تأثیر جاده کمربندی و خط ریل راه‌آهن بر وسعت آبگرفتگی شهر آق‌قلا در سیلاب فروردین‌ 1398

چکیدهسابقه و هدف: شهر آق‌قلا به صورت مداوم در گذشته در معرض سیلاب‌های رودخانه گرگانرود بوده است، این امر با بررسی مشخصات عمومی سازه‌های آبی مخصوصا پل تاریخی مرکز شهر مشخص می‌گردد. سیلاب اواخر اسفند 1397 که غرقاب و آبگرفتگی ناشی از آن تا اردیبهشت 1398 تداوم یافت یکی از مخربترین سیلاب‌های این منطقه بو...

Full description

Saved in:
Bibliographic Details
Main Authors: سلیم آتابای, محسن مسعودیان, رامین فضل اولی
Format: Article
Language:fas
Published: Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources 2021-09-01
Series:پژوهش‌های حفاظت آب و خاک
Subjects:
Online Access:https://jwsc.gau.ac.ir/article_5845_f196d4d35fe8955ec3a92e1065028479.pdf
Tags: Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
_version_ 1850106534683475968
author سلیم آتابای
محسن مسعودیان
رامین فضل اولی
author_facet سلیم آتابای
محسن مسعودیان
رامین فضل اولی
author_sort سلیم آتابای
collection DOAJ
description چکیدهسابقه و هدف: شهر آق‌قلا به صورت مداوم در گذشته در معرض سیلاب‌های رودخانه گرگانرود بوده است، این امر با بررسی مشخصات عمومی سازه‌های آبی مخصوصا پل تاریخی مرکز شهر مشخص می‌گردد. سیلاب اواخر اسفند 1397 که غرقاب و آبگرفتگی ناشی از آن تا اردیبهشت 1398 تداوم یافت یکی از مخربترین سیلاب‌های این منطقه بوده که خاطرات بسیار تلخی برای هموطنان به‌جا گذاشته است. درمدیریت این سیل مجموعه‌ای از مطالعات قبلی با استفاده از مدل‌های مختلف شبیه‌سازی جریان، تجربیات گذشته جهت مقابله با سیلاب و استفاده از تجربیات سیلاب‌های پیشین می‌توانست موجب افزایش دقت و سرعت مهار سیلاب و نیز کاهش خسارات مالی ‌شود. در زمان وقوع و ورود سیلاب به داخل شهر آق‌قلا، دست اندرکاران جاده کمربندی و خط ریل راه‌آهن را که در مسیر عبور سیلاب قرار گرفته بود و دلیل عمده آبگرفتگی وسیع قسمت شمالی شهر آق‌قلا و ماندگاری جریان سیلاب در داخل شهر پنداشته شده بود در چند نقطه تخریب کردند لذا در این پژوهش، تاثیر جاده کمربندی و خط ریل راه‌آهن بر میزان و وسعت آبگرفتگی شهر آق‌قلا مورد بررسی قرار گرفت.مواد و روش‌ها: این پژوهش با استفاده از نرم‌افزارهای HEC-RAS، GIS و نیز الحاقیه HEC-GeoRAS انجام شد. جهت بررسی تاثیر جاده کمربندی و خط ریلراه‌آهن بر میزان آبگرفتگی شهر آق‌قلا، این تأثیر گذاری در سه سناریو (عدم وجود جاده کمربندی و خط ریل راه‌آهن، وجود جاده کمربندی و خط ریل راه‌آهن به همراه کالورت‌های تعبیه شده در مسیر و وجود جاده کمربندی و خط ریل راه‌آهن به همراه کالورت‌های تعبیه شده و شکاف‌های ایجاد شده در مسیر در زمان وقوع سیلاب) مورد بحث و بررسی قرار گرفت.یافته‌ها: با بررسی سه سناریوی مورد بحث در این پژوهش مشخص شد که در سناریوی اول نیز شاهد آبگرفتگی سطح وسیعی از شهر آق‌قلا هستیم، به‌گونه‌ای که 1/38 کیلومترمربع از سطح این شهر دچار آبگرفتگی گردیده است. سناریوی دوم نشان‌دهنده افزایش آبگرفتگی و تشدید سیلاب در سطح شهر در مقایسه با سناریوی اول بوده که موجب زیر آب رفتن 2/53 کیلومترمربع از اراضی مسکونی شده و سناریوی سوم حاکی از تأثیر مثبت شکاف‌های ایجاد شده در زمان وقوع سیلاب بر کاهش میزان آبگرفتگی سطح شهر است که میزان آبگرفتگی را به 1/98 کیلومترمربع تقلیل داده است.نتیجه‌گیری: اگرچه پایین بودن تراز سطح زمین در برخی محلات شهر آق‌قلا همچون عیدگاه، معلم آباد و حکیم آباد، آبگرفتگی این نواحی را بدیهی ساخته است، مقایسه دو سناریوی اول و دوم نشان داد که قرارگیری جاده کمربندی و خط ریل راه‌آهن در مسیر حرکت سیلاب بر افزایش وسعت آبگرفتگی و زیر آب رفتن برخی دیگر از نواحی و محلات و ماندگاری جریان سیلاب در سطح شهر آق‌قلا تأثیرگذار بوده است. از سوی دیگر، با مقایسه سناریوی دوم و سوم می‌توان اینگونه نتیجه‌گیری نمود که عدم تعلل و تصمیم‌گیری سریع در خصوص ایجاد شکاف برروی جاده کمربندی و خط ریل راه‌آهن، می‌توانسته باعث کاهش نسبی آبگرفتگی سطح شهر و ماندگاری جریان سیلاب شده و از زیر آب رفتن برخی از نواحی جلوگیری کند.
format Article
id doaj-art-0308b30f4ae7498c9292ab2089050ca9
institution OA Journals
issn 2322-2069
2322-2794
language fas
publishDate 2021-09-01
publisher Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources
record_format Article
series پژوهش‌های حفاظت آب و خاک
spelling doaj-art-0308b30f4ae7498c9292ab2089050ca92025-08-20T02:38:48ZfasGorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resourcesپژوهش‌های حفاظت آب و خاک2322-20692322-27942021-09-0128320721510.22069/jwsc.2022.19069.34555845تأثیر جاده کمربندی و خط ریل راه‌آهن بر وسعت آبگرفتگی شهر آق‌قلا در سیلاب فروردین‌ 1398سلیم آتابای0محسن مسعودیان1رامین فضل اولی2دانشجوی کارشناسی ارشد سازه‌های آبی، گروه مهندسی آب، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساریگروه سازه­های آبی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساریعضو هیئت علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساریچکیدهسابقه و هدف: شهر آق‌قلا به صورت مداوم در گذشته در معرض سیلاب‌های رودخانه گرگانرود بوده است، این امر با بررسی مشخصات عمومی سازه‌های آبی مخصوصا پل تاریخی مرکز شهر مشخص می‌گردد. سیلاب اواخر اسفند 1397 که غرقاب و آبگرفتگی ناشی از آن تا اردیبهشت 1398 تداوم یافت یکی از مخربترین سیلاب‌های این منطقه بوده که خاطرات بسیار تلخی برای هموطنان به‌جا گذاشته است. درمدیریت این سیل مجموعه‌ای از مطالعات قبلی با استفاده از مدل‌های مختلف شبیه‌سازی جریان، تجربیات گذشته جهت مقابله با سیلاب و استفاده از تجربیات سیلاب‌های پیشین می‌توانست موجب افزایش دقت و سرعت مهار سیلاب و نیز کاهش خسارات مالی ‌شود. در زمان وقوع و ورود سیلاب به داخل شهر آق‌قلا، دست اندرکاران جاده کمربندی و خط ریل راه‌آهن را که در مسیر عبور سیلاب قرار گرفته بود و دلیل عمده آبگرفتگی وسیع قسمت شمالی شهر آق‌قلا و ماندگاری جریان سیلاب در داخل شهر پنداشته شده بود در چند نقطه تخریب کردند لذا در این پژوهش، تاثیر جاده کمربندی و خط ریل راه‌آهن بر میزان و وسعت آبگرفتگی شهر آق‌قلا مورد بررسی قرار گرفت.مواد و روش‌ها: این پژوهش با استفاده از نرم‌افزارهای HEC-RAS، GIS و نیز الحاقیه HEC-GeoRAS انجام شد. جهت بررسی تاثیر جاده کمربندی و خط ریلراه‌آهن بر میزان آبگرفتگی شهر آق‌قلا، این تأثیر گذاری در سه سناریو (عدم وجود جاده کمربندی و خط ریل راه‌آهن، وجود جاده کمربندی و خط ریل راه‌آهن به همراه کالورت‌های تعبیه شده در مسیر و وجود جاده کمربندی و خط ریل راه‌آهن به همراه کالورت‌های تعبیه شده و شکاف‌های ایجاد شده در مسیر در زمان وقوع سیلاب) مورد بحث و بررسی قرار گرفت.یافته‌ها: با بررسی سه سناریوی مورد بحث در این پژوهش مشخص شد که در سناریوی اول نیز شاهد آبگرفتگی سطح وسیعی از شهر آق‌قلا هستیم، به‌گونه‌ای که 1/38 کیلومترمربع از سطح این شهر دچار آبگرفتگی گردیده است. سناریوی دوم نشان‌دهنده افزایش آبگرفتگی و تشدید سیلاب در سطح شهر در مقایسه با سناریوی اول بوده که موجب زیر آب رفتن 2/53 کیلومترمربع از اراضی مسکونی شده و سناریوی سوم حاکی از تأثیر مثبت شکاف‌های ایجاد شده در زمان وقوع سیلاب بر کاهش میزان آبگرفتگی سطح شهر است که میزان آبگرفتگی را به 1/98 کیلومترمربع تقلیل داده است.نتیجه‌گیری: اگرچه پایین بودن تراز سطح زمین در برخی محلات شهر آق‌قلا همچون عیدگاه، معلم آباد و حکیم آباد، آبگرفتگی این نواحی را بدیهی ساخته است، مقایسه دو سناریوی اول و دوم نشان داد که قرارگیری جاده کمربندی و خط ریل راه‌آهن در مسیر حرکت سیلاب بر افزایش وسعت آبگرفتگی و زیر آب رفتن برخی دیگر از نواحی و محلات و ماندگاری جریان سیلاب در سطح شهر آق‌قلا تأثیرگذار بوده است. از سوی دیگر، با مقایسه سناریوی دوم و سوم می‌توان اینگونه نتیجه‌گیری نمود که عدم تعلل و تصمیم‌گیری سریع در خصوص ایجاد شکاف برروی جاده کمربندی و خط ریل راه‌آهن، می‌توانسته باعث کاهش نسبی آبگرفتگی سطح شهر و ماندگاری جریان سیلاب شده و از زیر آب رفتن برخی از نواحی جلوگیری کند.https://jwsc.gau.ac.ir/article_5845_f196d4d35fe8955ec3a92e1065028479.pdfآق‌قلاجاده کمربندیسیلابgishec-ras
spellingShingle سلیم آتابای
محسن مسعودیان
رامین فضل اولی
تأثیر جاده کمربندی و خط ریل راه‌آهن بر وسعت آبگرفتگی شهر آق‌قلا در سیلاب فروردین‌ 1398
پژوهش‌های حفاظت آب و خاک
آق‌قلا
جاده کمربندی
سیلاب
gis
hec-ras
title تأثیر جاده کمربندی و خط ریل راه‌آهن بر وسعت آبگرفتگی شهر آق‌قلا در سیلاب فروردین‌ 1398
title_full تأثیر جاده کمربندی و خط ریل راه‌آهن بر وسعت آبگرفتگی شهر آق‌قلا در سیلاب فروردین‌ 1398
title_fullStr تأثیر جاده کمربندی و خط ریل راه‌آهن بر وسعت آبگرفتگی شهر آق‌قلا در سیلاب فروردین‌ 1398
title_full_unstemmed تأثیر جاده کمربندی و خط ریل راه‌آهن بر وسعت آبگرفتگی شهر آق‌قلا در سیلاب فروردین‌ 1398
title_short تأثیر جاده کمربندی و خط ریل راه‌آهن بر وسعت آبگرفتگی شهر آق‌قلا در سیلاب فروردین‌ 1398
title_sort تأثیر جاده کمربندی و خط ریل راه‌آهن بر وسعت آبگرفتگی شهر آق‌قلا در سیلاب فروردین‌ 1398
topic آق‌قلا
جاده کمربندی
سیلاب
gis
hec-ras
url https://jwsc.gau.ac.ir/article_5845_f196d4d35fe8955ec3a92e1065028479.pdf
work_keys_str_mv AT slymậtạbạy tạtẖyrjạdhḵmrbndywkẖṭrylrạhậhnbrwsʿtậbgrftgysẖhrậqqlạdrsylạbfrwrdyn1398
AT mḥsnmsʿwdyạn tạtẖyrjạdhḵmrbndywkẖṭrylrạhậhnbrwsʿtậbgrftgysẖhrậqqlạdrsylạbfrwrdyn1398
AT rạmynfḍlạwly tạtẖyrjạdhḵmrbndywkẖṭrylrạhậhnbrwsʿtậbgrftgysẖhrậqqlạdrsylạbfrwrdyn1398