Muhammed et-Trabzonî el-Medenî’nin Risâle fî tahkîki’l-istincâ ve Tathîru’l-eşyâ Adlı Risâlelerinin Işığında Temizlik Anlayışı ve Klasik Hanefî Tahâret Anlayışıyla Mukayesesi
Muhammed et-Trabzonî el-Medenî, Trabzon’da doğmuş ve eğitimine burada başlamıştır. Daha sonra İstanbul, Halep, Şam, Kudüs, Mısır, Mekke ve Medine’yi dolaşarak eğitimini tamamlamıştır. Trabzonî, İstanbul’a döndükten sonra Süleymaniye Medresesi’nde müderrislik ve hâfız-ı kütüplük yapmış, bu görevlerin...
Saved in:
| Main Author: | |
|---|---|
| Format: | Article |
| Language: | Arabic |
| Published: |
Trabzon University
2025-06-01
|
| Series: | Trabzon İlahiyat Dergisi |
| Subjects: | |
| Online Access: | https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4650918 |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| _version_ | 1849702154547232768 |
|---|---|
| author | Ahmet Başaran Manav |
| author_facet | Ahmet Başaran Manav |
| author_sort | Ahmet Başaran Manav |
| collection | DOAJ |
| description | Muhammed et-Trabzonî el-Medenî, Trabzon’da doğmuş ve eğitimine burada başlamıştır. Daha sonra İstanbul, Halep, Şam, Kudüs, Mısır, Mekke ve Medine’yi dolaşarak eğitimini tamamlamıştır. Trabzonî, İstanbul’a döndükten sonra Süleymaniye Medresesi’nde müderrislik ve hâfız-ı kütüplük yapmış, bu görevlerinin yanı sıra başta fıkıh ilmi olmak üzere, İslamî ilimlerin birçok dalında eser vermiş, velûd bir Osmanlı âlimidir. Trabzonî’nin fıkıh alanına dair tespit edilebilen on tane eseri vardır. Trabzonî’nin, fıkıh alanına dair tespit edilebilen on tane eserinin iki tanesi temizlikle ilgilidir. Temizlik, dinî ilimlerde özellikle de fıkıhta maddi, manevî ve hükmî temizlik şeklinde anlatılmaktadır. Bu çalışmada Muhammed et-Trabzonî’nin, fürû-i fıkhın ilk konusu olan temizlikle (taharet) alakalı görüşleri değerlendirmeye tabi tutulacaktır. Söz konusu değerlendirme, birbirinden bağımsız fakat birbirinin devamı niteliğindeki iki risâle çerçevesinde olacaktır. Çalışmamızda hem iki risâle (Risâle fî Tahkîki’l-İstincâ, Tathîru’l-Eşyâ) tanıtılıp telif sebeplerine değinilecektir. Bu iki risâle çerçevesinde Trabzonî’nin temizlikle ilgili görüşleri ortaya konulacaktır. Ayrıca Trabzonî’nin temizlikle ilgili bakış açısı, klasik Hanefî geleneğindeki taharet anlayışıyla mukayese edilecektir. Trabzonî, Risâle fî Tahkîki’l-İstincâ adlı eserinde suyla istincâ ile ilgili olarak o dönemde yapılan tartışmalara katılmış ve itirazlara cevap vermeye çalışmıştır. Tathîru’l-Eşyâ risâlesinde ise, necis maddelerin temizlenme yollarını klasik fıkıh eserlerinden aktarmış, bunlara yeni yöntemler eklemiştir. Bu çalışmayla ayrıca Trabzonî’nin klasik Hanefî eserlerinden ne kadar faydalandığı ve onlara ne ölçüde atıf yaptığının tespiti amaçlanmıştır. Bütün bunlara bağlı olarak, müellifin temizlik anlayışı, klasik Hanefî taharet anlayışıyla mukayese edilip, -varsa- aradaki farklar tespit edilmeye çalışılmıştır. Sonuç olarak da 18. asırdaki -özellikle- Hanefî bakış açısı ve ulemanın fıkhî meseleleri anlatırken/yazarken temel kaynaklarla ne kadar irtibat kurduğu ve onlara ne kadar bağlı kalarak izahlar getirdiği; çözüme dair neleri ortaya koyduğu belirlenmeye çalışılacaktır. |
| format | Article |
| id | doaj-art-1152cf0f9e544b2eae926df9109798b3 |
| institution | DOAJ |
| issn | 2651-4559 |
| language | Arabic |
| publishDate | 2025-06-01 |
| publisher | Trabzon University |
| record_format | Article |
| series | Trabzon İlahiyat Dergisi |
| spelling | doaj-art-1152cf0f9e544b2eae926df9109798b32025-08-20T03:17:44ZaraTrabzon UniversityTrabzon İlahiyat Dergisi2651-45592025-06-0112138140010.33718/tid.16491051707Muhammed et-Trabzonî el-Medenî’nin Risâle fî tahkîki’l-istincâ ve Tathîru’l-eşyâ Adlı Risâlelerinin Işığında Temizlik Anlayışı ve Klasik Hanefî Tahâret Anlayışıyla MukayesesiAhmet Başaran Manav0https://orcid.org/0000-0002-6138-8980TRABZON ÜNİVERSİTESİ, İLAHİYAT FAKÜLTESİMuhammed et-Trabzonî el-Medenî, Trabzon’da doğmuş ve eğitimine burada başlamıştır. Daha sonra İstanbul, Halep, Şam, Kudüs, Mısır, Mekke ve Medine’yi dolaşarak eğitimini tamamlamıştır. Trabzonî, İstanbul’a döndükten sonra Süleymaniye Medresesi’nde müderrislik ve hâfız-ı kütüplük yapmış, bu görevlerinin yanı sıra başta fıkıh ilmi olmak üzere, İslamî ilimlerin birçok dalında eser vermiş, velûd bir Osmanlı âlimidir. Trabzonî’nin fıkıh alanına dair tespit edilebilen on tane eseri vardır. Trabzonî’nin, fıkıh alanına dair tespit edilebilen on tane eserinin iki tanesi temizlikle ilgilidir. Temizlik, dinî ilimlerde özellikle de fıkıhta maddi, manevî ve hükmî temizlik şeklinde anlatılmaktadır. Bu çalışmada Muhammed et-Trabzonî’nin, fürû-i fıkhın ilk konusu olan temizlikle (taharet) alakalı görüşleri değerlendirmeye tabi tutulacaktır. Söz konusu değerlendirme, birbirinden bağımsız fakat birbirinin devamı niteliğindeki iki risâle çerçevesinde olacaktır. Çalışmamızda hem iki risâle (Risâle fî Tahkîki’l-İstincâ, Tathîru’l-Eşyâ) tanıtılıp telif sebeplerine değinilecektir. Bu iki risâle çerçevesinde Trabzonî’nin temizlikle ilgili görüşleri ortaya konulacaktır. Ayrıca Trabzonî’nin temizlikle ilgili bakış açısı, klasik Hanefî geleneğindeki taharet anlayışıyla mukayese edilecektir. Trabzonî, Risâle fî Tahkîki’l-İstincâ adlı eserinde suyla istincâ ile ilgili olarak o dönemde yapılan tartışmalara katılmış ve itirazlara cevap vermeye çalışmıştır. Tathîru’l-Eşyâ risâlesinde ise, necis maddelerin temizlenme yollarını klasik fıkıh eserlerinden aktarmış, bunlara yeni yöntemler eklemiştir. Bu çalışmayla ayrıca Trabzonî’nin klasik Hanefî eserlerinden ne kadar faydalandığı ve onlara ne ölçüde atıf yaptığının tespiti amaçlanmıştır. Bütün bunlara bağlı olarak, müellifin temizlik anlayışı, klasik Hanefî taharet anlayışıyla mukayese edilip, -varsa- aradaki farklar tespit edilmeye çalışılmıştır. Sonuç olarak da 18. asırdaki -özellikle- Hanefî bakış açısı ve ulemanın fıkhî meseleleri anlatırken/yazarken temel kaynaklarla ne kadar irtibat kurduğu ve onlara ne kadar bağlı kalarak izahlar getirdiği; çözüme dair neleri ortaya koyduğu belirlenmeye çalışılacaktır.https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4650918i̇slam hukukuhanefî mezhebimuhammed et-trabzonî el-medenîrisâle fî tahkîki’l-istincâtathîru’l-eşyâ.islamic lawhanafi sectmuhammad al-trabzonī al-madanīrisāla fī tahqīq al-istinjātathīr al-ashyā |
| spellingShingle | Ahmet Başaran Manav Muhammed et-Trabzonî el-Medenî’nin Risâle fî tahkîki’l-istincâ ve Tathîru’l-eşyâ Adlı Risâlelerinin Işığında Temizlik Anlayışı ve Klasik Hanefî Tahâret Anlayışıyla Mukayesesi Trabzon İlahiyat Dergisi i̇slam hukuku hanefî mezhebi muhammed et-trabzonî el-medenî risâle fî tahkîki’l-istincâ tathîru’l-eşyâ. islamic law hanafi sect muhammad al-trabzonī al-madanī risāla fī tahqīq al-istinjā tathīr al-ashyā |
| title | Muhammed et-Trabzonî el-Medenî’nin Risâle fî tahkîki’l-istincâ ve Tathîru’l-eşyâ Adlı Risâlelerinin Işığında Temizlik Anlayışı ve Klasik Hanefî Tahâret Anlayışıyla Mukayesesi |
| title_full | Muhammed et-Trabzonî el-Medenî’nin Risâle fî tahkîki’l-istincâ ve Tathîru’l-eşyâ Adlı Risâlelerinin Işığında Temizlik Anlayışı ve Klasik Hanefî Tahâret Anlayışıyla Mukayesesi |
| title_fullStr | Muhammed et-Trabzonî el-Medenî’nin Risâle fî tahkîki’l-istincâ ve Tathîru’l-eşyâ Adlı Risâlelerinin Işığında Temizlik Anlayışı ve Klasik Hanefî Tahâret Anlayışıyla Mukayesesi |
| title_full_unstemmed | Muhammed et-Trabzonî el-Medenî’nin Risâle fî tahkîki’l-istincâ ve Tathîru’l-eşyâ Adlı Risâlelerinin Işığında Temizlik Anlayışı ve Klasik Hanefî Tahâret Anlayışıyla Mukayesesi |
| title_short | Muhammed et-Trabzonî el-Medenî’nin Risâle fî tahkîki’l-istincâ ve Tathîru’l-eşyâ Adlı Risâlelerinin Işığında Temizlik Anlayışı ve Klasik Hanefî Tahâret Anlayışıyla Mukayesesi |
| title_sort | muhammed et trabzoni el medeni nin risale fi tahkiki l istinca ve tathiru l esya adli risalelerinin isiginda temizlik anlayisi ve klasik hanefi taharet anlayisiyla mukayesesi |
| topic | i̇slam hukuku hanefî mezhebi muhammed et-trabzonî el-medenî risâle fî tahkîki’l-istincâ tathîru’l-eşyâ. islamic law hanafi sect muhammad al-trabzonī al-madanī risāla fī tahqīq al-istinjā tathīr al-ashyā |
| url | https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4650918 |
| work_keys_str_mv | AT ahmetbasaranmanav muhammedettrabzonielmedenininrisalefitahkikilistincavetathirulesyaadlırisalelerininisıgındatemizlikanlayısıveklasikhanefitaharetanlayısıylamukayesesi |