بهبود تحمل به شوری در گیاه فلفل تند با محلول پاشی برگی سیلیسیوم - ناهید جمالی; فردین قنبری; علی اصغر حاتم نیا (Pizhūhish/hā-yi tulīd-i giyāhī)
سابقه و هدف: شوری یکی از عوامل تنش زای غیرزیستی است که خسارات زیادی به تولید محصولات کشاورزی در سراسر جهان وارد می‌کند. استراتژی‌های مختلفی برای کاهش تأثیر منفی شوری بر گیاهان و تداوم رشد و نمو گیاهان در شرایط تنش شوری اتخاذ شده است. در مطالعه حاضر، اثر محلول پاشی سیلیسیوم بر کاهش آثار تنش شوری و مکانیسم‌های فیزیولوژیکی وابسته به آن در گیاه فلفل تند بررسی شده است. مواد و روش ها: آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در گلخانه دانشگاه ایلام انجام شد. تیمارهای مورد آزمایش در این تحقیق شامل سه سطح تنش شوری (شامل شاهد، 75 و 150 میلی‌مولار نمک NaCl) و چهار سطح سیلیسیوم (شاهد، 5/0، 1 و 2 میلی‌مولار) بود. در مرحله چهار برگ حقیقی تیمار سیلسیسوم به صورت محلول پاشی برگی در غلظت‌های ذکر شده تا خیس شدن کامل سطح برگ‌ها اعمال شد و به فاصله یک ماه دو مرتبه دیگر تکرار شد. تیمار شوری نیز به صورت تهیه محلول NaCl و آبیاری گیاهان همراه با محلول کودی با فواصل سه روز یکبار انجام گرفت. تیمارها تا زمان میوه دهی و برداشت کامل میوه‌ها ادامه یافت. یافته ها: در نتایج نهایی به دست آمده از این تحقیق مشخص شدکه شوری موجب کاهش معنی دار پارامترهای رشدی و عملکردی (وزن خشک ریشه و شاخساره، ارتفاع گیاه، تعداد میوه در بوته و عملکرد محصول) و همچنین کاهش محتوای رطوبت نسبی و کلروفیل شده و باعث فزایش محتوای پرولین، مالون دی آلدهید و نشت یونی در گیاه فلفل شد. نتایج نشان داد کاربرد سیلیسیم باعث کاهش آثار تنش شوری بر گیاه فلفل شد. بیشترین عملکردکل مربوط به تیمار بدون شوری با کاربرد سیلیسیوم (1 و 2 میلی‌مولار) بود. در همه سطوح شوری کاربرد سیلیسیوم سبب افزایش رشد و عملکردگیاه فلفل شد. این نتایج در ارتباط با افزایش محتوای رطوبت نسبی و کلروفیل، کاهش میزان پرولین، محتوای مالون دی آلدهید و نشت الکترولیت بود. نتیجه گیری: به طور کلی نتایج این تحقیق نشان داد که کاربرد سیلیسیوم به خصوص در غلظت‌های یک و دو میلی مولار موجب بهبود رشد و افزایش عملکرد گیاه فلفل تند در شرایط تنش و غیر تنش شد. کاربرد خارجی سیلیسیوم، اثرات منفی شوری بر گیاه را از طریق افزایش مقدار کلروفیل و محتوای رطوبت نسبی و کاهش پرولین و مالون دی آلدهید کاهش داد. اگر چه کاربرد سیلیسیوم در شرایط بدون شوری اثرات مثبتی بر رشد و عملکرد گیاه داشت ولی در شرایط شوری اثر بخشی بیشتری داشت. بنابراین برای کاهش اثرات شوری بر رشد و عملکرد گیاه فلفل تند محلول پاشی سیلیسیوم توصیه می‌شود.