İmam Şafii'nin Şiirlerinde Kuran'dan İktibas - Mustafa Keskin (İslami İlimler Dergisi)
Toplumsal kültürün ana unsurlarından biri olan din, insanları etkilemesi bakımından diğer sosyolojik unsurlardan daha büyük bir öneme sahiptir olmuştur. Bu kapsamda İslam kültür tarihinde toplumsal ilişkiler ve ahlaki değerleri konu edinen edebi eserlerde, kutsal metinlere başvurularak insanlar etkilenmeye çalışılmıştır. Bu noktada başta Arap edebiyatı alanında çalışmalar yapan edebiyatçılar olmak üzere birçok ilim erbabı Kur'an'dan faydalanmaya gayret etmişlerdir. Söz gelimi farklı münasebetlerle dile getirdiği şiirlerde birçok edebi sanat uygulamalarını ortaya koyan İmam Şafii de Kur'an’dan iktibas sanatına başvurmuş önemli simalardan biridir. Hicrî II. asırda Arap edebiyatı alanında önemli bir yere sahip olan İmam Şafii’nin şiirlerindeki Kur'an’dan iktibas konusunu merkeze alan bu çalışma, ilgili şiirlerdeki bedi ilminin muhassinat-ı lafzî sanatları arasında yer alan Kur’an’dan İktibas sanatına dairdir. Böylece makalede önce büyük müctehid eş-Şafii’nin hayatına ilişkin kısa bir girişle başlanmış, iktibas kavramının lügat ve ıstılah anlamı verilerek kısımları ve Arap edebiyatındaki öneminin açıklanmasıyla devam edilmiştir. Daha sonra İmam Şafii’nin şiirlerinde söz konusu edebi sanat tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu kapsamda eş-Şafii’nin şiirlerinde Kur’an’dan iktibasların yapıldığı kısımlar tespit edilmiştir. Bu çerçevede iktibasın yer aldığı şiirlerden örnekler verilerek bu iktibasların hangi sure ve ayetlerden yapıldığı belirlenmiş ve söz konusu beyitlerin işaret ettiği anlam-lar ortaya konulmaya gayret edilmiştir. Bununla beraber Şafii şiirlerinde iktibas ile bağlantılı “akd ve telmih” gibi bazı edebi sanatlara da başvurulduğu ve bu sanatların icra edildiği beyitlerden de örnekler verilerek izah edilmeye çalışılmıştır