ارزیابی قاعده انگاری عدالت بر پایه قاعده ملازمه - یحیی رنجبر; علی اکبر ایزدی فرد; سعید ابراهیمی (مطالعات فقه و حقوق اسلامی)
این پژوهش در پی پاسخ دادن به این پرسش مهمّ است که آیا قاعده ملازمه حکم عقل و شرع می‌تواند ما را در فرایند قانونگذاری و افتاء به فهمی خردپسند و راهگشا از عدالت برساند؟ در پاسخ به این پرسش نگارندگان در وهله‌ نخست به پیشینه‌ قاعده و معنای کلمات آن در بستر تفکّر فقهی شیعه می‌پردازند و سپس بیان می‌کنند که این قاعده صرفنظر از این که نصّ صریحی در مورد آن وجود ندارد و مورد اجماع فقها نیست، خود دچار دو مشکل اساسی ابهام در معنای کلمات و جملات از یک سو، و تعارض درونی جملات از سوی دیگر است. نگارندگان پس از ترسیم تناقض و ایرادات اساسی آن با تکیه بر روش تحقیق کتابخانه ای و تحلیل مباحث در بیانی جدید، ادعا نموده‌اند که قاعده ملازمه حتی در فرض صحّت نیز نمی‌تواند هیچ پشتوانهای برای فهم عرفی عدالت در جهان معاصر باشد تا از این رهگذر بتواند به ما در فهم بهتر آن در فرایند افتاء یا قانونگذاری کمک کند، بنابراین برای دفاع از قاعده انگاری عدالت و مطرح نمودن فهم عرفی از آن لازم است در پی دلایل روشنتر و محکم‌تری بود.