ارزیابی مخاطرات محیط زیستی در جهت توسعه پایدار در پارک های ملی و مناطق حفاظت شده (مطالعه موردی: پارک ملی و منطقه حفاظت شده دز) - ارمغان نیک اندیش; سولماز دشتی; غلامرضا سبزقبائی (جغرافیا و مخاطرات محیطی)
مناطق حفاظت‌شده یکی از مهم‌ترین ابزار حفظ تنوع زیستی و خدمات اکوسیستم هستند و لزوم حفظ و بهرهبرداری بهینه از منابع آنها، ازجمله ضرورتهای توسعۀ پایدار محسوب میشود. بدین منظور حفاظت و پایش دائمی تغییرات مناطق حفاظت ‌شده که از سرمایههای طبیعی ملی هر کشوری محسوب میشوند، با هدف اتخاذ شیوههای مدیریتی مناسب و پیشگیری از ادامه روند عوامل مخرب ضروری است. پارک ملی و منطقه حفاظت ‌شده دز با مساحتی معادل 22013 هکتار یکی از ارزشمندترین و استراتژیکترین مناطق چهارگانه تحت حفاظت در کشور میباشد که در استان خوزستان واقع شده است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل مخاطرات محیط زیستی تهدید کننده منطقه حفاظت شده و پارک ملی دز صورت گرفته است. در این پژوهش بر اساس بازدید میدانی، گزارش وضع موجود و استفاده از تکنیک دلفی، 26 ریسک در قالب دو محیط طبیعی و محیط زیستی (فیزیکوشیمیایی، بیولوژیکی و اقتصادی-اجتماعی و فرهنگی) شناسایی شدند. جهت رتبهبندی مخاطرات شناسایی شده از روش TOPSIS بر اساس سه شاخص (شدت، احتمال وقوع و حساسیت محیط پذیرنده) استفاده شد. نتایج به دست آمده نشان داد که مخاطره شکار غیر مجاز با ضریب نزدیکی 876811/0 بالاترین ریسک منطقه و ریسک آتشسوزی عمدی و غیرعمدی با ضریب نزدیکی 180761/0 کمترین اولویت را به خود اختصاص دادند. پس از سطحبندی مخاطرات مشخص شد که بیشترین مخاطرات موجود در منطقه در سطح قابل توجه بوده است. درنهایت راهکارهایی در جهت کنترل مخاطرات در منطقه ارائه شد.