ارزیابی شاخصهای رشد و سودمندی در کشت مخلوط لوبیاسبز و ریحان بذری
سابقه و هدف: کشت مخلوط گیاه دارویی ریحان با حبوبات و بقولات به سبب اختلافات مورفولوژیک و مهمتر از آن، تثبیت بیولوژیکی آنها میتواند گامی در جهت پایداری در کشاورزی و همچنین پرهیز از مصرف نهادههای شیمیایی و بنابراین تولید محصولی با سلامت بیشتر باشد. از این رو اهدافی که از انجام این آزمایش مد نظر بو...
Saved in:
| Main Authors: | , , |
|---|---|
| Format: | Article |
| Language: | fas |
| Published: |
Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources
2021-05-01
|
| Series: | تولید گیاهان زراعی |
| Subjects: | |
| Online Access: | https://ejcp.gau.ac.ir/article_5555_f4a418d32a424d1f0b95eb31cb72c7ba.pdf |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| _version_ | 1850058677460926464 |
|---|---|
| author | مهناسادات قطب شریف محمدجواد مصطفوی قربانعلی اسدی |
| author_facet | مهناسادات قطب شریف محمدجواد مصطفوی قربانعلی اسدی |
| author_sort | مهناسادات قطب شریف |
| collection | DOAJ |
| description | سابقه و هدف: کشت مخلوط گیاه دارویی ریحان با حبوبات و بقولات به سبب اختلافات مورفولوژیک و مهمتر از آن، تثبیت بیولوژیکی آنها میتواند گامی در جهت پایداری در کشاورزی و همچنین پرهیز از مصرف نهادههای شیمیایی و بنابراین تولید محصولی با سلامت بیشتر باشد. از این رو اهدافی که از انجام این آزمایش مد نظر بود عبارتند از: ارزیابی و مقایسه شاخصهای مختلف رشد، عملکرد و سودمندی اکولوژیک و اقتصادی ریحان با لوبیاسبز در کشتهای خالص و نسبتهای مخلوط جایگزینی در شرایط آب و هوایی مشهد بود.مواد و روشها: آزمایشی در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد در سال زراعی 98-1397 انجام شد. تیمارها عبارت بودند از 1) کشت خالص لوبیاسبز (P)، 2) و همچنین ریحان (O) و نیز نسبتهای کشت مخلوط جایگزینی این دو گیاه شامل 3) نسبت 1:3 لوبیاسبز و ریحان (P1O3)، 4) نسبت 2:2 لوبیاسبز و ریحان (P2O2) و 5) نسبت 3:1 لوبیاسبز و ریحان (P3O1). مقادیر روزانه روند شاخصهای رشد در طول دوره رشد گیاهان با استفاده از توابع مربوطه برآورد شد و در پایان فصل رشد، عملکرد نهایی گونههای مخلوط (غلافهای تازه لوبیاسبز و بذر خشک ریحان) اندازهگیری و شاخصهای مرتبط با سودمندی کشت مخلوط شامل نسبت برابری زمین (LER)، شاخص افت واقعی عملکرد (AYL) و شاخص سودمندی پولی (MAI) محاسبه شد. برازش توابع، تجزیه و تحلیل آماری دادهها و رسم شکلها بهترتیب با استفاده از نرمافزارهای Slide Write ver2.0، SAS v 9.2 و 2016 MS Excel انجام شد.یافتهها: بیشترین شاخص سطح برگ در کشت خالص لوبیاسبز و ریحان به ترتیب به میزان 4/3 و 3 و کمترین آن برای لوبیاسبز در تیمار P1O3 (2/0) و برای ریحان در تیمار P3O1 (2) بود. همچنین تجمع ماده خشک در کشت خالص لوبیاسبز 973 گرم در متر مربع و در کشت خالص ریحان 1654 گرم در مترمربع و کمترین تجمع ماده خشک لوبیاسبز در تیمار P1O3 (44 گرم در متر مربع) و در ریحان در تیمارP3O1 (755 گرم در متر مربع) بیشترین میزان رشد لوبیاسبز و ریحان در کشت خالص آنها به ترتیب 56/20 و 92/17 گرم در متر مربع در روز بود. میانگین رشد نسبی لوبیاسبز نیز در تیمار P1O3 04/0 گرم بر گرم در روز و در ریحان در تیمار خالص 03/0 گرم بر گرم در روز بیشترین میزان رشد نسبی بود. بیشترین میزان سرعت اسیمیلاسیون خالص در لوبیاسبز در تیمار خالص (3/8 گرم بر متر مربع در روز) و تیمار خالص ریحان (05/8 گرم بر متر مربع در روز) بود. هیچ عملکرد اقتصادی برای لوبیاسبز در تیمارهای P1O3 و P2O2 ایجاد نشد از این رو تمامی شاخصهای سودمندی کشت مخلوط شامل نسبت برابری زمین (LER)، شاخص افت واقعی عملکرد (AYL) و شاخص سودمندی پولی (MAI)در این تیمارها منفی بود. همچنین بالاترین عملکرد محصول ریحان در تیمار P1O3 بدست آمد که اختلاف معنیداری نیز با کشت خالص آن نداشت و تنها در همین تیمار بود که شاخصهای سودمندی مورد مطالعه مثبت و به کشت خالص ارجحیت داشت. نتیجهگیری: یافتهها به خوبی عدم سازگاری مطلوب ریحان با لوبیاسبز در کشت مخلوط را بهدلیل قدرت کم رقابت و مغلوبیت لوبیاسبز در کشت مخلوط با ریحان را نشان داد. اگرچه کشت مخلوط در تیمارهای P3O1 از نظر اقتصادی و اکولوژیک سودمند بود اما با در نظر گرفتن جمیع شرایط همچون امکان اجرای این نسبت کشت پیشنهاد میشود که ضمن بررسی بیشتر جنبههای مختلف کشت مخلوط ریحان با لوبیاسبز همچون رقابت با علفهای هرز و مکانیسمها رقابت بین گروهی ریحان با لوبیاسبز، گیاه دیگری از لگوم یا حبوبات که دارای خصوصیات مطلوبتر از لحاظ سازگاری اکولوژیک و عدم تداخل نیچهای اکولوژیک با این گیان باشد جایگزین گیاه لوبیاسبز در سامانههای تولید گیاه دارویی ریحان گردد. |
| format | Article |
| id | doaj-art-0f67e4fda78b4e078154bd1882ab5769 |
| institution | DOAJ |
| issn | 2008-739X 2008-7403 |
| language | fas |
| publishDate | 2021-05-01 |
| publisher | Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources |
| record_format | Article |
| series | تولید گیاهان زراعی |
| spelling | doaj-art-0f67e4fda78b4e078154bd1882ab57692025-08-20T02:51:06ZfasGorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resourcesتولید گیاهان زراعی2008-739X2008-74032021-05-0114112314410.22069/ejcp.2021.18660.23875555ارزیابی شاخصهای رشد و سودمندی در کشت مخلوط لوبیاسبز و ریحان بذریمهناسادات قطب شریف0محمدجواد مصطفوی1قربانعلی اسدی2دانشآموخته کارشناسیارشد، اگرواکولوژی، گروه اگروتکنولوژی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایراندانشیار، گروه اگروتکنولوژی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایراندانشآموخته کارشناسیارشد، اگرواکولوژی، گروه اگروتکنولوژی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایرانسابقه و هدف: کشت مخلوط گیاه دارویی ریحان با حبوبات و بقولات به سبب اختلافات مورفولوژیک و مهمتر از آن، تثبیت بیولوژیکی آنها میتواند گامی در جهت پایداری در کشاورزی و همچنین پرهیز از مصرف نهادههای شیمیایی و بنابراین تولید محصولی با سلامت بیشتر باشد. از این رو اهدافی که از انجام این آزمایش مد نظر بود عبارتند از: ارزیابی و مقایسه شاخصهای مختلف رشد، عملکرد و سودمندی اکولوژیک و اقتصادی ریحان با لوبیاسبز در کشتهای خالص و نسبتهای مخلوط جایگزینی در شرایط آب و هوایی مشهد بود.مواد و روشها: آزمایشی در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد در سال زراعی 98-1397 انجام شد. تیمارها عبارت بودند از 1) کشت خالص لوبیاسبز (P)، 2) و همچنین ریحان (O) و نیز نسبتهای کشت مخلوط جایگزینی این دو گیاه شامل 3) نسبت 1:3 لوبیاسبز و ریحان (P1O3)، 4) نسبت 2:2 لوبیاسبز و ریحان (P2O2) و 5) نسبت 3:1 لوبیاسبز و ریحان (P3O1). مقادیر روزانه روند شاخصهای رشد در طول دوره رشد گیاهان با استفاده از توابع مربوطه برآورد شد و در پایان فصل رشد، عملکرد نهایی گونههای مخلوط (غلافهای تازه لوبیاسبز و بذر خشک ریحان) اندازهگیری و شاخصهای مرتبط با سودمندی کشت مخلوط شامل نسبت برابری زمین (LER)، شاخص افت واقعی عملکرد (AYL) و شاخص سودمندی پولی (MAI) محاسبه شد. برازش توابع، تجزیه و تحلیل آماری دادهها و رسم شکلها بهترتیب با استفاده از نرمافزارهای Slide Write ver2.0، SAS v 9.2 و 2016 MS Excel انجام شد.یافتهها: بیشترین شاخص سطح برگ در کشت خالص لوبیاسبز و ریحان به ترتیب به میزان 4/3 و 3 و کمترین آن برای لوبیاسبز در تیمار P1O3 (2/0) و برای ریحان در تیمار P3O1 (2) بود. همچنین تجمع ماده خشک در کشت خالص لوبیاسبز 973 گرم در متر مربع و در کشت خالص ریحان 1654 گرم در مترمربع و کمترین تجمع ماده خشک لوبیاسبز در تیمار P1O3 (44 گرم در متر مربع) و در ریحان در تیمارP3O1 (755 گرم در متر مربع) بیشترین میزان رشد لوبیاسبز و ریحان در کشت خالص آنها به ترتیب 56/20 و 92/17 گرم در متر مربع در روز بود. میانگین رشد نسبی لوبیاسبز نیز در تیمار P1O3 04/0 گرم بر گرم در روز و در ریحان در تیمار خالص 03/0 گرم بر گرم در روز بیشترین میزان رشد نسبی بود. بیشترین میزان سرعت اسیمیلاسیون خالص در لوبیاسبز در تیمار خالص (3/8 گرم بر متر مربع در روز) و تیمار خالص ریحان (05/8 گرم بر متر مربع در روز) بود. هیچ عملکرد اقتصادی برای لوبیاسبز در تیمارهای P1O3 و P2O2 ایجاد نشد از این رو تمامی شاخصهای سودمندی کشت مخلوط شامل نسبت برابری زمین (LER)، شاخص افت واقعی عملکرد (AYL) و شاخص سودمندی پولی (MAI)در این تیمارها منفی بود. همچنین بالاترین عملکرد محصول ریحان در تیمار P1O3 بدست آمد که اختلاف معنیداری نیز با کشت خالص آن نداشت و تنها در همین تیمار بود که شاخصهای سودمندی مورد مطالعه مثبت و به کشت خالص ارجحیت داشت. نتیجهگیری: یافتهها به خوبی عدم سازگاری مطلوب ریحان با لوبیاسبز در کشت مخلوط را بهدلیل قدرت کم رقابت و مغلوبیت لوبیاسبز در کشت مخلوط با ریحان را نشان داد. اگرچه کشت مخلوط در تیمارهای P3O1 از نظر اقتصادی و اکولوژیک سودمند بود اما با در نظر گرفتن جمیع شرایط همچون امکان اجرای این نسبت کشت پیشنهاد میشود که ضمن بررسی بیشتر جنبههای مختلف کشت مخلوط ریحان با لوبیاسبز همچون رقابت با علفهای هرز و مکانیسمها رقابت بین گروهی ریحان با لوبیاسبز، گیاه دیگری از لگوم یا حبوبات که دارای خصوصیات مطلوبتر از لحاظ سازگاری اکولوژیک و عدم تداخل نیچهای اکولوژیک با این گیان باشد جایگزین گیاه لوبیاسبز در سامانههای تولید گیاه دارویی ریحان گردد.https://ejcp.gau.ac.ir/article_5555_f4a418d32a424d1f0b95eb31cb72c7ba.pdfتجمع ماده خشکسرعت رشد محصولشاخص سطح برگشاخص سودمندی پولینسبت برابری زمین |
| spellingShingle | مهناسادات قطب شریف محمدجواد مصطفوی قربانعلی اسدی ارزیابی شاخصهای رشد و سودمندی در کشت مخلوط لوبیاسبز و ریحان بذری تولید گیاهان زراعی تجمع ماده خشک سرعت رشد محصول شاخص سطح برگ شاخص سودمندی پولی نسبت برابری زمین |
| title | ارزیابی شاخصهای رشد و سودمندی در کشت مخلوط لوبیاسبز و ریحان بذری |
| title_full | ارزیابی شاخصهای رشد و سودمندی در کشت مخلوط لوبیاسبز و ریحان بذری |
| title_fullStr | ارزیابی شاخصهای رشد و سودمندی در کشت مخلوط لوبیاسبز و ریحان بذری |
| title_full_unstemmed | ارزیابی شاخصهای رشد و سودمندی در کشت مخلوط لوبیاسبز و ریحان بذری |
| title_short | ارزیابی شاخصهای رشد و سودمندی در کشت مخلوط لوبیاسبز و ریحان بذری |
| title_sort | ارزیابی شاخصهای رشد و سودمندی در کشت مخلوط لوبیاسبز و ریحان بذری |
| topic | تجمع ماده خشک سرعت رشد محصول شاخص سطح برگ شاخص سودمندی پولی نسبت برابری زمین |
| url | https://ejcp.gau.ac.ir/article_5555_f4a418d32a424d1f0b95eb31cb72c7ba.pdf |
| work_keys_str_mv | AT mhnạsạdạtqṭbsẖryf ạrzyạbysẖạkẖṣhạyrsẖdwswdmndydrḵsẖtmkẖlwṭlwbyạsbzwryḥạnbdẖry AT mḥmdjwạdmṣṭfwy ạrzyạbysẖạkẖṣhạyrsẖdwswdmndydrḵsẖtmkẖlwṭlwbyạsbzwryḥạnbdẖry AT qrbạnʿlyạsdy ạrzyạbysẖạkẖṣhạyrsẖdwswdmndydrḵsẖtmkẖlwṭlwbyạsbzwryḥạnbdẖry |