Âmir-Ârif ilişkisi: Emir Timur-Yesevîlik örneği - Seyfettin Erşahin (Edeb Erkan)
Emir Timur’u anlamak Türkistan, Deşt-i Kıpçak, Doğu Avrupa, Rusya, Kafkasya, İran, Hindistan, Irak, Suriye, Mısır, Türkiye’yi kısaca dünya tarihini anlamaktır. Türk devlet geleneğini, iktidar kaynaklarını, devlet-din ilişkilerini, din-siyaset ilişkilerini, İslami gelenek ve Bozkır töresinin ilişkilerini, kavramaktır. Emir Timur’un tasavvufi zümrelerle münasebetleri, İslam medeniyet dairesinde, biraz daha özelde söylersek Türkistan’da ve Türklerde devlet-din ilişkilerinin niceliği ve niteliği konusuna da ışık tutacaktır. Bu maksada matuf bakıldığında Timur’un Yesevîlik ve Yesevilerle ilişkilerinde söz konusu tasavvufi anlayış ve zümrenin Türk dünyasındaki yaygınlığı ve saygınlığı da etkili olmuştur denebilir. Yeseviler o zaman hem Türkistan’da (Orta Asya), hem Deşt-i Kıpçak’ta (Avrasya’da) hem de Anadolu’da faal idiler. Türk dünyasını bağlayan, ona ortak ruh veren önemli unsurlardan biri olma rolünü taşıyorlardı. Türk dünyasının liderliğine oynayan bir siyasi şahsiyet olan Emir Timur’un bu unsur ile hem diyaneten hem de siyaseten ilişki kurması gayet doğaldır. Makalemizde dönemin ana kaynakları ve araştırmaları bilimsel tarih metoduyla, nitel olarak inceledik. Elde ettiğimiz verileri tarafsız bir duruşla tenkit ve terkip aşamalarından geçirdik. Ulaştığımız sonuçları ortaya koyduk.