SEMBOLİK ETKİLEŞİMCİLİK BAĞLAMINDA ANADOLU TÜRK HALK KÜLTÜRÜNDE MERCİMEK
Sosyolojinin temel yaklaşımlarından birisi olan sembolik etkileşimcilik, toplumsalilişkilerin merkezine sembolleri yerleştirmektedir ve doğru iletişimin semboller üzerindengerçekleştiğini kabul etmektedir. Sembolik etkileşimcilik savunucularına göre, insanlarsembolleştiren varlıklardır ve dahası bu...
Saved in:
| Main Authors: | , , |
|---|---|
| Format: | Article |
| Language: | deu |
| Published: |
Ankara Haci Bayram Veli University
2025-06-01
|
| Series: | Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi |
| Subjects: | |
| Online Access: | https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4122330 |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| _version_ | 1850111074198618112 |
|---|---|
| author | Hamiyes Ayça Gürbüz Emine Arslan Koray Genç |
| author_facet | Hamiyes Ayça Gürbüz Emine Arslan Koray Genç |
| author_sort | Hamiyes Ayça Gürbüz |
| collection | DOAJ |
| description | Sosyolojinin temel yaklaşımlarından birisi olan sembolik etkileşimcilik, toplumsalilişkilerin merkezine sembolleri yerleştirmektedir ve doğru iletişimin semboller üzerindengerçekleştiğini kabul etmektedir. Sembolik etkileşimcilik savunucularına göre, insanlarsembolleştiren varlıklardır ve dahası bu onun ayırt edici özelliklerinden birisidir. Dolayısıylainsan üretimi semboller halk kültürünün göstergeleri olarak nitelendirilmektedir. Bir diğerifadeyle sembolden bahsetmek insana has olan kültür olgusundan bahsetmek anlamınagelmektedir. Bu bağlamda toplumsal olarak paylaşılan sembolik anlamlar, millî kültürün vekimliğin oluşmasına katkıda bulunmaktadır. Türk milletinin kadim geçmişi ve bu geçmiştekietkileşimli süreçler düşünüldüğünde halk kültürü içerisinde sembolik anlamların önemlibir yer kapladığını ifade etmek mümkündür. Esasen fizyolojik bir ihtiyaç olan gıda ürünlerisembolik anlamlarıyla da dikkat çekicidir. Bu bağlamda bu araştırmanın amacı, dünyanınevcilleştirilen en eski bitkilerinden birisi olan mercimeğin Anadolu Türk halk kültüründekisembolik anlamının ortaya çıkarılmasıdır. Bu amaç doğrultusunda ikincil kaynaklar vasıtasıylahalk kültürü öğelerinde mercimeğin sembolik varlığı taranmıştır. Değerlendirmeler masallar,maniler, rivayetler, ritüeller, türküler, şarkılar, şiirler, deyimler ve halk hekimliği çerçevesindegerçekleştirilmiştir. Ayrıca dini inanışların halk kültürüne etkisi olduğu düşüncesindenhareketle bu çerçevede uygulamalar ve ritüeller de değerlendirmeye dahil edilmiştir. Nihaiolarak mercimeğin Anadolu Türk halk kültüründe bir gıdadan çok daha fazla anlam barındırdığıortaya koyulmuştur. Mercimeğin sembolik anlamları; üreme, bereket, savunmasızlık ve analojibaşlıkları altında tasniflenmiştir. Mercimeğin sembolik anlam zenginliği ise üreme olgusundakendini göstermektedir. Masallarda ve özellikle Alevi-Bektaşi rivayetlerinde mercimeğinüreme sembolü olarak kullanımı yaygındır. Bu rivayetlerin işaret ettiği noktalarda mercimeğinmerkeze yerleştirildiği ritüeller gerçekleştirilmeye devam etmektedir |
| format | Article |
| id | doaj-art-336e44ff6a184d3ba117b16d9a1a0e26 |
| institution | OA Journals |
| issn | 1306-8253 |
| language | deu |
| publishDate | 2025-06-01 |
| publisher | Ankara Haci Bayram Veli University |
| record_format | Article |
| series | Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi |
| spelling | doaj-art-336e44ff6a184d3ba117b16d9a1a0e262025-08-20T02:37:42ZdeuAnkara Haci Bayram Veli UniversityTürk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi1306-82532025-06-01114214010.60163/tkhcbva.15281621643SEMBOLİK ETKİLEŞİMCİLİK BAĞLAMINDA ANADOLU TÜRK HALK KÜLTÜRÜNDE MERCİMEKHamiyes Ayça Gürbüzhttps://orcid.org/0009-0006-6276-370XEmine Arslanhttps://orcid.org/0009-0003-1303-3098Koray Genç0https://orcid.org/0000-0001-5477-4683ORDU ÜNİVERSİTESİ, SOSYAL BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULUSosyolojinin temel yaklaşımlarından birisi olan sembolik etkileşimcilik, toplumsalilişkilerin merkezine sembolleri yerleştirmektedir ve doğru iletişimin semboller üzerindengerçekleştiğini kabul etmektedir. Sembolik etkileşimcilik savunucularına göre, insanlarsembolleştiren varlıklardır ve dahası bu onun ayırt edici özelliklerinden birisidir. Dolayısıylainsan üretimi semboller halk kültürünün göstergeleri olarak nitelendirilmektedir. Bir diğerifadeyle sembolden bahsetmek insana has olan kültür olgusundan bahsetmek anlamınagelmektedir. Bu bağlamda toplumsal olarak paylaşılan sembolik anlamlar, millî kültürün vekimliğin oluşmasına katkıda bulunmaktadır. Türk milletinin kadim geçmişi ve bu geçmiştekietkileşimli süreçler düşünüldüğünde halk kültürü içerisinde sembolik anlamların önemlibir yer kapladığını ifade etmek mümkündür. Esasen fizyolojik bir ihtiyaç olan gıda ürünlerisembolik anlamlarıyla da dikkat çekicidir. Bu bağlamda bu araştırmanın amacı, dünyanınevcilleştirilen en eski bitkilerinden birisi olan mercimeğin Anadolu Türk halk kültüründekisembolik anlamının ortaya çıkarılmasıdır. Bu amaç doğrultusunda ikincil kaynaklar vasıtasıylahalk kültürü öğelerinde mercimeğin sembolik varlığı taranmıştır. Değerlendirmeler masallar,maniler, rivayetler, ritüeller, türküler, şarkılar, şiirler, deyimler ve halk hekimliği çerçevesindegerçekleştirilmiştir. Ayrıca dini inanışların halk kültürüne etkisi olduğu düşüncesindenhareketle bu çerçevede uygulamalar ve ritüeller de değerlendirmeye dahil edilmiştir. Nihaiolarak mercimeğin Anadolu Türk halk kültüründe bir gıdadan çok daha fazla anlam barındırdığıortaya koyulmuştur. Mercimeğin sembolik anlamları; üreme, bereket, savunmasızlık ve analojibaşlıkları altında tasniflenmiştir. Mercimeğin sembolik anlam zenginliği ise üreme olgusundakendini göstermektedir. Masallarda ve özellikle Alevi-Bektaşi rivayetlerinde mercimeğinüreme sembolü olarak kullanımı yaygındır. Bu rivayetlerin işaret ettiği noktalarda mercimeğinmerkeze yerleştirildiği ritüeller gerçekleştirilmeye devam etmektedirhttps://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4122330sosyolojisembolsembolik etkileşimcilikmercimektürk halk kültürüsociologysymbolsymbolic interactionismlentilsturkish folk culture |
| spellingShingle | Hamiyes Ayça Gürbüz Emine Arslan Koray Genç SEMBOLİK ETKİLEŞİMCİLİK BAĞLAMINDA ANADOLU TÜRK HALK KÜLTÜRÜNDE MERCİMEK Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi sosyoloji sembol sembolik etkileşimcilik mercimek türk halk kültürü sociology symbol symbolic interactionism lentils turkish folk culture |
| title | SEMBOLİK ETKİLEŞİMCİLİK BAĞLAMINDA ANADOLU TÜRK HALK KÜLTÜRÜNDE MERCİMEK |
| title_full | SEMBOLİK ETKİLEŞİMCİLİK BAĞLAMINDA ANADOLU TÜRK HALK KÜLTÜRÜNDE MERCİMEK |
| title_fullStr | SEMBOLİK ETKİLEŞİMCİLİK BAĞLAMINDA ANADOLU TÜRK HALK KÜLTÜRÜNDE MERCİMEK |
| title_full_unstemmed | SEMBOLİK ETKİLEŞİMCİLİK BAĞLAMINDA ANADOLU TÜRK HALK KÜLTÜRÜNDE MERCİMEK |
| title_short | SEMBOLİK ETKİLEŞİMCİLİK BAĞLAMINDA ANADOLU TÜRK HALK KÜLTÜRÜNDE MERCİMEK |
| title_sort | sembolik etkilesimcilik baglaminda anadolu turk halk kulturunde mercimek |
| topic | sosyoloji sembol sembolik etkileşimcilik mercimek türk halk kültürü sociology symbol symbolic interactionism lentils turkish folk culture |
| url | https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4122330 |
| work_keys_str_mv | AT hamiyesaycagurbuz semboliketkilesimcilikbaglamindaanadoluturkhalkkulturundemercimek AT eminearslan semboliketkilesimcilikbaglamindaanadoluturkhalkkulturundemercimek AT koraygenc semboliketkilesimcilikbaglamindaanadoluturkhalkkulturundemercimek |