XIX. Yüzyılda Çarlık Rusya’nın Asya’ya Yönelik Araştırmaları Üzerine Bir İnceleme: Aziatskiy Vestnik (1825-1827) - Murat Özkan (Turcology Research)
Bu araştırma, XIX. yüzyılın ilk çeyreğinde Çarlık Rusya’sının Asya coğrafyasına yönelik entelektüel ilgisini ve bilgi üretim süreçlerini, Grigoriy İvanoviç Spasskiy tarafından yayımlanan Aziatskiy Vestnik üzerinden analiz etmeyi amaçlamaktadır. XIX. yüzyılın ilk çeyreğinde Rusya, Asya coğrafyasına yönelik entelektüel merakın ve bilgi arayışının arttığı bir dönem yaşamaktaydı. Bu dönemde, Asya’nın zengin tarihini, kültürünü ve toplumlarını araştırmaya yönelik çabalar, yalnızca akademik ilgiyle sınırlı kalmamış, aynı zamanda Rusya’nın jeopolitik hedefleri ve kültürel politikalarıyla da örtüşmüştür. Bu bağlamda, Grigoriy İvanoviç Spasskiy tarafından yayımlanan Aziatskiy Vestnik, Asya dünyasına dair üretilen bilginin aktarılmasında ve yayılmasında önemli bir rol üstlenmiştir. Spasskiy’in ilk yayıncılık girişimi olan Sibirskiy Vestnik, öncelikli olarak Sibirya tarihi ve arkeolojisine odaklanırken, daha sonra yayımladığı Aziatskiy Vestnik ile coğrafi ve tematik yelpazeyi genişletmiştir. Bu yeni dergi, Türkistan, Moğolistan, Kafkasya, Japonya, Hindistan, Çin, İran ve Arap dünyası gibi geniş bir coğrafyanın tarihini, arkeolojisini, etnografyasını ve kültürel mirasını içeren makalelere yer vermiştir. Ayrıca, Aziatskiy Vestnik, Avrupa dergilerinden çevrilen makalelerle Batı dünyasında Asya hakkında üretilen bilginin Rus entelektüel çevrelerine aktarılmasında kritik bir rol oynamıştır. Araştırma kapsamında, 1825-1827 yılları arasında yayımlanan toplam 29 sayı ayrıntılı olarak incelenmiştir. Bu incelemede, dergide yayımlanan haberler, makaleler, seyahat notları ve raporlar sistematik bir şekilde tasnif edilmiştir. Dergide yayımlanan makalelerin konu çeşitliliği, dönemin Rus entelektüellerinin Asya’ya duyduğu artan ilginin altında yatan ideolojik, bilimsel ve kültürel motivasyonların anlaşılmasına ışık tutmaktadır. Bu durum, Rusya’nın Asya’daki jeopolitik hedefleri ile entelektüel çabalarının birbirini destekleyen ve tamamlayan unsurlar olduğunu göstermektedir. Bu çalışma, XIX. yüzyıl Rus entelektüel tarihini ve Asya çalışmaları üzerine yürütülen akademik üretimi daha iyi anlamaya katkıda bulunacaktır. Özellikle, Asya üzerine üretilen bilginin Rusya’nın jeopolitik hedefleriyle nasıl iç içe geçtiğini göstermesi açısından önem arz etmektedir.