بررسی نقش لندفرم‌ها در میزان فرسایش خاک با مدل RUSLE و سامانه GEE ، مطالعه موردی: حوضه‌های دامنه جنوبی توده کوهستان سهند

این پژوهش با هدف بررسی نقش لندفرم‌ها در میزان فرسایش خاک در حوضه‌های دامنه جنوبی توده کوهستان سهند انجام شد. با استفاده از مدل اصلاح‌شده جهانی فرسایش خاک (RUSLE) و سامانه گوگل ارث انجین (Google Earth Engine)، عوامل مؤثر بر فرسایش شامل فرسایندگی بارش (R)، فرسایش‌پذیری خاک (K)، طول و شدت شیب (LS)، مدی...

Full description

Saved in:
Bibliographic Details
Main Authors: موسی عابدینی, ابوذر صادقی, عقیل مددی
Format: Article
Language:English
Published: Ferdowsi University of Mashhad 2025-06-01
Series:جغرافیا و مخاطرات محیطی
Subjects:
Online Access:https://geoeh.um.ac.ir/article_46314_8d98e11dbba03757c8e21c908ff47c40.pdf
Tags: Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
_version_ 1849473201126506496
author موسی عابدینی
ابوذر صادقی
عقیل مددی
author_facet موسی عابدینی
ابوذر صادقی
عقیل مددی
author_sort موسی عابدینی
collection DOAJ
description این پژوهش با هدف بررسی نقش لندفرم‌ها در میزان فرسایش خاک در حوضه‌های دامنه جنوبی توده کوهستان سهند انجام شد. با استفاده از مدل اصلاح‌شده جهانی فرسایش خاک (RUSLE) و سامانه گوگل ارث انجین (Google Earth Engine)، عوامل مؤثر بر فرسایش شامل فرسایندگی بارش (R)، فرسایش‌پذیری خاک (K)، طول و شدت شیب (LS)، مدیریت پوشش گیاهی (C) و عملیات حفاظتی خاک (P) مورد ارزیابی قرار گرفت و طبقه‌بندی لندفرم‌ها نیز در این سامانه انجام گرفت. نتایج تحقیق نشان داد که مناطق با فرسایش خیلی زیاد و زیاد با مساحتی حدود 45/0 درصد معادل 33/17 کیلومترمربع را شامل می‌شود. این مناطق در بالادست حوضه‌ که دارای ارتفاع بالا، میانگین بارندگی بیشتر و دارای پوشش گیاهی کمتری بوده رخ داده است. مناطق با فرسایش خیلی کم و کم مساحتی حدود 54/95 درصد معادل 11/3623 کیلومترمربع بوده است که در مناطق دارای پوشش گیاهی پر تراکم، بارندگی کم‌تر و در مناطق دشت‌ها و مسطح بوده است. علاوه بر این، تحلیل لندفرم‌های منطقه نشان داد که بیش‌ترین میزان فرسایش در لندفرم‌های آبراهه‌ها، پرتگاه‌ها و دره‌های باریک مشاهده می‌شود. در حالی‌که لندفرم‌های مسطح‌تر نظیر دشت‌ها و تراس‌های آبرفتی از فرسایش کمتری برخوردارند. استفاده از سامانه GEE در این پژوهش قابلیت بالای آن را در ترکیب و تحلیل داده‌های جغرافیایی مقیاس‌پذیر نشان داد و روشی مؤثر برای مدیریت پایدار اراضی و کاهش فرسایش خاک فراهم آورده شد. این یافته‌ها می‌توانند در برنامه‌ریزی‌های مدیریتی و اجرای عملیات حفاظتی در حوضه‌های آبخیز مشابه، توسط مسئولین و محققین مورد استفاده قرار گیرند.
format Article
id doaj-art-438e6682eda442efba565d9c392b569e
institution Kabale University
issn 2322-1682
2383-3076
language English
publishDate 2025-06-01
publisher Ferdowsi University of Mashhad
record_format Article
series جغرافیا و مخاطرات محیطی
spelling doaj-art-438e6682eda442efba565d9c392b569e2025-08-20T03:24:13ZengFerdowsi University of Mashhadجغرافیا و مخاطرات محیطی2322-16822383-30762025-06-0114222324410.22067/geoeh.2025.91165.153546314بررسی نقش لندفرم‌ها در میزان فرسایش خاک با مدل RUSLE و سامانه GEE ، مطالعه موردی: حوضه‌های دامنه جنوبی توده کوهستان سهندموسی عابدینی0ابوذر صادقی1عقیل مددی2گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل،ایراندانشجوی دکتری، گروه جغرافیای طبیعی، ژئومورفولوژی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایراناستاد، گروه جغرافیای طبیعی، گرایش ژئومورفولوژی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایراناین پژوهش با هدف بررسی نقش لندفرم‌ها در میزان فرسایش خاک در حوضه‌های دامنه جنوبی توده کوهستان سهند انجام شد. با استفاده از مدل اصلاح‌شده جهانی فرسایش خاک (RUSLE) و سامانه گوگل ارث انجین (Google Earth Engine)، عوامل مؤثر بر فرسایش شامل فرسایندگی بارش (R)، فرسایش‌پذیری خاک (K)، طول و شدت شیب (LS)، مدیریت پوشش گیاهی (C) و عملیات حفاظتی خاک (P) مورد ارزیابی قرار گرفت و طبقه‌بندی لندفرم‌ها نیز در این سامانه انجام گرفت. نتایج تحقیق نشان داد که مناطق با فرسایش خیلی زیاد و زیاد با مساحتی حدود 45/0 درصد معادل 33/17 کیلومترمربع را شامل می‌شود. این مناطق در بالادست حوضه‌ که دارای ارتفاع بالا، میانگین بارندگی بیشتر و دارای پوشش گیاهی کمتری بوده رخ داده است. مناطق با فرسایش خیلی کم و کم مساحتی حدود 54/95 درصد معادل 11/3623 کیلومترمربع بوده است که در مناطق دارای پوشش گیاهی پر تراکم، بارندگی کم‌تر و در مناطق دشت‌ها و مسطح بوده است. علاوه بر این، تحلیل لندفرم‌های منطقه نشان داد که بیش‌ترین میزان فرسایش در لندفرم‌های آبراهه‌ها، پرتگاه‌ها و دره‌های باریک مشاهده می‌شود. در حالی‌که لندفرم‌های مسطح‌تر نظیر دشت‌ها و تراس‌های آبرفتی از فرسایش کمتری برخوردارند. استفاده از سامانه GEE در این پژوهش قابلیت بالای آن را در ترکیب و تحلیل داده‌های جغرافیایی مقیاس‌پذیر نشان داد و روشی مؤثر برای مدیریت پایدار اراضی و کاهش فرسایش خاک فراهم آورده شد. این یافته‌ها می‌توانند در برنامه‌ریزی‌های مدیریتی و اجرای عملیات حفاظتی در حوضه‌های آبخیز مشابه، توسط مسئولین و محققین مورد استفاده قرار گیرند.https://geoeh.um.ac.ir/article_46314_8d98e11dbba03757c8e21c908ff47c40.pdfطبقه‌بندی اشکال زمینفرسایش خاکمعادله بازنگری‌شده جهانی فرسایش خاک (rusle)گوگل ارث انجین (gee)مدیریت حوضه آبخیز
spellingShingle موسی عابدینی
ابوذر صادقی
عقیل مددی
بررسی نقش لندفرم‌ها در میزان فرسایش خاک با مدل RUSLE و سامانه GEE ، مطالعه موردی: حوضه‌های دامنه جنوبی توده کوهستان سهند
جغرافیا و مخاطرات محیطی
طبقه‌بندی اشکال زمین
فرسایش خاک
معادله بازنگری‌شده جهانی فرسایش خاک (rusle)
گوگل ارث انجین (gee)
مدیریت حوضه آبخیز
title بررسی نقش لندفرم‌ها در میزان فرسایش خاک با مدل RUSLE و سامانه GEE ، مطالعه موردی: حوضه‌های دامنه جنوبی توده کوهستان سهند
title_full بررسی نقش لندفرم‌ها در میزان فرسایش خاک با مدل RUSLE و سامانه GEE ، مطالعه موردی: حوضه‌های دامنه جنوبی توده کوهستان سهند
title_fullStr بررسی نقش لندفرم‌ها در میزان فرسایش خاک با مدل RUSLE و سامانه GEE ، مطالعه موردی: حوضه‌های دامنه جنوبی توده کوهستان سهند
title_full_unstemmed بررسی نقش لندفرم‌ها در میزان فرسایش خاک با مدل RUSLE و سامانه GEE ، مطالعه موردی: حوضه‌های دامنه جنوبی توده کوهستان سهند
title_short بررسی نقش لندفرم‌ها در میزان فرسایش خاک با مدل RUSLE و سامانه GEE ، مطالعه موردی: حوضه‌های دامنه جنوبی توده کوهستان سهند
title_sort بررسی نقش لندفرم‌ها در میزان فرسایش خاک با مدل rusle و سامانه gee ، مطالعه موردی حوضه‌های دامنه جنوبی توده کوهستان سهند
topic طبقه‌بندی اشکال زمین
فرسایش خاک
معادله بازنگری‌شده جهانی فرسایش خاک (rusle)
گوگل ارث انجین (gee)
مدیریت حوضه آبخیز
url https://geoeh.um.ac.ir/article_46314_8d98e11dbba03757c8e21c908ff47c40.pdf
work_keys_str_mv AT mwsyʿạbdyny brrsynqsẖlndfrmhạdrmyzạnfrsạysẖkẖạḵbạmdlruslewsạmạnhgeemṭạlʿhmwrdyḥwḍhhạydạmnhjnwbytwdhḵwhstạnshnd
AT ạbwdẖrṣạdqy brrsynqsẖlndfrmhạdrmyzạnfrsạysẖkẖạḵbạmdlruslewsạmạnhgeemṭạlʿhmwrdyḥwḍhhạydạmnhjnwbytwdhḵwhstạnshnd
AT ʿqylmddy brrsynqsẖlndfrmhạdrmyzạnfrsạysẖkẖạḵbạmdlruslewsạmạnhgeemṭạlʿhmwrdyḥwḍhhạydạmnhjnwbytwdhḵwhstạnshnd