İRAN BORSASI VE REEL DÖVİZ KURU ARASINDAKİ SİMETRİK VE ASİMETRİK İLİŞKİLERİNİN İNCELENMESİ - Ömer Selçuk Emsen (Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi)
1979 Devrimi ile birlikte hem Irak ileolan savaş hem de rejim ihraç etme tehlikesine karşı uygulanan ambargolarla İran’ındış ekonomik ilişkileri sınırlandırılmıştır. Zaman zaman bu sınırlandırmalarderinleşmekte ve böylece İran ekonomisi dışa açıklığın nimetlerindenyararlanamaz hale gelmektedir. Bu çalışmada üçer aylık verilerle 2000-2016arası dönem için İran borsası ile reel döviz kuru arasında simetrik veasimetrik ilişkiler araştırılmıştır. Analizlerde İran borsası kurdan etkilenmekteve buna karşılık kurun borsadan etkilenmediği gibi bir sonuç elde edilmiştir. Borsaüzerine reel döviz kurunun etkilerinin ise simetrik boyutta olmadığı tespitedilirken, asimetrik ilişkilerde İran ekonomisinde dışsal iyileşmelerin uzundönemde pozitif borsa etkilerine yol açarak “ikame etkileri” yarattığı görülmüştür.Kısa dönemde ise ulusal paradaki değerlenmelerin “servet etkisi” yaratarakulusal borsaya yönelimi tetiklediği tespit edilmiştir. Bu noktada İran’ın ya dünyaekonomisi ile eklemlenme sürecinde başarı elde etmesi ya da dış şoklardanetkilenme derecesini minimize etmesi gibi iki farklı politika ile karşı karşıyakaldığı söylenebilir.