Pejzaż miasta – Kraków Stanisława Przybyszewskiego i Henryka Siemiradzkiego
Artykuł prezentuje wyniki badań dwóch strategii widzenia przestrzeni dziewiętnastowiecznego Krakowa jako miasta nowoczesnego, dzieła sztuki, miasta zabytków – historycznego świadectwa przeszłości. Badania obejmują analizę wybranych obrazów, listó...
Saved in:
| Main Author: | |
|---|---|
| Format: | Article |
| Language: | English |
| Published: |
Jagiellonian University Press
2025-06-01
|
| Series: | Wielogłos |
| Online Access: |
https://ejournals.eu/czasopismo/wieloglos/artykul/pejzaz-miasta-krakow-stanislawa-przybyszewskiego-i-henryka-siemiradzkiego
|
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| _version_ | 1849224280525504512 |
|---|---|
| author | Hanna Ratuszna |
| author_facet | Hanna Ratuszna |
| author_sort | Hanna Ratuszna |
| collection | DOAJ |
| description |
Artykuł prezentuje wyniki badań dwóch strategii widzenia przestrzeni dziewiętnastowiecznego Krakowa jako miasta nowoczesnego, dzieła sztuki, miasta zabytków – historycznego świadectwa przeszłości. Badania obejmują analizę wybranych obrazów, listów, esejów i fragmentów powieści Stanisława Przybyszewskiego i Henryka Siemiradzkiego, które łączą kategoria miejsca oraz fenomen miasta. Uwzględnione zostają różne sposoby doświadczania miasta: geograficzny, antropologiczny, performatywny. W okresie modernizmu miasto było przestrzenią poznania, rozpoznania podmiotu ujawniającego cechy spacerowicza, flâneura, podróżnika-artysty, wojażera. W opisie wykorzystano metody badawcze właściwe zarówno dla nurtu urban studies, jak i travel writing studies (łączące perspektywę antropologiczną, estetyczną i epistemologiczną). Ważna okazała się nie tylko koncepcja podmiotu, lecz także strategia dyskursywnych deskrypcji miasta jako przestrzeni otwartej. Przybyszewski i Siemiradzki nie spotkali się nigdy w Krakowie, prezentowali odmienne strategie „czytania” i „pisania” miasta: egocentryczny, immersyjny (Przybyszewski) i kolekcjonerski, historyczny (Siemiradzki). Miasto było dla nich „teatrem” tajemnic, odbijało grę pozorów, wydobywało narcystyczny rys podmiotu. Analiza tak odmiennych strategii poznawczych miejskich przestrzeni, kreowania podmiotu pozwala zrozumieć wybrane aspekty etapów formowania dyskursu o nowoczesności.
|
| format | Article |
| id | doaj-art-3b4b876e90f446118143e61efe4c8534 |
| institution | Kabale University |
| issn | 1897-1962 2084-395X |
| language | English |
| publishDate | 2025-06-01 |
| publisher | Jagiellonian University Press |
| record_format | Article |
| series | Wielogłos |
| spelling | doaj-art-3b4b876e90f446118143e61efe4c85342025-08-25T12:07:18ZengJagiellonian University PressWielogłos1897-19622084-395X2025-06-0120251254710.4467/2084395XWI.25.010.21429 Pejzaż miasta – Kraków Stanisława Przybyszewskiego i Henryka Siemiradzkiego Hanna Ratuszna0https://orcid.org/0000-0002-7544-3581 Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Artykuł prezentuje wyniki badań dwóch strategii widzenia przestrzeni dziewiętnastowiecznego Krakowa jako miasta nowoczesnego, dzieła sztuki, miasta zabytków – historycznego świadectwa przeszłości. Badania obejmują analizę wybranych obrazów, listów, esejów i fragmentów powieści Stanisława Przybyszewskiego i Henryka Siemiradzkiego, które łączą kategoria miejsca oraz fenomen miasta. Uwzględnione zostają różne sposoby doświadczania miasta: geograficzny, antropologiczny, performatywny. W okresie modernizmu miasto było przestrzenią poznania, rozpoznania podmiotu ujawniającego cechy spacerowicza, flâneura, podróżnika-artysty, wojażera. W opisie wykorzystano metody badawcze właściwe zarówno dla nurtu urban studies, jak i travel writing studies (łączące perspektywę antropologiczną, estetyczną i epistemologiczną). Ważna okazała się nie tylko koncepcja podmiotu, lecz także strategia dyskursywnych deskrypcji miasta jako przestrzeni otwartej. Przybyszewski i Siemiradzki nie spotkali się nigdy w Krakowie, prezentowali odmienne strategie „czytania” i „pisania” miasta: egocentryczny, immersyjny (Przybyszewski) i kolekcjonerski, historyczny (Siemiradzki). Miasto było dla nich „teatrem” tajemnic, odbijało grę pozorów, wydobywało narcystyczny rys podmiotu. Analiza tak odmiennych strategii poznawczych miejskich przestrzeni, kreowania podmiotu pozwala zrozumieć wybrane aspekty etapów formowania dyskursu o nowoczesności. https://ejournals.eu/czasopismo/wieloglos/artykul/pejzaz-miasta-krakow-stanislawa-przybyszewskiego-i-henryka-siemiradzkiego |
| spellingShingle | Hanna Ratuszna Pejzaż miasta – Kraków Stanisława Przybyszewskiego i Henryka Siemiradzkiego Wielogłos |
| title |
Pejzaż miasta – Kraków Stanisława Przybyszewskiego i Henryka Siemiradzkiego
|
| title_full |
Pejzaż miasta – Kraków Stanisława Przybyszewskiego i Henryka Siemiradzkiego
|
| title_fullStr |
Pejzaż miasta – Kraków Stanisława Przybyszewskiego i Henryka Siemiradzkiego
|
| title_full_unstemmed |
Pejzaż miasta – Kraków Stanisława Przybyszewskiego i Henryka Siemiradzkiego
|
| title_short |
Pejzaż miasta – Kraków Stanisława Przybyszewskiego i Henryka Siemiradzkiego
|
| title_sort | pejzaz miasta krakow stanislawa przybyszewskiego i henryka siemiradzkiego |
| url |
https://ejournals.eu/czasopismo/wieloglos/artykul/pejzaz-miasta-krakow-stanislawa-przybyszewskiego-i-henryka-siemiradzkiego
|
| work_keys_str_mv | AT hannaratuszna pejzazmiastakrakowstanisławaprzybyszewskiegoihenrykasiemiradzkiego |