بررسی تاثیر غلظت‌های کاهش یافته گلایفوسیت و سولفوسولفورون بر کنترل گل‌جالیز مصری (Phelipanche aegyptiaca Pers.) در خیار (Cucumis sativus L.) - محمدرضا بایگانه; سیروان بابائی; ایرج طهماسبی (Pizhūhish/hā-yi tulīd-i giyāhī)
سابقه و هدف: گل‌جالیز گیاهی فاقد کلروفیل و انگل مطلق ریشه گیاهان دولپه‌ای است که دامنه پراکندگی آن بیشتر در نواحی گرم و خشک و همچنین نواحی معتدل و نیمه خشک کشورهای مدیترانه‌ای، اروپای شرقی و جنوبی و خاورمیانه از جمله ایران آلودگی ایجاد می‌کند. علف‌های هرز انگلی به ویژه گل‌جالیز به دلیل کاهش عملکرد و افزایش هزینه در تولید خیار، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. هدف از انجام این مطالعه کنترل شیمیایی گل جالیز با علف‌کش‌های گلایفوسیت و سولفوسولفورون و تعیین میزان مناسب و تعداد دفعات کاربرد بوده. بر همین اساس آزمایشی در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه کردستان اجرا شد.مواد و روش‌ها: این آزمایش در بهار و تابستان (25 اردیبهشت تا پایان شهریور) سال 1397 به صورت گلدانی در فضای آزاد مزرعه، در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی و با چهار تکرار که هر تکرار شامل 25 تیمار علف‌کشی به شرح زیر بود: تیمار 1) شاهد آلوده به گل‌جالیز و بدون اعمال علف‌کش، تیمارهای 2 تا 5) علف‌کش گلایفوسیت (SL 36%) 20، 40، 60 و 80 گرم ماده موثره در هکتار یک‌بار کاربرد، تیمارهای 6 تا 9) علف‌کش سولفوسولفورون (WG 75%) 25، 50، 75 و 100 گرم ماده موثره در هکتار یک‌بار کاربرد، تیمارهای 10 و 11) علف‌کش گلایفوسیت 20 و 40 گرم ماده موثره در هکتار دوبار کاربرد، تیمارهای 12 و 13) علف‌کش سولفوسولفورون 25 و50 گرم ماده موثره در هکتار دوبار کاربرد، تیمارهای 14 تا 16) علف‌کش گلایفوسیت 20، 40 و 60 گرم ماده موثره در هکتار سه‌بار کاربرد، تیمارهای 17 تا 19) علف‌کش سولفوسولفورون 25، 50 و 75 گرم ماده موثره در هکتار سه‌بار کاربرد، تیمارهای ترکیبی20 تا 22) علف‌کش‌های سولفوسولفورون 25 + گلایفوسیت 20 گرم ماده موثره در هکتار دوبار کاربرد، گلایفوسیت 40 + سولفوسولفورون 50 گرم ماده موثره در هکتار دوبار کاربرد و سولفوسولفورون 50 + گلایفوسیت 40 گرم ماده موثره در هکتار دوبار کاربرد و تیمارهای ترکیبی 23 تا 25) علف‌کش‌های گلایفوسیت 20 + سولفوسولفورون 25 + گلایفوسیت 40 گرم ماده موثره در هکتار سه‌بار کاربرد، سولفوسولفورون 25 + گلایفوسیت 40 + سولفوسولفورون 50 گرم ماده موثره در هکتار سه‌بار کاربرد و گلایفوسیت 40 + سولفوسولفورون 50 + گلایفوسیت 40 گرم ماده موثره در هکتار سه‌بار کاربرد. اولین مرحله اعمال تیمارها 15 روز بعد از سبز شدن بذرهای خیار بود و فاصله بین دو تکرار سمپاشی 14 روز بود. یافته‌ها: نتایج این مطالعه نشان داد که خیار به علف‌کش سولفوسولفورون حساسیت بیشتری داشته است. کاربرد سولفوسولفورون 75 گرم ماده موثره در هکتار یک‌بار سمپاشی، سولفوسولفورون 25، 50 و 75 گرم ماده موثره در هکتار سه‌بار سمپاشی ، سولفوسولفورون 50 + گلایفوسیت 40 گرم ماده موثره در هکتار دوبار سمپاشی، وتیمارهای ترکیبی سه‌بار سمپاشی در تمام صفات مورد اندازه‌گیری در میزبان و گل‌جالیز نسبت به تیمار شاهد در سطح یک درصد معنی‌دار بوده با وجود کنترل گل‌جالیز گیاه‌سوزی زیادی بر روی گیاه میزبان بر جای گذاشتند و به همین دلیل استفاده از آنها توصیه نمی‌شود. به دلیل حساس بودن خیار و اثر سمیت کمتر تیمارهای گلایفوسیت 20 گرم ماده موثره در هکتار یک‌ و سه‌بار کاربرد و گلایفوسیت 40 گرم ماده موثره در هکتار یک‌بار کاربرد به ترتیب با 247، 215 و 151 درصد افزایش نسبت به تیمار شاهد عملکرد بهتری از خود نشان دادند و علاوه بر کنترل گل‌جالیز، گیاه‌سوزی کمتری هم بر روی گیاه میزبان مشاهده شد.نتیجه‌گیری: بطورکل بهترین نتایج با در نظر گرفتن کنترل گل‌جالیز مصری و عدم خسارت به گیاه میزبان، کاربرد مقادیر گلایفوسیت 20 گرم ماده موثره در هکتار یک‌ و سه‌بار کاربرد و گلایفوسیت 40 گرم ماده موثره در هکتار یک‌بار کاربرد به دست آمد.