszyński University in WarsawStudia Theologica Varsaviensia2956-51972017-09-0154110.21697/stv.2016.54.1.01Antropologiczna kategoria wstydu i jej nośność w pismach Nowego TestamentuJanusz Kręcidło0Wydział Teologiczny UKSW W niniejszym artykule postawiliśmy sobie zadanie pokazania w jaki sposób rozumiano wstyd w starożytnej cywilizacji śródziemnomorskiej oraz ukazania na kilku przykładach implikacji tego faktu dla właściwego odczytania i interpretacji ksiąg Nowego Testamentu. Jako że kategoria wstydu była postrzegana w kulturze śródziemnomorskiej owego czasu inaczej niż w obecnej zachodniej cywilizacji, w pierwszej części artykułu ukazane zostało powiązanie wstydu z honorem jako najbardziej cenioną wartością w społecznościach owej cywilizacji. Wstyd, stanowiący w tamtej kulturze antytezę honoru, rozumiany był jako antywartość: niesława, niegodność, hańba, zła reputacja itp. Nie był on postrzegany przede wszystkim jako kategoria etyczna, definiująca wewnętrzną wartość człowieka, lecz jako brak honoru w jego publicznej ocenie. Ludzie przychodzący na świat w rodzinach o niższym statusie społecznym dziedziczyli niższy honor, a zatem ciążył na nich większy wstyd. Każdy mężczyzna był zobowiązany do codziennego podejmowania walki o honor, który mógł pozyskać dla siebie i rodziny poprzez konfrontacje według reguł tzw. gry o honor oraz przez pełnienie dzieł dobroczynnych. Wydarzenia opowiedziane na kartach Nowego Testamentu odwołują się do myślenia w kategoriach honoru i wstydu, dlatego też w interpretacji biblijnych perykop należy to zagadnienie brać pod uwagę. W artykule ukazaliśmy implikacje tego typu myślenia na przykładzie trzech wybranych fragmentów Nowego Testamentu: rodowodu Jezusa w Mt 1,1-17, Jego konfrontacji z faryzeuszami i uczonymi w Piśmie w Mk 11-12 oraz Janowego opowiadania o męce, krzyżowej śmierci i pochówku Jezusa (J 18-19). W każdej z tych perykop autorzy odwołują się do myślenia adresatów w kategoriach honoru i wstydu, ukazując Jezusa jako ucieleśnienie honoru, tych zaś, którzy próbują Go pohańbić w oczach innych jako zasługujących na wstyd. https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/stv/article/view/1890honor i wstydantropologia kulturowaMt 11-17Mk 11-12J 18-19 |
| spellingShingle | Janusz Kręcidło Antropologiczna kategoria wstydu i jej nośność w pismach Nowego Testamentu Studia Theologica Varsaviensia honor i wstyd antropologia kulturowa Mt 1 1-17 Mk 11-12 J 18-19 |
| title | Antropologiczna kategoria wstydu i jej nośność w pismach Nowego Testamentu |
| title_full | Antropologiczna kategoria wstydu i jej nośność w pismach Nowego Testamentu |
| title_fullStr | Antropologiczna kategoria wstydu i jej nośność w pismach Nowego Testamentu |
| title_full_unstemmed | Antropologiczna kategoria wstydu i jej nośność w pismach Nowego Testamentu |
| title_short | Antropologiczna kategoria wstydu i jej nośność w pismach Nowego Testamentu |
| title_sort | antropologiczna kategoria wstydu i jej nosnosc w pismach nowego testamentu |
| topic | honor i wstyd antropologia kulturowa Mt 1 1-17 Mk 11-12 J 18-19 |
| url | https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/stv/article/view/1890 |
| work_keys_str_mv | AT januszkrecidło antropologicznakategoriawstyduijejnosnoscwpismachnowegotestamentu |