Zakodowane mapy umysłu. Mobilność rzeczy w filmie Michela Gondry’ego „Eternal Sunshine of the Spotless Mind” - Joanna Spalińska-Mazur (Kwartalnik Filmowy)
Rzeczy mają moc indukowania pamięci, nawet tej zwiniętej czy pozornie wymazanej. Obrazy-rzeczy zapisują mapy umysłu w wersji najpełniejszej, najdoskonalszej, a ich mobilność jest skutkiem działania wolnej woli, ewoluującej dzięki kolejno odkrywanym stopniom swobody budzącego się umysłu. Rzeczy znaczące, kumulujące pamięć zdarzeń, służące jako aktywatory ukrytej energii umysłu oraz indukujące ślady silnych doświadczeń uczuciowych odgrywają w filmie Eternal Sunshine of the Spotless Mind (2004) Gondry’ego istotną rolę. Reżyser przekonuje widza, że wykasowanie wspomnień w taki sposób, jak robi to w filmie firma Lacuna Inc. doktora Howarda Mierzwiaka, a więc na podstawie sporządzonej mapy mózgu pacjenta, nie gwarantuje pozbycia się ich raz na zawsze, gdyż pozostają ślady, które (się) indukują, niezależnie od woli danej osoby.